Самоҳат (бағрикенглик) сўзи араб луғатларида “саховат”, “осонлик” ва “мулойимлик” маънолари атрофида айланади. Журжонийнинг “Таърифот” китобида бу сўз “шарт бўлмаган нарсани ихтиёрий равишда бериш” деб таърифланган.
Шариат тушунчасида ҳам бу сўз луғавий маънодан кўп ҳам фарқ қилмайди. Бағрикенглик кўпгина ахлоқларни ўз ичига олади: саховат, мулойимлик, яхши муомала, гўзал муносабат, олий ахлоқни қўллаш, камчиликларга кўз юмуш, ўз ҳақ-ҳуқуқларидан кечиш ва тортишувдан воз кечиш.
Бағрикенглик тушунчасини очиқроқ баён қилиш учун Имом Аҳмад ибн Ҳанбал раҳимаҳуллоҳнинг гўзал хулқ ҳақида айтган сўзларини келтириш мумкин: “Мусулмон киши ўз ҳақларидан осонлик билан кечадиган, бошқалардан ҳаққини талаб қилмайдиган, бошқаларнинг ундаги ҳақларини тўлиқ адо этадиган киши бўлиши керак. Масалан:
1. Касал бўлса, уни кўргани борилмаса;
2. Сафардан келса, уни зиёрат қилинмаса;
3. Салом берса, саломига алик олинмаса;
4. Меҳмонга борса, унга ҳурмат кўрсатилмаса;
5. Шафоат сўраса, илтимоси инобатга олинмаса;
6. Яхшилик қилсаю, унга раҳмат айтилмаса;
7. Бир жамоага кирсаю, унга жой берилмаса;
8. Гапирсаю, унинг гапига қулоқ солинмаса;
9. Бирор дўстининг ҳузурига кириш учун изн сўрасаю, изн берилмаса;
10. Совчи бўлиб борсаю, унга уйлантирилмаса;
11. Қарз муддатини узайтиришни сўрасаю, муддат берилмаса;
12. Уни камситилсаю, ўзини камситилгандек кўрсатмаса.
Шу каби ҳолатлар юз берганда мусулмон кишининг жаҳли чиқмаслиги, ўч олмаслиги ва аввалги ҳолатини ўзгартирмаслиги унинг самоҳати (бағрикенглиги)дан далолатдир”.
Имом Байҳақий “Шуъабул-Иймон”да ривоят қилган.
Ҳомиджон домла ИШМАТБЕКОВ
Шу йил 13 февраль куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари Муҳаммадолим домла Муҳаммадсиддиқов Афғонистон Фанлар академияси Таржима маркази раҳбари Азизуллоҳ Шинворий бошчилигидаги делегацияни қабул қилди.
Мулоқот давомида Амударёнинг икки соҳилида яшаётган қардош халқларни азалдан ягона дин, муштарак тарих ва эзгу мақсадлар бирлаштириб келаётгани, кейинги йилларда ушбу қўшничилик муносабатлари янги босқичда мустаҳкамланиб бораётгани алоҳида қайд этилди. Хусусан, давлатимиз Раҳбари томонидан Афғонистонда тинчлик ва осуда ҳаётни қарор топтиришга қаратилган халқаро ташаббуслари бугун ўз мевасини бераётгани, икки давлат уламолари ўртасидаги ташрифлар эса ўзаро алоқаларни янада жипслаштираётгани таъкидланди.
Шунингдек, меҳмонларга Диний идоранинг 80 йиллик бой тарихи, Фатво маркази фаолияти ва юртимиздаги диний таълим тизими ҳақида батафсил маълумот берилди.
Ўз навбатида, Азизуллоҳ Шинворий Ўзбекистонга бўлган юксак эҳтиромини изҳор этиб, бу заминни нафақат буюк алломалар ватани, балки ноёб илмий асарлар, муборак зиёрат ва қадамжолар макони сифатида қадрлашини билдирди. Шунингдек, пойтахтимизда ўтган Бурҳонуддин Марғиноний илмий меросига бағишланган халқаро конференция доирасидаги учрашувлар икки халқ илм аҳллари учун ғоят манфаатли бўлаётганини эътироф этди.
Учрашув якунида томонлар илм-маърифат ва Ислом дини равнақи йўлида ҳамкорликни изчил давом эттиришга келишиб олдилар. Мартабали меҳмонга Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг эсдалик ҳадялари топширилди.
Мазкур учрашувдан сўнг мартабали меҳмонлар Ҳазрати имом мажмуаси, хусусан, Қаффол Шоший мақбарасини зиёрат қилиш билан бирга Тошкент ислом институти фаолияти билан яқиндан танишилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати