Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
04 Апрел, 2025   |   6 Шаввол, 1446

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:41
Қуёш
06:01
Пешин
12:31
Аср
16:58
Шом
18:54
Хуфтон
20:10
Bismillah
04 Апрел, 2025, 6 Шаввол, 1446
Мақолалар

Истанбул ва Мадинани боғловчи тарихий темир йўл

01.04.2025   2681   3 min.
Истанбул ва Мадинани боғловчи тарихий темир йўл

Ҳаво йўллари қатнови пайдо бўлмаган, автомобиль транспорти тўла ривожланмаган Усмонлилар империяси даврида Макка-Мадина каби муқаддас ерларга сафар қилиш ўзига яраша машаққатли ва бироз хавфли эди. Ҳижозга борадиган темир йўлнинг қурилиши вазиятни енгиллатарди. Макка ва Дамашқни боғлаш мақсадида қурилган поезд йўли Усмонли умумий темир йўл тармоғининг бир қисми бўлиб, зиёратчилар учун пойтахт Истанбулдан ҳаж ё умрага бориш имконини берарди. Бу сафар йўли сезиларли даражада қисқариб, зиёратчиларга осонлик ва қулайлик туғдирарди.

Мутахассисларнинг фикрича, Истанбулдан Маккага беш кунда етиб олса бўларди.

Ўша пайтларда араб дунёсидаги мусулмон давлатлар ўртасида чегара йўқ эди, шунинг учун ҳам ҳаж зиёратига бориш учун на паспорт, на виза керак эди.

Темир йўл Усмонли салтанатини ҳарбий жиҳатдан мустаҳкамлаш ва Арабистон ярим оролини назорат қилишни ҳам мақсад қилган эди. Давлат аскарларига тўсатдан душман ҳужуми бўлса, Макка ва Мадинага ёрдам кучлари тезда етиб борарди.

Қуйидаги харитада Дамашқдан Маккага борадиган маршрут кўрсатилган. Йирик Усмонли темир йўл тармоғига уланган Ҳижоз темир йўли Султон Абдул Ҳамид II буйруғи билан 1900-йилларда қурилиб бошланди ва 1908 йил сентябрь ойида Мадинага етиб борди.

Мадина темир йўл станциясининг очилиши:

Ҳозирда вокзал музейга айлантирилган:

Темир йўл 1913 йилда расмий равишда фойдаланишга топширилган. Дамашқ биринчи бекат бўлиб, Амман, Ҳайфа ва Қуддус каби йирик шаҳарларда ҳам станциялар қурилди. Йўлдан ҳаж зиёратини адо этувчи зиёратчилар, шунингдек, давлат амалдорлари, савдогарлар ва кенг жамоатчилик фойдаланишган.

Ҳожилар вагоннинг орқасида чойга сув қайнатишади: 

 

Ҳижоз поездининг ички қисми:

Ҳижоз темир йўл поездидаги йўловчилар:

Аммандаги Ҳижаз темир йўл станцияси (Иордания):

Дамашқдаги Ҳижоз темир йўл станцияси (Сурия):

Ҳайфадаги Ҳижоз станцияси (Фаластин):

Афсуски, Ҳижоз темир йўл тармоғи Биринчи жаҳон уруши бошланганлиги сабабли Маккага етиб бормади. Араб қўзғолони пайтида араблар инглизлар билан иттифоқдош бўлиб, Усмонли қўшинларига қўшимча кучлар юборишига йўл қўймаслик учун темир йўл тармоғининг бир қисмини портлатиб юборишди.

Файсал ибн Ҳусайн бошчилигидаги араб исёнчилари темир йўлни портлатди, кейинчалик у Британия ёрдами билан Ироқ қиролига айланди.

Охир-оқибат Усмонли империяси қулагач темир йўл бутунлай ишдан чиқди.

Темир йўл излари ва поезд қисмларини Арабистон чўлларида ҳамон кўриш мумкин.

Пўлатхон Каттаев,
ТИИ Ҳадис ва ислом тарихи фанлари кафедраси

катта ўқитувчиси

Ибратли ҳикоялар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Умра тадбирлари рекламасини нотўғри юритганлар жавобгарликка тортилмоқда

04.04.2025   179   1 min.
Умра тадбирлари рекламасини нотўғри юритганлар жавобгарликка тортилмоқда

Рақобат қўмитаси томонидан оммавий ахборот воситалари ва интернет тармоқларида жойлаштирилган материалларнинг “Реклама тўғрисида”ги қонун талабларига мослиги юзасидан ўрганиш ва таҳлил ишлари олиб борилмоқда.

Жумладан, туроператорлар томонидан “Умра” тадбирини ташкил этиш ва ўтказишга оид рекламаларнинг қонунийлиги ўрганилди.

Ўтказилган ўрганишлар натижасида Наманган, Навоий, Фарғона, Хоразм, Тошкент вилоятлари ва Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармалари томонидан, лицензия ҳужжатлари мавжуд бўлмаган ҳолда рекламалар жойлаштирган жами 7 та (“EMIR VOYAGE”, “MAKAN UNITED TRAVEL GROUP”, “EZOFAYZ”, “MURABBIY TRAVEL”, “ZAYTUN TOURISM”, “SMART SYSTEMS COMPANY”, “NAZIR TRAVEL N1” МЧЖлар) туроператорга нисбатан “Реклама тўғрисида”ги қонун талаблари бузилиши аломатлари билан ишлар қўзғатилиб, ишни кўриб чиқиш якунлари юзасидан молиявий жарималар қўлланилди.

Шунингдек, Қўмитанинг Наманган ва Фарғона вилоятлари ҳудудий бошқармалари томонидан жами 5 та (“Bogʻdodliklar telegram kanali adminlari N.Shukurullayev va R.Usmonov”, “Zaytun_Travel_official” , “Musaffo turizm”, “Dastorqozi_202 MILLIY TAOMLARI”) туроператор мансабдор шахслари ҳамда телеграм админлари юқоридаги каби қонунчилик талаблари бузилиши юзасидан маъмурий жавобгарликка тортилди.

Шу билан биргаликда, 12 дан ортиқ лицензияга эга бўлмасдан реклама материаллари тарқатаётган ахборот ресурсларини юритувчи шахсларга аниқлик киритиш мақсадида Ички ишлар вазирлиги, Киберхавфсизлик марказига мурожаат қилинди. Ушбу ўрганиш якунлари юзасидан қонунчиликда белгиланган тегишли чоралар кўрилиши таъминланади.

Қўмита фуқаролар, “Умра” тадбирларни амалга оширишда фирибгарларга алданиб қолишдан огоҳ бўлиш ва кейинчалик турли кўнгилсиз ҳолатларга тушиб қолмаслик мақсадида хавфсиз, ишончли ва кафолатланган хизматлардан ҳамда тегишли лицензияга эга бўлган туроператорлар хизматидан фойдаланишни тавсия этади.

Н.Раҳмонова, ЎзА

МАҚОЛА