Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
10 Ноябр, 2026   |   30 Жумадул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:44
Қуёш
07:05
Пешин
12:12
Аср
15:27
Шом
17:11
Хуфтон
18:27
Bismillah
10 Ноябр, 2026, 30 Жумадул аввал, 1448

Соф эътиқод душманлари

03.12.2022   6614   4 min.
Соф эътиқод душманлари

"Тинчлик, миллатлар ва динлараро бағрикенглик, Ватанни ардоқлаш, оилани муқаддас санаш каби ғояларни тарғиб қилувчи динимиз номига доғ тушурган ва бутун жаҳон халқлари нигоҳида ислом динини “терроризм дини”га айлантиришга хизмат қилаётган ва мусулмонларни ислом цивилизацияси ривожига қўшган тарихий хизматини йўққа чиқараёзган сохта салафийлик XXI асрда мусулмонлар бошига келган энг катта мусибат бўлди. Бу оқим кўплаб уламоларнинг жонига қасд қилиш, худкушлик, тинч аҳолини қириб ташлаш, вояга етмаган болаларни қўлига қурол бериш, олимларни қадрсизлантириш каби мусулмончиликка умуман тўғри келмайдиган сифатларга эгалиги билан мусулмонларни жаҳон ҳамжамияти олдида қадрсизланишига хизмат қилди.


Сохта салафийлар “тасаввуф – бу куфр”, “мазҳабга эргашиш — ширк”, “васила – ширк”, “Аллоҳ таоло осмонда” каби кўплаб фитнага сабаб бўлувчи мавзулар орқали ўсиб келаётган ёш авлоднинг ақлини заҳарлашга ҳаракат қилдилар ва озми-кўпми жамиятни пароканда қилиш, олимларни қадрсизлантириш ва ёшларни ўз йўлларига оғдириш каби жирканч мақсадларга эришишга интилдилар. Салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган ақидавий фитнаси мусулмонлар орасида тафриқаланишни келтириб чиқаришга сабаб бўлган мавзулардан биридир.


Рисолат даврига назар солинса, Расулуллоҳ алайҳис-салом, у кишидан сўнг саҳобаи киромлар мусулмонларга: “Аллоҳ таоло юқорида” деб эътиқод қилинглар” деб буюрмаганликлари кўзга ташланади. Чунки, у пайтда мусулмонлар орасида “Аллоҳ таоло осмондами, ердами?” деган савол ёки қарашга ўрин йўқ эди. Чунки улар Аллоҳ таолони Қуръон ва ҳадис асосида содда ва асосли тарзда танир эдилар ҳамда эътиқоддан чалғитувчи ақидавий масалалардан ўзларини олиб қочар эдилар. Шунинг учун ҳам Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ тавҳид илмида илмий суҳбат қилмочи бўлсалар, салоҳиятсиз инсонларни суҳбатдан четлатар эдилар.


Имом Аҳмад раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Аллоҳ таоло Ўзини ўзи ёки Расулуллоҳ васф этган нарса билан сифатланади. Бунда Қуръон ёки ҳадисга қўшимча қилмаймиз. Аллоҳ у ила васф этилган нарса шаксиз ҳақ деб биламиз. Шу билан бир қаторда ” (Унга ўхшаш бирор нарса йўқ) деб эътиқод қиламиз. Унинг сифатлари ва феълларини ўхшаши йўқ. Нуқсон ва яратилганликни англатувчи барча нарсадан Аллоҳ азза ва жалла покдир.”.
Имом Шофеъий Имом Моликдан нақл қилган ривоятда, “Расулуллоҳ умматга истинжо ўргатиб, тавҳидни таълим бермасликлари мумкин эмас. У зот ҳадисда: “Ла илаҳа иллаллоҳ” дейиш билан киши мусулмон бўлади деб айтганлар. Лекин бирор ҳадисда Аллоҳ таолога юқори томонни, яъни осмонни нисбатини бериш тавҳидга алоқадор, деб айтилмаган” дейдилар.


Имом Шофеъий: “Ақлли кишига Аллоҳ таолони бирор нарсага ўхшатиш ҳаром ва бу мавзуда чуқур кетиш ҳам” деганлар. Саҳоба ва тобеъинларнинг ҳаётига назар солинса, ақида масаласида улар жуда ҳассос бўлганликлари кўзга ташланади, яъни бу мавзуда улар ўзаро баҳс қилмаганлар. Ақида баҳсига оми халқни жалб қилмаганлар ва минбарларда нозик ақидавий масалаларни мавзу сифатида гапирмаганлар. Сохта салафийлар эса, мусулмонлар орасида мазҳабсизликни сингдириш мақсадида ўз издошларига биринчи кунданоқ “Аллоҳ таоло осмонда”, “васила ҳаром”, “Аллоҳ таолонинг қўли, юзи мавжуд” каби ақидавий масалаларни тизимли баён қилиб келадилар. Ҳолбуки, бу чин салафларнинг йўлига зиддир. Сохта салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган эътиқодий қарашлари ҳақида сўз юритишдан олдин, аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодини баён қилиш ва мусулмонлар эътирофига сазовар бўлган салафи солиҳларнинг мавзу бўйича қарашларини келтириб ўтиш ўринлидир. Зеро, биринчи сингдирилган фикр, у қандай бўлишидан қатъий назар ўқувчи онгига албатта у ёки бу жиҳатдан таъсир қилади. Аллох таоло юртимизни энг кучли ва билимли булган эртамиз келажакларини узинг асрагин.

Мингбулоқ тумани “Мулла Абдурахмон” жоме
Масжиди имом хатиби: Шерзодбек Ахмедов.

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди

10.11.2026   5592   3 min.
Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди

Бугун, 10 ноябрь куни Бухоро шаҳридаги қадимий ва табаррук илм маскани – Мир Араб олий мадрасасида “Глобаллашув даврида соф ақида ва тасаввуф масалалари” мавзусида халқаро даражадаги илмий-амалий конференция бўлиб ўтди.


Мазкур йирик анжуманда маҳаллий ва хорижлик етакчи уламолар, исломшунос олимлар ҳамда диний соҳа мутахассислари жам бўлиб, бугунги куннинг энг долзарб муаммолари ва уларнинг илмий-амалий ечимларини муҳокама қилдилар.


Конференция аввалида Дин ишлари бўйича қўмита раисининг биринчи ўринбосари, профессор Даврон Мақсудов, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари, профессор Муҳаммадолим домла Муҳаммадсиддиқов, Татаристон муфтийси ўринбосари, Россия ислом институти ректори Рафик Мухаметшин ва Мир Араб олий мадрасаси ректори Жобир домла Эловлар сўзга чиқди. Нотиқлар бугунги ахборот хуружлари авж олган мураккаб даврда бундай илмий анжуманларнинг аҳамияти беқиёс эканини таъкидлаб, анжуман ишига ривож тиладилар.


Шундан сўнг конференция ўз ишини иккита асосий шўбага бўлинган ҳолда қизғин баҳс-мунозаралар билан давом эттирди. 
 

1-шўба: "Глобаллашув даврида соф ақида: муаммолар ва ечимлар"
 

Ушбу йўналишда Ибн Халдун университети (Туркия) вице-президенти, профессор Özcan Erkan Akgun ҳамда Қозон ислом институти доктори Рашид Сибгатулин каби хорижлик меҳмонлар билан бир қаторда, юртимиз олимларининг муҳим маърузалари тингланди.

Хусусан:

  • Соатмурод Примов (Тошкент ислом институти кафедра мудири) Имом Абу Ҳанифанинг адашган оқимларга қарши курашдаги бебаҳо қарашларини таҳлил қилиб берди; 
     

  • Дилсора Болтаева (Жўйбори калон мадрасаси вакили)нинг "Сунъий интеллект ёрдамида яратилган сохта диний контент: таҳдидлар ва ҳимояланиш стратегиялари" мавзусидаги чиқиши бугунги рақамли оламдаги янги хавфлардан огоҳлантириши билан барчада катта қизиқиш уйғотди;
     

  • Асрорхон Маҳмудов (Мир Араб олий мадрасаси) ва Др. Аҳмед Саад (Имом Мотуридий маркази)ларнинг мотуридийлик таълимотида васатийлик тамойиллари ҳамда тасаввуф уйғунлигига оид маърузалари тингловчилар эътиборига ҳавола этилди.
     

2-шўба: "Глобаллашув даврида тасаввуф: маънавий мерос ва замонавийлик"


Мазкур шўбада тасаввуфнинг жамият маънавиятидаги ўрни ва бугунги кундаги аҳамияти кенг очиб берилди. 
 

  • Аҳмад Муҳаммад Али Мисрий (Мир Араб олий мадрасаси) Абу Ҳафс Насафий мисолида Қуръони каримнинг тасаввуфий тафсирига тўхталди;
     

  • Шукурилло Умаров (Имом Бухорий маркази) жамиятда ижтимоий барқарорликни таъминлашда Нажмиддин Кубро таълимотининг ўрни ҳақида сўз юритди;
     

  • Учқун Авлиёқулов (Мир Араб олий мадрасаси проректори) эса Малайзиядаги замонавий тасаввуф ташкилотлари ва маънавий дипломатия тажрибаси билан ўртоқлашди. 
     

Шунингдек, Мисрнинг Бухоро давлат университетидаги вакили Др. Айман Усмон каби олимлар ҳам ўзларининг илмий хулосаларини тақдим этди.


Умуман олганда, мазкур халқаро конференция глобаллашув шароитида ёт ғояларга қарши соф ақидани сақлаш, аждодларимизнинг бой тасаввуфий меросини ўрганиш ва мўмин-мусулмонлар онгини турли ахборот хуружларидан ҳимоя қилишда муҳим илмий-амалий минбар вазифасини ўтади. 
 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди
Ўзбекистон янгиликлари