Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
25 Август, 2026   |   12 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:17
Қуёш
05:42
Пешин
12:25
Аср
17:10
Шом
19:12
Хуфтон
20:32
Bismillah
25 Август, 2026, 12 Рабиъул аввал, 1448

Гандининг Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳум ҳақидаги эътирофи

28.10.2025   123469   2 min.
Гандининг Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳум ҳақидаги эътирофи

Ҳиндистон мустақиллик ҳаракатининг етакчиси Маҳатма Ганди 1937 йил 27 июлда чоп этилган “Harijan” номли ҳафталик журналида улуғ саҳобалар Абу Бакр ва Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳумни тавозели ва масъулиятли раҳбарлар сифатида тилга олган.

Ислом тарихи ҳақидаги камдан-кам гапирадиган Гандининг ушбу мақоласида икки халифани камтарин ҳаёт кечиргани ва ҳалоллик билан мамлакатни бошқаргани намуна қилиб кўрсатган.

Ганди мазкур эътирофни журналда эълон қилиб, эндигина давлат лавозимларини эгаллай бошлаган Ҳинд миллий конгресси аъзоларига ахлоқий маслаҳатлар берган.

Мақолада Ганди қуйидагича ёзади:

“Мен сизларга Рам Чандар ёки Кришнадан мисол келтира олмайман, чунки улар тарихий шахс сифатида қабул қилинмаган. Шу боис мен фақат сизларга ҳазрат Абу Бакр ва ҳазрат Умар Форуқ розияллоҳу анҳумнинг номларини келтира оламан. Улар улкан мамлакатнинг раҳбарлари эдилар, аммо ўз ҳаётларини жуда оддий ва камтарлик билан ўтказган эдилар”

Бу сўзлар Ҳиндистон тарихидаги муҳим бир паллада айтилган эди. 1937 йилда Ҳинд миллий конгресси илк бор Буюк Британия ҳукмронлиги остидаги бир неча вилоятларда ҳукумат тузиш ҳуқуқига эга бўлди. Жараёнлар 1935 йилги Ҳиндистон бошқаруви тўғрисидаги қонун асосида ўтказилган сайловлар натижасида амалга ошди.

Ганди ҳар доим сиёсатчиларнинг маънавий поклиги ҳақида қайғурарди. У Конгресс раҳбарларига мансаб ва бойликка берилиб кетмасликни, ҳалоллик ва халқ хизматини устувор қўйиш борасида ўгит берарди. Шунинг учун ҳам халифалар Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумни мисол қилиб келтирди ва ҳақиқий раҳбар халққа хизмат қилувчи, оддий ҳаёт кечирувчи инсон бўлиши лозимлигини таъкидлади.

“Harijan” журнали Маҳатма Ганди томонидан 1933 йилда таъсис этилган ҳафталик нашр бўлиб, асосан ижтимоий ислоҳотлар, айниқса каста тизимини йўқотиш ва “паст тоифа”нинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш мавзуларига бағишланган эди.

Журналда Гандининг дин, сиёсат ва ахлоқ ҳақидаги фикрлари мунтазам чоп этилган.

Нашр инглиз тилида чиқарилар, шунингдек ҳинд ва гужарат тилида ҳам нашр этилди. Журнал 1955 йилгача фаолият юритган.

Журналдаги эътироф Гандининг Ислом қадриятларига нисбатан ҳурматини намоён этган ҳолатлардан биридир. У кўпинча ўз нутқ ва мақолаларида Қуръон оятларини, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобаларнинг сўзларини келтирар, уларни инсоният учун ахлоқий намуна сифатида кўрсатар эди.

Тошкент ислом институти 

катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев

Гандининг Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳум ҳақидаги эътирофи
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Ўзбекистон олимлари Бобур ва Бобурийларнинг Покистондаги меросини тадқиқ этмоқда

18.08.2026   47752   4 min.
Ўзбекистон олимлари Бобур ва Бобурийларнинг Покистондаги меросини тадқиқ этмоқда

Ўзбекистон элчихонаси томонидан Бобур номли халқаро жамоат фонди билан ҳамкорликда ўзбекистонлик тарихшунос ва бобуршунос олимлардан иборат делегациянинг Покистонга ташрифи амалга оширилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

Ташриф Бобур ва Бобурийлар даврига оид тарихий-маданий меросни ўрганиш, Покистон ҳудудида сақланаётган мазкур даврга оид тарихий манбалар, қўлёзмалар, экспонатлар ва артефактлар билан танишиш, шунингдек, икки мамлакатнинг илмий-тадқиқот ва маданий муассасалари ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш мақсадида ташкил эилди.

Делегация аъзолари дастлаб Лаҳор шаҳрида Бобурийлар даврига оид тарихий обидалар ва манзилгоҳларга ташриф буюриб, ўрганишлар олиб борди. Хусусан, Лаҳор музейи, Ислом галереяси ҳамда қатор илмий-тадқиқот муассасаларида бўлиб, мазкур муассасаларда қатор илмий учрашувлар ўтказди ва бобурийлар даврига оид тарихий манбалар билан танишди.

Лаҳор шаҳридаги Панжоб университети раҳбарияти билан илмий ва академик ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди. Сафар давомида мазкур университет ҳузуридаги Бобурийлар мероси маркази билан ҳамкорликда Бобурийлар сулоласининг 500 йиллигига бағишланган илмий-амалий анжуман ўтказилди.

Иштирокчилар Бобур ва Бобурийлар тарихи, уларнинг Марказий ва Жанубий Осиё тамаддунидаги ўрни, мазкур даврнинг сиёсий, маданий ва илмий меросини ўрганиш масалаларини муҳокама қилдилар.

Ўзбекистон олимлари Исломобод шаҳрида Покистон Миллий тилни ривожлантириш департаменти раҳбарияти Қуаид-и-Аъзам университети, Аллома Иқбол университети, Покистон Миллий кутубхонаси ҳамда қатор илмий-тадқиқот муассасаларига ташриф буюриб, қўлёзмалар, бобурийлар даврига оид экспонатлар ва бошқа тарихий манбалар билан танишди.

Ўзбекистон вакиллари Ислом ҳамкорлик ташкилотининг Илмий ва технологик ҳамкорлик бўйича доимий қўмитаси бош координатори Муҳаммад Иқбол Чоудҳари томонидан қабул қилинди.

Унда Бобур ва Бобурийлар меросини чуқур ўрганиш, уни асраш ва мусулмон дунёси илмий доиралари ҳамда кенг жамоатчилик ўртасида тарғиб қилиш бўйича ҳамкорликни йўлга қўйиш масалалари кўриб чиқилди.

Келгусида мазкур ташкилот билан ҳамкорликда Бобурийлар меросига бағишланган йирик халқаро илмий-амалий конференция ўтказиш бўйича келишувга эришилди.

Ташрифнинг асосий тадбири Исломобод шаҳрида «Заҳириддин Муҳаммад Бобур: муштарак цивилизациявий мерос ва Ўзбекистон-Покистон муносабатлари кўприги» мавзусида ташкил этилган бўлди.

Конференцияда Покистон Миллий мерос ва маданият вазирининг ўринбосари Фараҳ Наз Акбар, Ўзбекистон элчиси Алишер Тўхтаев, Покистондаги «Бобур форуми» раҳбари Рамзан Муғал ҳамда тарихчи ва бобуршунос олимлар ҳамда ёш тадқиқотчилар иштирок этди.

Дипломатик ваколатхона раҳбари ўз нутқида икки мамлакат ўртасидаги тарихий, маданий, маънавий ва цивилизациявий алоқалар узоқ тарих ва чуқур илдизларга эга эканини қайд этди.

– Ушбу муштарак тарихда Заҳириддин Муҳаммад Бобур Жанубий Осиёда улкан давлатчиликка асос солгани халқларимизни бирлаштирувчи муҳим тарихий омил бўлди, – деди Ўзбекистон элчиси. – Таъкидлаш жоизки, бугунги кунда Ўзбекистон-Покистон муносабатлари барча соҳаларда изчил ривожланиб бормоқда. Икки давлат раҳбарлари ўртасидаги мунтазам ва яқин дўстона мулоқот натижасида икки томонлама муносабатларимиз стратегик шериклик даражасига кўтарилди. Алоқаларнинг бундай даражасида умумий тарихий ва маданий меросни ўрганишнинг нақадар муҳимлиги, бу борада яқиндан ҳамкорлик қилиш икки халқ ўртасидаги дўстлик ва ўзаро англашувни янада мустаҳкамлашга хизмат қилади.

Бобур номли халқаро жамоат фонди раиси ўринбосари Рустам Мамасолиев ўз чиқишида Бобур ва унинг илмий-адабий мероси бутун минтақа тарихида алоҳида ўрин тутишини урғулади.

– Ўзбекистонда Бобур ва бобурийлар меросини ўрганиш, асраш ва тарғиб қилиш борасида жуда катта ишлар амалга ошириляпти, – деди у. – Бобурийлар меросини чуқур ўрганишда покистонлик олимлар ва илмий муассасалар билан қўшма тадқиқотлар, илмий анжуманлар, нашриёт лойиҳалари ва академик алмашинувларни кенгайтириш жуда муҳим.

Покистон Миллий мерос ва маданият вазирининг ўринбосари Фараҳ Наз Акбар, ўз навбатида, бобурийларнинг Покистон тарихидаги муҳим ўрнига тўхталди.

– Бобурийларнинг Покистондаги тарихий-маданий меросини асраш ва келажак авлодларга етказишга ҳукумат даражасида эътибор қаратиляпти, – деди Фараҳ Наз Акбар. – Биз Ўзбекистон билан тарихий алоқаларимизни янада мустаҳкамлаш, илмий ҳамкорлик ва маданий алмашинувларни қўллаб-қувватлашга, буюк аждодларимиз қолдирган меросни биргаликда ўрганиш ва тарғиб қилишга тайёрмиз.

Бобур номли халқаро жамоат фонди делегацияси ташрифи давомида Панжоб вилоятида жойлашган Бобурийлар даврига оид қатор тарихий қадамжоларда ўрганишлар олиб бориши режалаштирилган.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

 

Ўзбекистон янгиликлари