01 Сентябр, 2026, 19 Рабиъул аввал, 1448
01 Сентябр, 2026, 19 Рабиъул аввал, 1448
Халқимизда қиз фарзанд тарбияси билан одатда она ва бувилар шуғулланади. Бироқ бу борада отанинг ҳам ўз ўрни бор. Айниқса, қизлар орасида беодобликлар кўпаяётган бугунги кунда бу масала янада долзарблашди. Чунки фарзанд тарбиясига оид муаммолар таҳлил қилинганда аксар ахлоқсиз ўғил-қизлар отасиз улғаётгани ёки ижтимоий тармоқларга ҳаддан ортиқ берилиб кетаётгани маълум бўлган.
Бугун ўспирин қизлар орасида TikTok, Instagram, Likee каби ижтимоий тармоқларга қарамлик авж олган. Улар тармоқлар орқали эътиборни жалб қилиш, “лайк” ва кузатувчилар билан ўз қадрини ўлчашни одат қиляптилар. Бу эса уларнинг тарбиясида жиддий муаммоларни келтириб чиқаряпти.
Моҳира Очилова бундай дейди: «Оилада қизимнинг тарбияси билан асосан ўзим машғул бўлардим. Дадаси унинг раъйига қарар, қаттиқ гапирмасди. Охирги пайтларда у интернет ва телефонга муккасидан кетиб, оддий танбеҳни кўтара олмай қолди. Ундан телефонни олиб қўйганимда, уйдан қочиб кетди. Шаҳар ташқарисида яшайдиган “Тик Ток” орқали танишиб олган қизнинг уйига кетибди. Профилактика нозирлари ёрдамида зўрға топдик. Кейинги ҳунари ошиб тушди. Ўз жонига қасд қилишга уринди. Зўрға қутқариб қолдик. Руҳшуносга мурожаат қилдик. Шифокор “Муолажаларга дадаси билан бирга келсин”, деди. Унинг айтишича, қизлар отасининг гапини икки қилолмайди, ундан ҳадиксирайди ва айнан унинг гапини қонун деб қабул қилади. Бу гапи тўғри чиқди, қизимнинг тарбиясига дадаси эътиборли бўлгач, у ўзгарди. Инглиз тили дарсларига қатнай бошлади, мактабдаги баҳолари яхшиланди, феъли ҳам ўзгарди. Чамамда оналар қалбан меҳрибон ва юмшоқ бўлади, болалар буни суиистеъмол қилишади. Шу боис айни кунда қизлар тарбиясида оталарнинг ўрни ҳар қачонгидан кўра зарур деб биламан».
* * *
Нигора Қодирова, Сариосиё туманидаги 12-мактаб ўқитувчиси: «Мактабда 18 йилдан бериишлайман. Турли ўқувчиларни кўрдим. Таассуфки, ҳозир нафақат ўғил болалар, балки қизларнинг тарбиясига жиддий қараш замон талабига айланди. Олдин қизларни тикиш, тўқиш, пазандачилик каби тўгаракларга жалб қилардик. Улар бунга қизиқишарди ҳам. Аммо ҳозир қизлар телефонга ўч, бизнинг мактаб олис қишлоқда бўлишига қарамай, кўпчилик ўқувчиларда смартфонлар бор ва бу нарса уларнинг юриш-туришига, ўқишига салбий таъсир қиляпти. Энг ёмони, бўш қолди дегунча беъмани видеолар олишга шўнғиб кетади. Бундай қизларни назорат қилиш, тартибга чақириш қийин. Улар ўқитувчига қўпол муомала қилиши ҳам мумкин. Аммо эркак ўқитувчилардан бироз ҳадиксирашади, барибир эркак кишининг қаттиққўллиги таълим жараёнида ҳам сезилар экан. Бироқ мактабларда эркак ўқитувчилар жуда кам.
Одатда ахлоқида муаммоаси бор қизларнинг онасини эмас, айнан отасини чақирамиз. Чунки оилада оталарнинг талабчанлиги ёки тарбияга тўғри ёндашуви фарзандлар камолида муҳим. Шу боис мактабдаги ота-оналар мажлисига фақат оталар келишини талаб қиламиз». Қуръони каримда бундай марҳамат қилинади: “Эй иймон келтирганлар! Ўзларингизни ва оила аъзоларингизни ёқилғиси одамлар ва тошлар бўлмиш дўзахдан сақлангиз…” (Таҳрим сураси, 6-оят). Бу оят оилада ота нафақат моддий таъминловчи, балки маънавий муҳофиз сифатида ҳам масъул эканини англатади. Афсуски, бугун орамизда шундай эркаклар борки, оилада уларнинг ўрни йўқ. На рўзғорга қарайди, на болалар тарбиясига. Соатлаб телефон томоша қилиш билан овора. Бундайлар эртага қиёматда оиласи ҳақида сўроққа тутилганда, нима деб жавоб бераркин?!
Қиз фарзанд тарбиясини тамомила онага ташлаб қўйиш ҳам тўғри эмас. Ота ҳам у билан ҳамфикр бўлиши зарур. Аслида қиз бола жуда сезгир бўлади. Падари билан вақтини ўтказишни, муваффақиятини эътироф этишини, хато қилганида тўғри йўл кўрсатишини истайди. У отаси тимсолида қўлидан ҳар иш келадиган ҳақиқий ҳимоячини кўради, шунинг учун унинг сўзини икки қилолмайди. Шу билан бирга, қиз фарзандга отанинг ортиқча қаттиққўллиги ҳам унинг руҳиятига салбий таъсир қилиши мумкин. Ортиқча эркалатиш эса масъулият ҳиссини пасайтиради. Шунинг учун ота – меҳр билан қатъиятни уйғунлаштириши, ҳам дўст, ҳам раҳбар бўлгани дуруст.
Орамизда бегона юртларда меҳнат қилиб оила боқаётган оталар ҳам талайгина. Улар телефон орқали фарзандларининг юриш-туриши, ўқишини доимий назорат қилишлари зарур. “Юзимни ерга қаратма, тўғри бўл, меҳнатдан қочма, доим ўқиш билан банд бўл, ойингга ёрдам бер. Сен оиламиз номусисан” каби сўзларни тасъирчан тарзда айтиш фарзанд тарбиясида манфаатли бўлади, иншоаллоҳ.
Оналар ҳам оилада отанинг нуфузини, ўрнини фарзандларига англатиши керак. Ўзи ҳам итоатда бўлиб, фарзандларига намуна бўлиши лозим. Чунки бола онага қараб улғаяди. Оилада кўрганини қилади. Она отани беҳурмат қилса, фарзандлар ҳам шунга ўрганади ва бутун жамият шундай деган фикрга боради. Сўнгра уни назорат қилувчи киши йўқлигидан ўзбошимчаликни ўрганади. Устозу ўқитувчиларнинг кўрсатмаю даккилари ҳам кор қилмайди. Шу боис оталар оилада ҳам бошқарувчи, ҳам тарбиячи эканини унутмасдан, болаларимизга ҳам шуни англатайлик!
Нафиса ДЎСТМУҲАММАД тайёрлади.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 12-сони
http://hidoyatuz.taplink.ws
Мустақиллик байрами арафасида Ватан озодлиги йўлида курашган қаҳрамон аждодларимизни миннатдорлик билан ёд этамиз, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Давлатимиз раҳбари матбуот хизмати маълумотига кўра, уларнинг жасорати бугунги эркин ҳаётимиз ва миллий истиқлолимизнинг қадрини янада теран англатади.
28 август куни Шаҳидлар хотираси хиёбонига давлат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, уламолар, нуронийлар ва зиёлилар йиғилди.
Қатағон қурбонларини ёд этиш маросимида Президент Шавкат Мирзиёев иштирок этди.
Ватан фидойилари ҳақига Қуръон тиловат қилиниб, дуо ўқилди. Элга ош тортилди.
