Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
05 Ноябр, 2026   |   25 Жумадул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:38
Қуёш
06:59
Пешин
12:12
Аср
15:32
Шом
17:17
Хуфтон
18:32
Bismillah
05 Ноябр, 2026, 25 Жумадул аввал, 1448

Hajarul asvadning hikoyasi

02.12.2024   9200   4 min.
Hajarul asvadning hikoyasi

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Hajarul asvad nima ekanini bilasizmi? Hajarul asvad «qora tosh» degani. Aslida mening nomim hajarul asʼad, yaʼni baxt toshi boʻlgan. Men jannatdan tushganman. U paytda nuqradek shaffof oq tosh edim. Oh... jannat qanday joy-ki! Shu desangiz men yerga tushgandan keyin arab sahrosida yana bitta oy paydo boʻlgandek boʻldi. Osmoni falakda oymoma-yu, yerda esa men. Tahoratsiz, irkit qoʻllari bilan yuzlarimni silab yuzlariga surtishar, onadan tugʻilgandek yalongʻoch xollarida tavof qilishardi. Bu sharmandaliklardan yer yorilsa-yu yerga kirib ketsam. Ammo tushgan joyim – jannatga qayta olmayman. Shunday qilib mendagi nur kundan kunga xira tortib, soʻnib boraverdi. Oxiri hajarul asvad – qop-qora toshga aylanib qoldim.

Ibrohim alayhissalom oʻgʻli Ismoil alayhissalom bilan Allohning uyi boʻlmish Kaʼbani tiklaganlarida meni ham eʼzozlab, poydevorga oʻrnatdilar. Vaqti kelib, Kaʼbatullohni sel bosdi, vayron boʻldi. Men Kaʼbaning devorlari bilan tuproq tagida koʻmilib ketdim. U yerda qancha qolganimni bilmayman.

Tuproq tagida yotgan davrimda bir kuni Kaʼbatullohning qaytadan qurilishi haqida qandaydir xabarlarni eshitib qoldim. Quruvchilar binoning Ibrohim alayhissalom qurgan qadim poydevorini qidirishar edi. Ishqilib Allohning marhamati bilan meni topishsin-da, yangi qurilajak Kaʼbatullohdan men ham joy olayin-da deb ichki hayajonda yorugʻlikka chiqadigan kunlarimni kutib yotardim. Voh, ana meni topishdi! Quruvchilar shunaqangi sevinib ketishdiki... Ulardan koʻra mening xursandchiligimning chek-chegarasi yoʻq edi.

Lekin shu payt bir muammo paydo boʻldi. Hajarul asvadni eski oʻrniga men qoʻyaman, yoʻq uni qoʻyishga bizning qabila haqli, deguvchilar koʻpaydi. Oʻrtada janjal chiqdi. Qon toʻkilishi aniqqa oʻxshab qoldi. Yo Allohim, meni deb bandalaringni qoni toʻkilmasin, deb Yaratganga iltijo qilardim. Bunday xunrezlikka sabab boʻlgandan koʻra tuproqqa qorishib, jimgina yotganim ming marta yaxshi edi. Ana shunday tang bir paytda Alloh taolo odamlar orasida bir kishining diliga soldi. U yigʻilganlarga yuzlanib:

– Bunday qilsak, mana bu eshikdan biz tomon kim kirib kelsa, bu sharafli ishni oʻshanga topshiramiz. Shunda hech kimning bir-biridan gina qilishga haqqi qolmaydi, – dedi.

Bu taklif hammaga maʼqul tushdi. Hammaning koʻzi eshikka qaratilgan edi. Baxti chopgan odam kim boʻlar ekan-a? Shuayb avlodlari qurgan eshikdan bir zot koʻrindi. Toʻplanib turgan olomon behad xursand boʻlib ketdi.

– Ana Muhammad amin kelyapti!..

– U amin rostgoʻydir...

– Ha, oramizdagi eng halol, pok inson.

– Uni bizga Xudoning oʻzi yubordi, axir u Ibrohim paygʻambarning naslidan-da.

– U bu ishga hammadan ham haqliroq!

Bu gaplarni eshitib, Muhammad amin kim ekan deb men ham qiziqa boshladim. U kishi mening yonimga keldilar. Qani endi men Muhammad aminning oʻrnida boʻlib qolsam, degandek u zotga havas bilan qarab turganlardan rido berishni soʻradilar. Ridoni qoʻllariga olgach, ohista uni yerga toʻshadilar, keyin meni koʻtardilar va haligi ridoning ustiga qoʻydilar. Ibrohim alayhissalomdan keyin menga inson qoʻli tegmagan edi. Muhammad aminning qoʻllari shunaqayam yoqimli, shunaqayam muloyim ediki... Bu qoʻllarda bitmas-tuganmas barokat borligini sezdim. Men oʻshanda bu kishining oxirgi zamon paygʻambari boʻlib dunyoga tanilishlarini hali bilmasidim. Chunki paygʻambarlik vahiyi qirq yoshlarida kelgan-da. Kaʼbatulloh qayta qurilayotganda u kishi oʻttiz besh yoshlarda edilar.

Shunday qilib desangiz, hammalari u zotga qarab qolishdi. U kishi har bir qabiladan bittadan vakil chaqirdilar va hammalari baravar ridoni ushlab, meni koʻtarib borib, Baytullohga oʻrnatishdi. Bu tadbir hozirgina urush holatida turgan qabilalar uchun bamisoli bir moʻjiza boʻldi. Ham janjalning oldi olindi, ham bu qutlugʻ ishda Makkada nechta qabila boʻlsa hammasi baravar qatnashdi. Ana shunaqa gaplar...

Mabodo haj yoki umra ibodatini ado etishga kelib qolsangiz, meni Kaʼbutullohning burchagiga oʻrnatilgan kumush gardish ichidan topasiz.

Erkin bobo
«Ҳилол» журнали 4 (61) сон

Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Ўзбекистон ва Ўмон: тарихий меросни асраш ва илмий ҳамкорлик сари

05.11.2026   12071   2 min.
Ўзбекистон ва Ўмон: тарихий меросни асраш ва илмий ҳамкорлик сари

2026 йил 3 ноябрь куни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази директори Фирдавс Абдухолиқов бошчилигидаги делегация таркибида Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ректори Уйғун Ғафуров Ўмон Султонлигида амалий ташриф билан бўлди.

Ташрифда Ўзбекистон Республикасининг Ўмон Султонлигидаги Фавқулодда ва Мухтор Элчиси Абдусалом Хатамов, Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги вакиллари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси вице-президенти Баҳром Абдуҳалимов каби расмий ва илмий доиралар вакиллари иштирок этди.

Ташриф доирасида делегация Ўмон Султонлиги Миллий ҳужжатлар ва архивлар бошқармаси раиси доктор Ҳамад бин Муҳаммад ал-Зувайёний билан учрашди.

Мулоқот давомида архив ҳужжатларини реставрация қилиш, сақлаш, тизимлаштириш ва рақамлаштириш соҳасидаги замонавий технологиялар, илғор тажрибалар ҳамда илмий ҳамкорлик истиқболлари муҳокама қилинди.

Шунингдек, Ўзбекистон ва Ўмон ўртасидаги тарихий, маданий ва ижтимоий алоқаларни чуқур ўрганишга қаратилган қўшма халқаро конференция ўтказиш ташаббуси илгари сурилди. Унда икки халқнинг муштарак тарихий илдизлари, диний-маънавий мероси, меъморчилик анъаналари ва тарихий нумизматика соҳасидаги алоқаларини илмий тадқиқ этиш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.

Учрашувдан сўнг делегация аъзолари Миллий ҳужжатлар ва архивлар бошқармасининг ихтисослаштирилган бўлинмалари фаолияти билан танишдилар. Хусусан, тарихий ҳужжатларни зарарсизлантириш, реставрация қилиш ва узоқ муддат сақлашга мўлжалланган замонавий лабораториялар, махсус ускуналар ҳамда технологик жараёнлар намойиш этилди.

Айниқса, тарихий ҳужжатларга зарар етказувчи замбуруғлар, бактериялар ва ҳашаротларга қарши курашиш, архив материалларини биологик омиллардан ҳимоя қилиш бўйича амалга оширилаётган ишлар делегация аъзоларида катта қизиқиш уйғотди.

Мазкур ташриф Ўзбекистон ва Ўмон ўртасидаги илмий-маърифий алоқаларни мустаҳкамлаш, бой тарихий меросни ўрганиш ва асраб-авайлаш, шунингдек, халқаро илмий ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишда муҳим аҳамият касб этади.

Эътиборлиси, мазкур ташриф ва учрашувлар тафсилоти Қатарнинг Доҳа шаҳрида инглиз тилида чоп этиладиган етакчи «The Peninsula» газетасида ҳам кенг ёритилди. Нашрда Ўзбекистон ва Ўмон ўртасидаги илмий-маданий ҳамкорлик, қўлёзмаларни муҳофаза қилиш ва мутахассислар малакасини ошириш масалалари билан бир қаторда, Президент Шавкат Мирзиёевнинг тарихий-маданий меросни асраб-авайлаш ҳамда маърифий ташаббусларни ривожлантириш борасидаги саъй-ҳаракатлари алоҳида эътироф этилди.

Тошкент ислом институти ректори Уйғун Ғафуровнинг ушбу ташрифдаги иштироки институтнинг халқаро илмий-маданий ҳамкорлик алоқаларини кенгайтириш, илмий тажриба алмашиш ва қўшма тадқиқотлар ривожига ҳисса қўшиш нуқтаи назаридан ҳам аҳамиятлидир.

Тошкент ислом институти матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари