"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
Bugun, 10 noyabr kuni Buxoro shahridagi qadimiy va tabarruk ilm maskani – Mir Arab oliy madrasasida “Globallashuv davrida sof aqida va tasavvuf masalalari” mavzusida xalqaro darajadagi ilmiy-amaliy konferensiya bo‘lib o‘tdi.
Mazkur yirik anjumanda mahalliy va xorijlik yetakchi ulamolar, islomshunos olimlar hamda diniy soha mutaxassislari jam bo‘lib, bugungi kunning eng dolzarb muammolari va ularning ilmiy-amaliy yechimlarini muhokama qildilar.
Konferensiya avvalida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari, professor Davron Maqsudov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari, professor Muhammadolim domla Muhammadsiddiqov, Tatariston muftiysi o‘rinbosari, Rossiya islom instituti rektori Rafik Muxametshin va Mir Arab oliy madrasasi rektori Jobir domla Elovlar so‘zga chiqdi. Notiqlar bugungi axborot xurujlari avj olgan murakkab davrda bunday ilmiy anjumanlarning ahamiyati beqiyos ekanini ta’kidlab, anjuman ishiga rivoj tiladilar.
Shundan so‘ng konferensiya o‘z ishini ikkita asosiy sho‘baga bo‘lingan holda qizg‘in bahs-munozaralar bilan davom ettirdi.
1-sho‘ba: "Globallashuv davrida sof aqida: muammolar va yechimlar"
Ushbu yo‘nalishda Ibn Xaldun universiteti (Turkiya) vitse-prezidenti, professor Özcan Erkan Akgun hamda Qozon islom instituti doktori Rashid Sibgatulin kabi xorijlik mehmonlar bilan bir qatorda, yurtimiz olimlarining muhim ma’ruzalari tinglandi.
Xususan:
Soatmurod Primov (Toshkent islom instituti kafedra mudiri) Imom Abu Hanifaning adashgan oqimlarga qarshi kurashdagi bebaho qarashlarini tahlil qilib berdi;
Dilsora Boltayeva (Jo‘ybori kalon madrasasi vakili)ning "Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan soxta diniy kontent: tahdidlar va himoyalanish strategiyalari" mavzusidagi chiqishi bugungi raqamli olamdagi yangi xavflardan ogohlantirishi bilan barchada katta qiziqish uyg‘otdi;
Asrorxon Mahmudov (Mir Arab oliy madrasasi) va Dr. Ahmed Saad (Imom Moturidiy markazi)larning moturidiylik ta’limotida vasatiylik tamoyillari hamda tasavvuf uyg‘unligiga oid ma’ruzalari tinglovchilar e’tiboriga havola etildi.
2-sho‘ba: "Globallashuv davrida tasavvuf: ma’naviy meros va zamonaviylik"
Mazkur sho‘bada tasavvufning jamiyat ma’naviyatidagi o‘rni va bugungi kundagi ahamiyati keng ochib berildi.
Ahmad Muhammad Ali Misriy (Mir Arab oliy madrasasi) Abu Hafs Nasafiy misolida Qur’oni karimning tasavvufiy tafsiriga to‘xtaldi;
Shukurillo Umarov (Imom Buxoriy markazi) jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda Najmiddin Kubro ta’limotining o‘rni haqida so‘z yuritdi;
Uchqun Avliyoqulov (Mir Arab oliy madrasasi prorektori) esa Malayziyadagi zamonaviy tasavvuf tashkilotlari va ma’naviy diplomatiya tajribasi bilan o‘rtoqlashdi.
Shuningdek, Misrning Buxoro davlat universitetidagi vakili Dr. Ayman Usmon kabi olimlar ham o‘zlarining ilmiy xulosalarini taqdim etdi.
Umuman olganda, mazkur xalqaro konferensiya globallashuv sharoitida yot g‘oyalarga qarshi sof aqidani saqlash, ajdodlarimizning boy tasavvufiy merosini o‘rganish va mo‘min-musulmonlar ongini turli axborot xurujlaridan himoya qilishda muhim ilmiy-amaliy minbar vazifasini o‘tadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati