Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
20 Июл, 2026   |   6 Сафар, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:28
Қуёш
05:02
Пешин
12:34
Аср
17:38
Шом
19:56
Хуфтон
21:27
Bismillah
20 Июл, 2026, 6 Сафар, 1448
Мақолалар

Фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабаблари

14.12.2024   11110   1 min.
Фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабаблари
Муҳаммад Аввоманинг “Асарул ҳадис” асари орқали фиқҳий ихтилофлар сабабларини ўрганиш ислом фиқҳининг ривожланиш жараёнини тушуниш ва ҳадис илмининг аҳамиятини англаш учун муҳимдир. Бу китобда фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабабларини бир неча асосий омиллар орқали таҳлил қилинган:
  1. Ҳадисларнинг турли хил етиб келиши. Ҳадисларнинг тўлиқ ёки қисқача шаклда етиб келиши олимлар орасида турлича тушунишларга сабаб бўлган. Баъзан бир ҳадиснинг турли ривоятлари орасида тафовутлар мавжуд бўлиб, бу ҳукм чиқаришда фарқ пайдо қилган.
  2. Ҳадисларнинг саҳиҳлиги ва қабул қилиниши. Ҳар бир фиқҳ мазҳаби асосчиси ҳадиснинг саҳиҳлиги, иснод занжири, ва матннинг мазмунига нисбатан турлича ёндашган. Бу эса ихтилофларга олиб келган. Масалан, бир мазҳаб олимлари қабул қилган ҳадисни бошқаси заиф деб баҳолаган бўлиши мумкин.
  3. Ҳудудий ва маданий таъсирлар. Ҳадислар турли географик ҳудудларга тарқалган ва у ердаги шароит ва урф-одатларга мослашган. Шу сабабли, фиқҳий масалаларда маҳаллий таъсирлар ҳам ихтилофларни келтириб чиқарган.
  4. Қуръон ва ҳадисни талқин қилиш услублари. Баъзи олимлар Қуръон оятларини умумий қоидалар сифатида қабул қилган бўлса, бошқалари ҳадисларни асосий манба сифатида кўриб, тафсилотларни улардан чиқаришган. Ушбу методологик тафовутлар фикрлар хилма-хиллигига сабаб бўлган.
  5. Луғавий тафовутлар. Араб тилининг кенг қамровли бўлиши ва ҳадис матнларининг баъзан кўп маъноли иборалардан иборат бўлиши тафсирда турли талқинларга сабаб бўлган.
  6. Олимларнинг шахсий тажрибалари ва дунёқарашлари. Ҳар бир олим ўзининг билим ва тажрибасига асосланиб, ҳадисдан чиқарилган ҳукмга ўз қарашларини қўшган. Бу эса бир масалада турли фатволар чиқишига олиб келган.

Абдуллоҳ Комилов,
Тошкент ислом институти талабаси.

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

ЮНЕСКОда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази тақдимотига тайёргарлик бошланди

20.07.2026   2108   1 min.
ЮНЕСКОда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази тақдимотига тайёргарлик бошланди

Ўзбекистон делегацияси Парижда Ислом цивилизацияси маркази тақдимотига тайёргарлик кўриш жараёнида қатор учрашувларда иштирок этди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.

Ушбу учрашувлар Ўзбекистоннинг ЮНЕСКОдаги доимий ваколатхонаси кўмагида ташкил этилди. Тақдимотнинг ўтказилиши Ўзбекистон Президенти ташаббуси бўлиб, халқаро ҳамжамиятни мамлакатнинг илмий ва маданий мероси, шунингдек, юртимизда амалга оширилаётган диний-маърифий ислоҳотлар билан таништиришга қаратилган.

ЮНЕСКО, Ислом ҳамкорлик ташкилоти (ИҲТ) ва Ислом дунёси таълим, фан ва маданият ташкилоти (ICESCO) вакиллари билан бўлиб ўтган учрашувларда халқаро конференция ва кўргазмалар концепцияси тақдим этилди.

ЮНЕСКО Ижро этувчи аппарати раҳбари Мариаграция Сквиччарини Ўзбекистон етакчисининг ушбу ташаббусини эътироф этиб, унинг халқлар ўртасидаги мулоқотни мустаҳкамлашда муҳим аҳамият касб этиши айтди.

ЮНЕСКОнинг “Ипак йўллари” дастури раҳбари Меҳрдад Шабаханг Ўзбекистон ва Марказий Осиёнинг Шарқ ва Ғарб ўртасида маданий алоқаларни ривожлантиришдаги роли ҳақида тўхталиб, бу борада конференция ва кўргазмани тайёрлаш учун дастур материалларини тақдим этишини қайд этди.

ИҲТнинг ЮНЕСКОдаги вакили Салима Делибей диний-маърифий соҳадаги ислоҳотлар, Ислом цивилизацияси маркази ҳамда халқаро илмий-тадқиқот марказлари фаолиятини юқори баҳолаб, ўтказиладиган тадбирларни доим қўллаб-қувватлашини маълум қилди.

ICESCOнинг ЮНЕСКО ҳузуридаги доимий кузатувчиси Сомия Жакта Ўзбекистоннинг илмий ва маданий меросининг халқаро ҳамжамият учун аҳамиятини таъкидлаб, ташкилот конференция ва кўргазмани тайёрлашда иштирок этишини таъкидлади.

Учрашувлар якунида ЮНЕСКО, ИҲТ ва ICESCO вакиллари Ўзбекистон ташаббусини қўллаб-қувватлашини ҳамда юқори халқаро даражадаги тадбирларни ўтказишга кўмаклашишга тайёр эканини билдирди.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари