07 Ноябр, 2026, 27 Жумадул аввал, 1448
07 Ноябр, 2026, 27 Жумадул аввал, 1448
"Тинчлик, миллатлар ва динлараро бағрикенглик, Ватанни ардоқлаш, оилани муқаддас санаш каби ғояларни тарғиб қилувчи динимиз номига доғ тушурган ва бутун жаҳон халқлари нигоҳида ислом динини “терроризм дини”га айлантиришга хизмат қилаётган ва мусулмонларни ислом цивилизацияси ривожига қўшган тарихий хизматини йўққа чиқараёзган сохта салафийлик XXI асрда мусулмонлар бошига келган энг катта мусибат бўлди. Бу оқим кўплаб уламоларнинг жонига қасд қилиш, худкушлик, тинч аҳолини қириб ташлаш, вояга етмаган болаларни қўлига қурол бериш, олимларни қадрсизлантириш каби мусулмончиликка умуман тўғри келмайдиган сифатларга эгалиги билан мусулмонларни жаҳон ҳамжамияти олдида қадрсизланишига хизмат қилди.
Сохта салафийлар “тасаввуф – бу куфр”, “мазҳабга эргашиш — ширк”, “васила – ширк”, “Аллоҳ таоло осмонда” каби кўплаб фитнага сабаб бўлувчи мавзулар орқали ўсиб келаётган ёш авлоднинг ақлини заҳарлашга ҳаракат қилдилар ва озми-кўпми жамиятни пароканда қилиш, олимларни қадрсизлантириш ва ёшларни ўз йўлларига оғдириш каби жирканч мақсадларга эришишга интилдилар. Салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган ақидавий фитнаси мусулмонлар орасида тафриқаланишни келтириб чиқаришга сабаб бўлган мавзулардан биридир.
Рисолат даврига назар солинса, Расулуллоҳ алайҳис-салом, у кишидан сўнг саҳобаи киромлар мусулмонларга: “Аллоҳ таоло юқорида” деб эътиқод қилинглар” деб буюрмаганликлари кўзга ташланади. Чунки, у пайтда мусулмонлар орасида “Аллоҳ таоло осмондами, ердами?” деган савол ёки қарашга ўрин йўқ эди. Чунки улар Аллоҳ таолони Қуръон ва ҳадис асосида содда ва асосли тарзда танир эдилар ҳамда эътиқоддан чалғитувчи ақидавий масалалардан ўзларини олиб қочар эдилар. Шунинг учун ҳам Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ тавҳид илмида илмий суҳбат қилмочи бўлсалар, салоҳиятсиз инсонларни суҳбатдан четлатар эдилар.
Имом Аҳмад раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Аллоҳ таоло Ўзини ўзи ёки Расулуллоҳ васф этган нарса билан сифатланади. Бунда Қуръон ёки ҳадисга қўшимча қилмаймиз. Аллоҳ у ила васф этилган нарса шаксиз ҳақ деб биламиз. Шу билан бир қаторда ” (Унга ўхшаш бирор нарса йўқ) деб эътиқод қиламиз. Унинг сифатлари ва феълларини ўхшаши йўқ. Нуқсон ва яратилганликни англатувчи барча нарсадан Аллоҳ азза ва жалла покдир.”.
Имом Шофеъий Имом Моликдан нақл қилган ривоятда, “Расулуллоҳ умматга истинжо ўргатиб, тавҳидни таълим бермасликлари мумкин эмас. У зот ҳадисда: “Ла илаҳа иллаллоҳ” дейиш билан киши мусулмон бўлади деб айтганлар. Лекин бирор ҳадисда Аллоҳ таолога юқори томонни, яъни осмонни нисбатини бериш тавҳидга алоқадор, деб айтилмаган” дейдилар.
Имом Шофеъий: “Ақлли кишига Аллоҳ таолони бирор нарсага ўхшатиш ҳаром ва бу мавзуда чуқур кетиш ҳам” деганлар. Саҳоба ва тобеъинларнинг ҳаётига назар солинса, ақида масаласида улар жуда ҳассос бўлганликлари кўзга ташланади, яъни бу мавзуда улар ўзаро баҳс қилмаганлар. Ақида баҳсига оми халқни жалб қилмаганлар ва минбарларда нозик ақидавий масалаларни мавзу сифатида гапирмаганлар. Сохта салафийлар эса, мусулмонлар орасида мазҳабсизликни сингдириш мақсадида ўз издошларига биринчи кунданоқ “Аллоҳ таоло осмонда”, “васила ҳаром”, “Аллоҳ таолонинг қўли, юзи мавжуд” каби ақидавий масалаларни тизимли баён қилиб келадилар. Ҳолбуки, бу чин салафларнинг йўлига зиддир. Сохта салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган эътиқодий қарашлари ҳақида сўз юритишдан олдин, аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодини баён қилиш ва мусулмонлар эътирофига сазовар бўлган салафи солиҳларнинг мавзу бўйича қарашларини келтириб ўтиш ўринлидир. Зеро, биринчи сингдирилган фикр, у қандай бўлишидан қатъий назар ўқувчи онгига албатта у ёки бу жиҳатдан таъсир қилади. Аллох таоло юртимизни энг кучли ва билимли булган эртамиз келажакларини узинг асрагин.
Мингбулоқ тумани “Мулла Абдурахмон” жоме
Масжиди имом хатиби: Шерзодбек Ахмедов.
Парижда Президент ташаббуси асосида ташкил этилган халқаро конференцияда Ўзбекистоннинг ислом цивилизацияси тарихидаги беқиёс ўрни, буюк аждодлар мероси ва Ислом цивилизацияси марказининг халқаро илмий-маърифий платформа сифатидаги янги имкониятлари муҳокама қилинмоқда.
7 октябрь куни Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида “Ислом цивилизацияси: Мовароуннаҳрнинг буюк маънавий ва илмий мероси ҳамда маърифат истиқболлари” мавзусида халқаро конференция бўлиб ўтмоқда, хабар бермоқда iccu.uz.
Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси асосида ташкил этилган мазкур нуфузли анжуман Ўзбекистоннинг бой тарихий, илмий ва маънавий меросини халқаро майдонда кенг тарғиб қилиш, Мовароуннаҳрдан етишиб чиққан буюк аллома ва мутафаккирларнинг жаҳон цивилизацияси тараққиётига қўшган ҳиссасини янада кенг ёритиш, шунингдек, илм-фан, маданият ва таълим соҳаларида халқаро ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган.
Тадбир аввалида Ўзбекистоннинг тарихий мероси, мамлакатда амалга оширилаётган кенг кўламли маърифий ислоҳотлар ҳамда Президент Шавкат Мирзиёевнинг халқаро майдонда илгари сурган ташаббусларини акс эттирувчи махсус видеолавҳа намойиш этилди. Унда давлат раҳбарининг БМТ Бош Ассамблеясининг 72-сессиясида сўзлаган нутқида илгари сурилган “Жаҳолатга қарши маърифат” ғояси ҳам ўз ифодасини топган.
Халқаро конференциянинг очилиш маросимида ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессияси Президенти Хондер Талҳа, ЮНЕСКО Ижроия кенгаши раиси Носир бин Ҳамад Ал Ҳинзаб, Ўзбекистон Республикасининг ЮНЕСКОдаги Доимий вакили Камол Мухторов, ЮНЕСКО Бош директорининг фанлар бўйича ёрдамчиси, профессор Дениз Пирес де Карвалью иштирок этди.
Анжуманнинг асосий маърузаси билан Ислом цивилизацияси маркази директори, Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Бутунжаҳон жамияти раиси Фирдавс Абдухолиқов иштирок этди.
Конференциянинг биринчи панели “Янги Ўзбекистон: маънавий ва интеллектуал мерос ҳамда замонавий тараққиёт” мавзусига бағишланди. Унда Ўзбекистоннинг янги Ренессанс сари интилиши, ислом цивилизациясининг умуминсоний қадриятлари, буюк алломалар илмий меросининг маърифат ва бағрикенглик ғояларини қарор топтиришдаги аҳамияти муҳокама қилинди.
Хусусан, Ислом ҳамкорлик ташкилотининг Ислом тарихи, санъати ва маданиятини тадқиқ қилиш маркази (IRCICA) Бош директори профессор Маҳмуд Эрол Қилич, Оксфорд Ислом тадқиқотлари маркази директори доктор Фарҳан Низомий, Ўзбекистон Республикаси Дин ишлари бўйича қўмита раиси биринчи ўринбосари профессор Давронбек Маҳсудов, Женева Дипломатик доираси президенти Роберт Блум ва бошқа халқаро экспертлар ўз маърузалари билан иштирок этди.
Анжуманнинг иккинчи панели Ислом цивилизацияси марказининг халқаро илм-фан, маданият ва мулоқот платформаси сифатидаги ўрнига бағишланди.
Унда Марказнинг янги авлод музейи, халқаро илмий-маърифий хаб ва жаҳон миқёсида илм-фан ҳамда маданиятлараро мулоқотни ривожлантиришга хизмат қилувчи платформа сифатидаги фаолияти ҳақида фикр алмашилди.
Шунингдек, Италия, Ўзбекистон ва ЮНЕСКО ҳузуридаги Ислом ҳамкорлик ташкилоти Доимий кузатувчи делегацияси вакиллари иштирокида ислом илми ва Ренессанс ўртасидаги боғлиқлик, динлараро ва маданиятлараро мулоқот, Ислом цивилизацияси марказининг халқаро ҳамкорлик имкониятлари, Ўзбекистон Фанлар академияси билан истиқболли илмий лойиҳаларни амалга ошириш масалалари муҳокама қилинди.
Конференциянинг учинчи панели эса “Мовароуннаҳрнинг буюк аллома ва мутафаккирлари: жаҳон цивилизацияси тараққиётини шакллантирган мерос” мавзусига бағишланди.
Унда Мовароуннаҳр алломаларининг жаҳон цивилизацияси ривожига қўшган ҳиссаси, Имом Бухорийнинг ишончли билим, ахлоқ ва илмий масъулият анъаналари, Имом Мотуридийнинг бағрикенглик ва мўътадиллик фалсафаси, Имом Термизийнинг ҳадисшунослик илми тараққиётидаги ўрни, шунингдек, Алишер Навоий меросининг Европада ўрганилиши масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Мазкур мавзулар бўйича Буюк Британиянинг “Al-Furqan Islamic Heritage Foundation” ижрочи директори Сали Шаҳсавари, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директор ўринбосари Отабек Муҳаммадиев, Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Комилжон Шермуҳамедов, Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори доктор Музаффар Жониев ҳамда Ислом цивилизацияси маркази илмий котиби Рустам Жабборов маърузалар қилди.
Шу тариқа, ЮНЕСКО Бош қароргоҳидаги халқаро конференция доирасида Мовароуннаҳрнинг бой илмий-маънавий мероси нафақат тарихий қадрият, балки бугунги кунда тинчлик, бағрикенглик, маърифат ва цивилизациялараро мулоқотни ривожлантиришга хизмат қилувчи муҳим умуминсоний мерос сифатида намоён этилмоқда.
Конференция якунида илм-фан, маданият ва таълим соҳаларида халқаро ҳамкорликнинг янги йўналишларини белгилаш, қўшма илмий ва маданий лойиҳаларни амалга ошириш, шунингдек, Ислом цивилизацияси марказининг халқаро илмий ва маърифий алоқаларини янада кенгайтириш истиқболлари муҳокама қилинмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа