"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
Parijda Prezident tashabbusi asosida tashkil etilgan xalqaro konferensiyada O‘zbekistonning islom sivilizatsiyasi tarixidagi beqiyos o‘rni, buyuk ajdodlar merosi va Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilmiy-ma’rifiy platforma sifatidagi yangi imkoniyatlari muhokama qilinmoqda.
7 oktyabr kuni Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida “Islom sivilizatsiyasi: Movarounnahrning buyuk ma’naviy va ilmiy merosi hamda ma’rifat istiqbollari” mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tmoqda, xabar bermoqda iccu.uz.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi asosida tashkil etilgan mazkur nufuzli anjuman O‘zbekistonning boy tarixiy, ilmiy va ma’naviy merosini xalqaro maydonda keng targ‘ib qilish, Movarounnahrdan yetishib chiqqan buyuk alloma va mutafakkirlarning jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan hissasini yanada keng yoritish, shuningdek, ilm-fan, madaniyat va ta’lim sohalarida xalqaro hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan.
Tadbir avvalida O‘zbekistonning tarixiy merosi, mamlakatda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ma’rifiy islohotlar hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning xalqaro maydonda ilgari surgan tashabbuslarini aks ettiruvchi maxsus videolavha namoyish etildi. Unda davlat rahbarining BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida so‘zlagan nutqida ilgari surilgan “Jaholatga qarshi ma’rifat” g‘oyasi ham o‘z ifodasini topgan.
Xalqaro konferensiyaning ochilish marosimida YUNЕSKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi Prezidenti Xonder Talha, YUNЕSKO Ijroiya kengashi raisi Nosir bin Hamad Al Hinzab, O‘zbekiston Respublikasining YUNЕSKOdagi Doimiy vakili Kamol Muxtorov, YUNЕSKO Bosh direktorining fanlar bo‘yicha yordamchisi, professor Deniz Pires de Karvalyu ishtirok etdi.
Anjumanning asosiy ma’ruzasi bilan Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyati raisi Firdavs Abduxoliqov ishtirok etdi.
Konferensiyaning birinchi paneli “Yangi O‘zbekiston: ma’naviy va intellektual meros hamda zamonaviy taraqqiyot” mavzusiga bag‘ishlandi. Unda O‘zbekistonning yangi Renessans sari intilishi, islom sivilizatsiyasining umuminsoniy qadriyatlari, buyuk allomalar ilmiy merosining ma’rifat va bag‘rikenglik g‘oyalarini qaror toptirishdagi ahamiyati muhokama qilindi.
Xususan, Islom hamkorlik tashkilotining Islom tarixi, san’ati va madaniyatini tadqiq qilish markazi (IRCICA) Bosh direktori professor Mahmud Erol Qilich, Oksford Islom tadqiqotlari markazi direktori doktor Farhan Nizomiy, O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi birinchi o‘rinbosari professor Davronbek Mahsudov, Jeneva Diplomatik doirasi prezidenti Robert Blum va boshqa xalqaro ekspertlar o‘z ma’ruzalari bilan ishtirok etdi.
Anjumanning ikkinchi paneli Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilm-fan, madaniyat va muloqot platformasi sifatidagi o‘rniga bag‘ishlandi.
Unda Markazning yangi avlod muzeyi, xalqaro ilmiy-ma’rifiy xab va jahon miqyosida ilm-fan hamda madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi platforma sifatidagi faoliyati haqida fikr almashildi.
Shuningdek, Italiya, O‘zbekiston va YUNЕSKO huzuridagi Islom hamkorlik tashkiloti Doimiy kuzatuvchi delegatsiyasi vakillari ishtirokida islom ilmi va Renessans o‘rtasidagi bog‘liqlik, dinlararo va madaniyatlararo muloqot, Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro hamkorlik imkoniyatlari, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi bilan istiqbolli ilmiy loyihalarni amalga oshirish masalalari muhokama qilindi.
Konferensiyaning uchinchi paneli esa “Movarounnahrning buyuk alloma va mutafakkirlari: jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotini shakllantirgan meros” mavzusiga bag‘ishlandi.
Unda Movarounnahr allomalarining jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi, Imom Buxoriyning ishonchli bilim, axloq va ilmiy mas’uliyat an’analari, Imom Moturidiyning bag‘rikenglik va mo‘tadillik falsafasi, Imom Termiziyning hadisshunoslik ilmi taraqqiyotidagi o‘rni, shuningdek, Alisher Navoiy merosining Yevropada o‘rganilishi masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Mazkur mavzular bo‘yicha Buyuk Britaniyaning “Al-Furqan Islamic Heritage Foundation” ijrochi direktori Sali Shahsavari, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktor o‘rinbosari Otabek Muhammadiyev, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Komiljon Shermuhamedov, Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori doktor Muzaffar Joniyev hamda Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborov ma’ruzalar qildi.
Shu tariqa, YUNЕSKO Bosh qarorgohidagi xalqaro konferensiya doirasida Movarounnahrning boy ilmiy-ma’naviy merosi nafaqat tarixiy qadriyat, balki bugungi kunda tinchlik, bag‘rikenglik, ma’rifat va sivilizatsiyalararo muloqotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi muhim umuminsoniy meros sifatida namoyon etilmoqda.
Konferensiya yakunida ilm-fan, madaniyat va ta’lim sohalarida xalqaro hamkorlikning yangi yo‘nalishlarini belgilash, qo‘shma ilmiy va madaniy loyihalarni amalga oshirish, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro ilmiy va ma’rifiy aloqalarini yanada kengaytirish istiqbollari muhokama qilinmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati