29 Август, 2026, 16 Рабиъул аввал, 1448
29 Август, 2026, 16 Рабиъул аввал, 1448
Бугунги тез ўзгараётган меҳнат бозорида тўғри касб танлаш моддий фаровонлик, шу билан бирга икки дунё саодатига эришиш йўлидир. Ислом динида ҳалол касб билан шуғулланиш юқори баҳоланади. Муқаддас динимизда касб-ҳунар эгаллашга катта эътибор қаратилган.
Қуръони Каримда шундай марҳамат қилинади: “Намоз тугагандан сўнг ер юзига тарқалинг ва Аллоҳнинг фазлидан (ризқ) изланг...” (Жума сураси, 10-оят).
Бу оят мусулмон киши ибодатда ҳамда ризқ излашда, касб-ҳунар билан жамиятга фойда келтиришда ҳам фаол бўлиши кераклигини кўрсатади.
Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом дедилар: “Ҳеч бир инсон ўз қўли билан меҳнат қилиб топган таомидан кўра яхшироқ таом емаган” (Имом Бухорий ривояти).
Бугунги кунда ёшлар IT, муҳандислик, тиббиёт ва ҳунармандчилик каби соҳаларни пухта эгаллашлари лозим. Зеро, кучли мутахассис бўлиш миллатнинг юксалишига хизмат қилиш демакдир.
Мисол учун, ахборот технологиялари соҳасини эгаллаш юқори даромадли касб ҳамда улкан ажр-савобларга сабаб бўлувчи воситаси ҳамдир. Ёшларни бу соҳага йўналтириш жамиятга кўп манфаат келтиради.
Бугунги кунда миллионлаб инсонлар ислом ҳақидаги маълумотларни интернетдан изламоқда. Дастурчилар томонидан яратилган сифатли веб-сайтлар, мобил иловалар (Қуръон қироатлари, ҳадис тўпламлари, намоз вақтлари) инсонларнинг ибодатларини осонлаштиришга ва тўғри билим олишига хизмат қилади. Интернетдаги нотўғри маълумотларга қарши фақат кучли билим ва замонавий медиа-технологиялар билан курашиш мумкин.
Авваллари бир ҳадисни ўрганиш учун ойлаб йўл юрилган бўлса, бугунги кунда дастурчилар яратган электрон кутубхоналар ва қидирув тизимлари сониялар ичида керакли маълумотни топиш имконини беради. Бу эса “Илм талаб қилиш ҳар бир мусулмонга фарздир” деган ҳадисга амал қилишни енгиллаштиради.
Онлайн хайрия платформалари, закот ҳисоблагичлар ва ижтимоий ёрдам иловалари орқали муҳтожларга ёрдам бериш жараёни шаффоф ва тезкор бўлди. Бу соҳада хизмат қилган дастурчи ҳам хайрия қилувчи каби савобга шерик бўлади.
Ёш дастурчининг клавиатурадаги ҳар бир босган тугмаси, агар у эзгу мақсадда бўлса, ажр-савоб ёзиладиган хайрли амалга айланиши мумкин. "Замон сенга боқмаса, сен замонга боқ" дейилган нақл замирида ҳам даврнинг илғор илмларини эгаллаб, уни эзгуликка хизмат қилдириш ғояси ётади.
Т.Азимов
Бу оят тақводорларга ваъда қилинган жаннатни сифатлаб бериш маъносида бўлиши мумкин. Оят “тақводорларга ваъда қилинган жаннат кофирларга ваъда қилинган дўзахга ўхшаш бўладими?” деган маънода бўлиши ҳам мумкин. Яъни жаннат билан дўзах бирбирига ўхшаш эмас.
Аллоҳ таоло бошқа бир оятда жаннат ҳақида бундай марҳамат қилади: “Тақводорларга ваъда қилинган жаннатнинг мисоли: ичида айнимаган сувли анҳорлари, таъми ўзгармаган сутли анҳорлари, ичувчилар учун лаззатбахш хамрли анҳорлари, мусаффо асалли анҳорлари бор. Улар учун унда барча мевалар ва Раббиларидан мағфират бордир. Улар дўзахда мангу қоладиган, ўта қайноқ сув билан суғорилиб, ичаклари титилиб кетадиган кимса (кофирлар)га ўхшармиди?” (Муҳаммад сураси, 15-оят).
Аллоҳ таоло бу оятда бундай демоқда: “Сифати шундай доимий неъматлар ичра бўлган кишилар мудом азобланадиган, сифатлари ана ундай бўлган кимсалар каби бўлурми?” Яъни жаннатийлар дўзахийлар каби бўлмайди. Шундан олдин келган оят ҳам ушбу оятга қиёс қилинади.
“Унинг остидан анҳорлар оқади, мевалари доимийдир”. Яъни жаннатнинг мевалари доимий бўлиб, асло тугаб қолмайди. Улар дунё мевалари ва унинг неъматларига ўхшамайди. Дунё меваларининг ҳар қандай тури вақти билан тугаб қолади. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло охират жаннатининг мевалари ва ундаги жамики неъматлар узлуксиз, доимий эканини ҳамда кофирларга охиратнинг азоби ҳам бардавом эканини хабар қилди.
“Ва соялари…” Аллоҳ таоло жаннатнинг сояси ҳам узлуксиз экани, унда ботиши билан сояси ҳам йўқоладиган қуёш бўлмаслигини баён этиб, ундаги барча неъматларнинг давомийлиги ва манфаатли бўлишини билдирди. Сояда манфаат бор, лекин зарар йўқ, қуёшда эса фойда билан бирга зарар ҳам бордир. Худди шундай, дунё ҳаётида барча нарсаларда фойдали тарафлари билан бирга зарарли жиҳатлар ҳам бўлади. У неъматлар келиши вақти билан тўхтаб, завол топади. Аллоҳ таоло охиратдаги соя, жаннатдаги барча неъматлар зарарсиз, узлуксиз, боқий бўлишини ва улар дунёдаги сояга ва неъматларга ўхшамаслигини хабар қилди.
“Шу тақво қилганларнинг оқибатидир. Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Бу оят нинг зоҳирини эътиборга оладиган бўлсак, гўзал оқибат ширкдан сақланганларга бўлиши айтилди. Чунки Аллоҳ таоло кофирларнинг оқибати дўзах эканини зикр қилди. Яъни улар нинг оқибати, жазоси дўзахдир. Жаннат эса ширкдан сақланганларнинг мукофотидир.
“Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Ёки ушбу иборанинг маъноси: “Тақво қилганлар нинг оқибати жаннатдир, кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”.
Муфассирлардан баъзилари Аллоҳ таолонинг “Бу тақво қилганларнинг оқибатидир” оятининг маъносини бундай баён қилади: “Уларнинг амаллари, яхшиликларининг оқибати жаннатдир. Аллоҳ таолонинг ягоналигига куфр келтирган кимсалар амалларининг оқибати эса дўзахдир”.
Имом Абу Мансур МОТУРИДИЙнинг “Таъвилотул Қуръон” асаридан
Абдулатиф АЛЛОҚУЛОВ таржима қилди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 