Хиёбондаги рамзий қабр ёнида ҳам Қуръон тиловат қилинди. Шу ерда давлатимиз раҳбарининг уламолар ва зиёлилар билан тарихий хотирани асраш, қатағон қурбонлари номини тиклаш ҳамда ёшларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш масалалари юзасидан мулоқоти бўлди.
– Шу кунларда эл-юртимиз билан биргаликда мустақиллигимизнинг 35 йиллигини катта хурсандчилик билан кутиб оляпмиз, – деди Шавкат Мирзиёев. – Ўттиз беш йилдан буён ҳеч кимга қарам бўлмасдан, мана шундай тинч ва тиниқ осмон остида эркин ва фаровон яшаяпмиз. Бу – катта бахт, бебаҳо бойлик. Шундай улуғ кунларда истиқлол ва озодлик йўлида ҳалок бўлган қаҳрамон аждодларимизни эслаш, уларнинг хотирасига ҳурмат бажо келтириш – муқаддас бурчимиз.
Давлатимиз раҳбари фидойи аждодларимизнинг қаҳрамонлиги ҳеч қачон унутилмаслиги, уларнинг жасорати халқимиз учун ҳамиша маънавий куч манбаи бўлиб қолишини таъкидлади.
– Барча ислоҳотларимиз марказида турган “Инсон қадри учун!” деган эзгу ғоя жасур ота-боболаримизнинг руҳларини шод этиш, орзу-ниятларини рўёбга чиқариш бўйича ишларимизни янада кучайтиришни талаб этади. Бу азиз инсонлар хотираси қанча эъзозланса, бугунги тинч ҳаётимиз, миллий истиқлолимиз қадри шунча ошади, – деди Президент.
Кейинги йилларда қатағон қурбонлари хотирасини абадийлаштириш ва тарихий адолатни тиклаш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Шаҳидлар хотираси хиёбонидаги Қатағон қурбонлари хотираси давлат музейи тўлиқ реконструкция қилиниб, экспозицияси бойитилди, замонавий технологиялар билан жиҳозланди. Рақамли тизимлар ва сунъий интеллект ёрдамида кўргазмаларнинг таъсирчанлиги оширилди.
Қорақалпоғистон Республикаси ва барча вилоятларда ташкил этилган қатағон қурбонлари музейлари ҳам замон талаблари асосида жиҳозланди. Уларнинг фондлари дунёнинг турли нуқталаридан келтирилган ноёб ҳужжатлар ва фотосуратлар билан бойитилмоқда.
2021-2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси Олий суди томонидан қатағон қурбони бўлган 1 минг 200 дан зиёд юртдошимиз оқланди. Жорий йилда собиқ мустабид тузум даврида ноҳақ айбланиб, турли муддатларга қамалган ёки ўлимга ҳукм этилган яна 161 нафар ватандошимизнинг номи оқланди.
Сўнгги беш йилда жадид боболаримиз меросини ўрганишга бағишланган илмий-амалий анжуманлар мунтазам ўтказиб келинмоқда. Мустабид тузумда ноҳақ қурбон бўлган ватандошларимизнинг номлари аниқланиб, уларнинг фаолияти, илмий ва ижодий мероси ўрганилмоқда. Юзлаб, минглаб фидойи юртдошларимиз ҳақидаги маълумотлар китоблар, матбуот ва оммавий ахборот воситалари орқали халқимизга етказилмоқда.
Мулоқотда ўтган асрнинг 80-йилларида ҳам минглаб ватандошларимиз “пахта иши”, “ўзбек иши” деган сохта айбловлар билан сиёсий қатағонга учрагани қайд этилди. 1983-1990 йилларда 40 минг нафар ўзбекистонлик тергов қилиниб, 5 минг нафари жиноий жавобгарликка тортилган. Бугун бу борада ҳам тарихий адолат тикланмоқда. Бундай эзгу ишлар изчил давом эттирилиши таъкидланди.
Давлатимиз раҳбари дунёда қуролли можаролар ва сиёсий қарама-қаршиликлар кучайиб, улар бизга яқин минтақаларга ҳам кириб келаётгани ташвишли эканини таъкидлади. Бу юртимиздаги тинчликни қадрлаш, янада жипс ва ҳамжиҳат бўлиб яшашни талаб этади.
– Бизнинг йўлимиз – тинчлик, дўстлик ва ҳамкорлик йўли. Ўзбекистон ушбу йўлдан ҳеч қачон ортга қайтмайди, – деди Президент.
Бугун юртдошларимиз дунёнинг исталган мамлакатига эмин-эркин бориб келмоқда, Ўзбекистон барча давлатлар билан тенглик асосида ҳамкорлик қилмоқда. Бу мустамлакачилик занжирлари ва “пахта қуллиги”дан бутунлай озод бўлганимизнинг амалий ифодасидир.
Ҳаёт ва келажакни билим ҳамда маърифат асосида қуриш, узоқ-яқин мамлакатлар билан дўстона ҳамкорлик қилиш Янги Ўзбекистон тараққиётининг муҳим шарти экани таъкидланди. Буюк жадид боболаримиз бежиз миллатни уйғоқликка, билим ва маърифатга чақирмаган. Уларнинг кураш ва маърифат мактаби бугун ҳам ғоят долзарб аҳамиятга эга.
Шу боис, ёшларнинг сифатли таълим олиши, ватанпарвар инсонлар бўлиб вояга етишига катта эътибор қаратилмоқда. Сўнгги ўн йилда олийгоҳлар сони 77 тадан 205 тага етказилди, қабул квоталари мунтазам ошириб борилди. Жаҳондаги ТОП-100 таликка кирадиган олийгоҳларда 3 минг 500 дан зиёд фарзандимиз таълим олмоқда. Мактаб ва мактабгача таълим тизимларида ҳам муҳим ўзгаришлар амалга оширилмоқда.
– Ёшларни миллий ғурур асосида тарбиялашга алоҳида аҳамият беришимиз керак. Миллий ғурур – инсоннинг қалбини, юрагини, бутун вужудини куч-ғайратга тўлдирадиган қудратли куч. Миллий ғурури бор одам ҳеч қачон енгилмайди, – деди Шавкат Мирзиёев.
Пойтахтимизда Ислом цивилизацияси маркази барпо этилди, Самарқанддаги Имом Бухорий мажмуаси бутунлай қайтадан бунёд қилинди, Марғилонда Бурҳониддин Марғиноний номидаги марказ ишга туширилди. Булар Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт йўли – тинчлик, дўстлик ва бунёдкорлик, билим ҳамда маърифат йўли эканини тасдиқлайди.
Сўнгги ўн йилда диний-маърифий соҳада амалга оширилган ислоҳотлар туфайли 100 мингдан зиёд юртдошимиз ҳожилик мақомига эга бўлди. Давлатимиз раҳбари диний жамоатчилик жамиятда меҳр-оқибат муҳитини мустаҳкамлаш, ёшларга тўғри тарбия бериш жараёнларида янада фаол иштирок этишига ишонч билдирди.
– Бугун мана шу табаррук масканда туриб, тинч-осойишта ҳаётимиз, эришаётган ютуқларимиз учун Яратганга беҳисоб шукроналар айтамиз. Мана шундай озод ва фаровон кунларни орзу қилиб, армон билан ўтган қаҳрамон ота-боболаримиз, жасур момоларимизнинг руҳлари шод бўлсин! Юртимиз тинчлик, тараққиёт ва фаровонлик диёри сифатида янада гуллаб-яшнасин! Аллоҳ таолонинг ўзи Ватанимизни паноҳида асрасин! – деди Президент.
Уламолар қатағон қурбонлари ва Ватан озодлиги йўлида жон фидо этган аждодларимиз руҳига дуо қилиб, юртимиздаги тинчлик-хотиржамлик, файзу барака барқарор бўлишини тиладилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 