Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Каъба хизмати ва қоровуллиги деганда улуғ Каъбага хизмат қилиб, уни қулфлаб очиш тушунилади. Бу араб тилида «Сидана вал хижаба» дейилади. Биринчи бу нарса Исмоил алайҳиссалом қўлларида бўлган. Кейин ўғиллари Собит ва унинг болаларига ўтган. Сўнгра тоғалари қўлида, яъни Журҳумда бўлган. Сўнгра Кусай ибн Қилоб қўлига етиб келгунича Хузоъада бўлган. Қусай ибн Қилоб Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг тўртинчи боболаридир. Ҳижрий саккизинчи йили Макка фатҳ бўлганидан кейин Пайғамбар алайҳиссалом Усмон ибн Талҳадан Каъбанинг калитини сўрадилар-да, Каъбани очиб, унга кириб чиқдилар, сўнг: «Огоҳ бўлинг! Ҳар бир жоҳилиятдаги қон ёки мол, ё обрў-эътибор мана бу икки оёғим остидадир. Лекин ҳожиларнинг хизмати ва Каъба қоровуллиги ундай эмас. Мен уни жоҳилиятда ким бошқарган бўлса, ўша кишида қолдирдим», деб қуйидаги оятни ўқидилар:
«Албатта, Аллоҳ сизларни омонатларни ўз эгаларига топширишга буюради...» (Нисо сураси, 58-оят).
Кейин Усмон ибн Талхани чақириб, калитни унга топширдилар-да: «Эй Талҳа фарзандлари, мана буни олинглар, у авлоддан-авлодга ўтиб, абадий сизларда қолади. Сизлардан уни фақатгина золимларгина тортиб олади», дедилар («Мажмаъуз-завоид»).
Ибн Касирнинг ифода этишларича, кўпгина муфассирлар қуйидаги: «Албатта, Аллоҳ сизларни омонатларни ўз эгаларига топширишга буюради...» ояти Усмон ибн Талҳа ҳақларида нозил бўлган, дейишади. Шу оятга биноан калит уларга топширилди. Усмон вафот этганларида амакиларининг ўғли Шайба олди, кейин Шайбанинг болалари эгалик қилишди. Мана шу алфозда катталардан мерос бўлиб қолаверди. Улар Шайбийлар деб аталади. Ҳадисдаги: «Абадий сизлар у калитни қўлга киритинглар...» деган гапда Абу Талҳа болаларининг насли ва Каъба қоровуллиги қиёматгача давом этишига ишора бордир.
Бу нарса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг боқий қолувчи мўъжизаларидан эди. Чунки Каъба қоровуллиги энг буюк ва улуғ ҳамда рақобатчилар рақобат қиладиган вазифалардандир. Айниқса, ҳоким ва нуфузли кишилар бу нарсага кўпроқ қизиқишади. Ушбу вазифанинг Шайба оиласига топширилиши эса қўлида еру осмон мулки бўлган Зот уларни (ҳар хил ёмонликлардан) ҳимоя этишига далилдир.
Ҳозирги кунга қадар ҳам ушбу калит ана шу ахд вакиллари бўлмиш Бану Шайба қўлидадир. У калитнинг узунлиги 40 см соф олтин билан ишланган, ипакли қутида сақланади. У қути ҳар йили кисва фабрикасида тайёрланади. Устига: «Албатта, Аллоҳ сизларни омонатларни ўз эгаларига топширишга буюради...» деб ёзиб қўйилган. Бошқа томонига: «Буни ясашга икки шарафли ҳарам ходими Фаҳд ибн Абдулазиз томонидан амр этилган», деб ёзиб қўйилган.
Каъба эшигининг қулфи султон Абдулҳамид Усмоний томонидан ҳижрий 1309, милодий 1891 йили ясалган эски қулф асосида ҳижрий 1399, милодий 1979 йили янги қулф қайта ишланди. Бу ўзгартириш янги эшикка муносиб бўлди. Уни қайта таъмирлашга эҳтиёж қолмади. Бу қулфнинг узунлиги 34 см Ҳар томонининг эни 6 см дан. Ҳар бир томонида сариқ мисдан бир бўлак бор. У томонларнинг узунлиги 8 см, эни 2 см Қулфга қуйидаги ибора ўйиб ёзилган: «Холид ибн Абдулазиз оли Сауд томонидан ҳижрий 1399 йили ясалган».
"Макка, Каъба, Замзам тарихи,
ҳаж ва умра маносиклари" китобидан.
Аввал хабар берганимиздек, бугун Ислом цивилизацияси марказида Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ўзининг 55 йиллигига бағишланган тадбир ҳамда “Долзарб ақидавий ва замонавий фиқҳий масалалар” мавзусидаги республика илмий-амалий анжумани бўлиб ўтди.
Дастлаб Тошкент ислом институти ректори, тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) Уйғун домла Ғафуров сўзга чиқиб, анжуман қатнашчиларини мазкур қутлуғ айём билан самимий қутлади ва институтнинг 55 йиллик шонли фаолияти ҳақида нутқ сўзлади.
Сўзга чиққан Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари йиғилганларни Тошкент ислом олий маъҳади ташкил этилганининг 55 йиллиги ҳамда анжуман очилиши билан муборакбод этиб, муҳтарам Президентимиз томонидан илм-фан ривожига, хусусан, диний таълимга қаратилаётган юксак эътиборни алоҳида таъкидладилар.
Шунингдек, Муфтий ҳазратлари ўз нутқларида Туркий давлатлар муфтийлари йиғилишида диний таълим муассасаларининг илмий ҳайъатини тузиш таклифи маъқуллангани ҳамда Қозонда бўлиб ўтган халқаро олимпиадада институт талабаси Абдулазиз Одилжонов мутлақ 1-ўринни қўлга киритгани муносабати билан уни магистратурага имтиёзли қабул қилиш хушхабарини эълон қилдилар.
Дин ишлари бўйича қўмита раисининг биринчи ўринбосари, тарих фанлари доктори, профессор Давронбек Махсудов эса ўз табрик сўзида мазкур даргоҳнинг ярим асрлик фаолиятини юксак баҳолаб, бугунги кунда етишиб чиқаётган олимлар халқаро миқёсдаги ақидавий ва фиқҳий ихтилофларга асосли раддия бера оладиган даражага етганини эътироф этди.
Тадбир давомида Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси масъул ходими Иргаш Даминов сўзга чиқиб, 1971 йилда асос солинган ушбу билим даргоҳининг туб мақсади диний ва замонавий илмларни пухта эгаллаган етук мутахассисларни тайёрлаш экани ва бугун бу вазифа чиройли адо этилаётганини баён этди. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази бош илмий ходими Зоҳидулла Мунавваров эса ушбу даргоҳ нафақат Ўзбекистон, балки бутун собиқ Иттифоқ ҳудудида ҳам ўзига хос мактаб яратганини таъкидлаб, унинг 55 йиллик фаолиятининг тарихий аҳамиятига тўхталиб ўтди.
Шунингдек, "Муфтий Бобохонлар" жамғармаси директори Жамолиддин Бобохонов ҳам сўзга чиқиб, институтнинг босиб ўтган йўлини эътироф этди. У ўз нутқида мазкур даргоҳнинг дастлабки камтарона шароитларидан тортиб бугунги кунгача эришган ютуқларини ёдга олиб, жамғарма ва институт ўртасидаги изчил ҳамкорликни, хусусан, "Муфтий Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон" стипендияси таъсис этилгани ва янги ўқув хонаси жиҳозланганини маълум қилди.
Тадбир доирасида "Тошкент ислом институтининг 55 йиллик шонли йўли" мавзусида ўтказилган мақолалар танлови ғолиблари — устозлар ва талабалар тантанали равишда тақдирланди.
Қозон шаҳрида 20 та давлатнинг 32 та таълим муассасаси иштирокида ўтказилган ислом илмлари ва араб тили бўйича халқаро олимпиадада Тошкент ислом институти талабалари юқори натижаларни қўлга киритди. Жумладан, 4-босқич талабаси Абдулазиз Одилжонов «Ислом ҳуқуқи — ҳанафий мазҳаби» йўналишида биринчи ўринни, 2-босқич талабалари Абдуллоҳ Ғофуров ва Миржалол Абдусалимов эса мос равишда «Араб тили» ҳамда «Дин асослари» йўналишларида учинчи ўринни эгаллади.
Ушбу ютуқлари учун Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари томонидан Абдулазиз Одилжоновга магистратурага имтиёзли қабул қилиниш таклифи ҳамда 20 БҲМ миқдорида пул мукофоти берилди. Шунингдек, учинчи ўрин соҳибларининг ҳар бирига 10 БҲМ миқдоридаги пул мукофотлари тантанали равишда топширилди.
Тадбир сўнгида кўп йиллик хизматлари ва устозларнинг эзгу дуолари ижобати сифатида юртимиз тинчлиги ва диний таълим ривожи йўлида хатми Қуръонлар ва дуойи хайрлар қилинди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
ISHONCHLI VA RASMIY MANBA OBUNA BO'LING
YouTube | Instagram | Facebook