Биламизки, инсон қадрини барқарор ва давомли бўлишига аввало юртимизнинг тинчлиги, жамиятимиздаги қадриятларимиздан бўлмиш ўзаро ҳурмат, меҳр-оқибат ва ҳамжиҳат бўлиш, оила, ота-она, қавм-қариндош, қўни-қўшниларни бирдамлиги асосий таянч бўлади.
Буларнинг барчаси бизнинг бебаҳо бойлигимиз ва уни кўз қорачиғидек сақлаш ҳар биримизнинг муқаддас бурчимиз. Ушбу узлуксиз табиий жараён – мамлакат тараққиётининг, халқ фаровонлигининг муҳим омилларидан бири эканлиги ҳеч кимга сир эмас.
Бинобарин, Президентимиз Ўзбекистон халқига янги йил табрикларида 2022 йилни мамлакатимизда “Инсон қадрини улуғлаш ва фаол маҳалла йили” деб аташни таклиф қилдилар. Бу халқона таклиф бир овоздан қабул қилинди ва қўллаб-қувватланди.
Инсон қадрининг қирралари кўп. Шулар ичида энг асосийси – юрт тинчлиги ва шу олий саодатнинг рамзи саналмиш оилалар хотиржамлиги саналади.
Табиийки, осойишта кунларни қадрлашнинг асосий омили энг аввало, аҳил-иноқ бўлиб яшаш, бир ёқадан бош чиқариб меҳнат қилиш.
Бунда ҳар бир масалага маслаҳатлашган ҳолда ёндашиб, мақбул ечим топа олишга интилиш, ўзаро иззат-ҳурмат туйғусига таяниб иш кўришда акс этади.
Бунинг учун эса Президентимиз таъкидлаганларидек, инсон қадрини улуғлаш – юртимизда яшаётган ҳар бир одамнинг ҳуқуқ ва эркинликлари, қонуний манфаатларини таъминлаш йўлида фидоийлик лозим бўлади.
Шундайин олийҳимматга аввало барчамиз ўз қадримизни билишимиз, уни бировларга ҳам баҳам кўришимиздагина намоён бўлади.
Дарҳақиқат, ислом дини таълимотида ҳам инсон бахт-саодати ва унинг қадрини улуғлаш ҳақида кўп зикр қилинган. Аллоҳ таоло инсон зотини қадрини улуғлаб Ўзи яратган кўп жонзотлардан афзал ва аъло қилиб яратгани ва унга беадад неъматларини бергани ҳақида бундай дейди:
“Дарҳақиқат, (Биз) Одам фарзандларини (азиз ва) мукаррам қилдик ва уларни қуруқлик ва денгизга (от-улов ва кемаларга) миндириб қўйдик ҳамда уларга пок нарсалардан ризқ бердик ва уларни Ўзимиз яратган кўп жонзотлардан афзал қилиб қўйдик” (Исро, 70).
Жамиятни ҳамнафас билиб, бир тан, бир жон бўлиб, ўзаро раҳм – шафқатли бўлиш, инсон қадрини улуғлаш йўлида хизмат қилиш ривожланган жамиятнинг энг олий фазилати бўлиб ҳисобланиши табиийдир.
Бу ҳақда Абдуллоҳ ибн Амр ибн Осс розийаллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам “Раҳм қилувчиларга тенгсиз Улуғ ва Карим Зот раҳм қилади, Ер юзидаги инсонларга раҳм қилинглар, осмондаги Зот сизларга раҳм – шафқат қилади” деб, бошқаларга манфаат етказиш, қадрини улуғлашга чорлайдилар (Имом Термизий ривояти).
Демак, ҳар биримиз қаерда ва қандай мавқеда бўлишимиздан қатъий назар буюк халқимиз билан доимо раҳм-шафқат мулоқотида бўла олишимиз энг катта, энг улуғ иинсон қадри бўлади.
Жумладан оила ва унинг аъзоларига яқиндан ҳамроҳ бўлишимиз, уларга қучоғимизни очишимиз ҳам улуғлик рамзи бўла олади.
Зеро, улуғлик рамзи эса фақат барча мавжудотдан улуғ ва афзал этиб яратилган ҳазрати инсон қадрини ўзимизнинг манфаатимиздан юқори қўя олиш билан бўлади.
Яна эътиборни муқаддас ўгитларга қаратайлик! Инсон қадрини улуғлаш борасида бизларга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўрнак ва намуна бўлганлар.
Ҳазрати Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзлари эмикдош сингиллари Шаймога қилган яхшиликлари, унинг онаси Ҳалимаи Саъдияни разоий онам, деб қадрлаб муборак ридоларини пой қадамларига солишлари,
тоғалари Умайр ибн Ваҳбнинг ҳурмати юзасидан улардан олдин ўтирмасликлари, керак бўлган ўринда остиларига ридоларини солиб беришлари,
амакилари Абу Толибнинг фарзандлари кўп бўлганида ҳазрати Алини ёрдам тариқасида тарбияларига олиб бўлса ҳам боқиб катта қилиб, бу билан амакиларининг қадрларини улуғлаганлари,
аёллари Хадича онамиз вафотларидан кейин у кишининг барча қариндош-уруғларига қадр-қиммат қилиб ёрдам кўрсатганлари,
ҳазрати Алининг оналари вафот этганларида янгаларини қадрлаб бевосита ўзлари қабрга қўйишлари каби кўплаб ўз қадрларидан ўзгалар қадрини юқори билиб, атрофдагиларга кўрсатган олий ҳимматларини санасак бармоғимиз етмайди. Бундай мисолларни кўплаб келтиришимиз мумкин.
Зеро, Аллоҳнинг ҳабиби Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айни шундай ҳаёт тартиби билан бўлиб, инсон қадрини улуғлаш мақсади билан яшадилар.
Ишонч билан айта оламизки, қайси бир мўмин-мусулмон ана шундай пок ва баракали суннат йўлида давом этса, эл-юртнинг корига малҳам бўлиб яшаса, қодир бўлганича яхшилик қилса, инсонлар қадрини улуғлаб, уларни хушнуд эта олса, Яратганнинг мукофотига, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шафоатларига муяссар бўлажак, Инша Аллоҳ.
Абдулҳай ТУРСУНОВ,
Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг
Наманган вилоят вакили
Ўзбекистон халқининг
35 та АНЪАНАВИЙ ҚАДРИЯТИ
Бугун азиз Ватанимизнинг ҳар бир фарзандининг юраги ҳапқириб турибди. Негаки, биз Она-юртимизнинг энг улуғ, энг азиз айём – Мустақиллик байрамини, Ўзбекистон Республикаси истиқлолини қўлга киритганининг 35 йиллик шодиёналарини катта тантана қилаяпмиз.
Жаннатмакон юртимиз, муқаддас Ватанимиз, доно халқимизнинг диний қадриятлари, миллий анъаналари ниҳоятда бисёр, беқиёс ва бетакрор бўлса-да, қутлуғ айём арафасида дориломон кунларга етказгани учун яна ва яна шукр қилиш мақсадида бу йил Мустақиллигимизни 35 йиллигини нишонлаётганимиз учун фақат 35 тасинигина зикр қилмоқчимиз:
1) Оила муқаддаслиги – жамиятнинг мустаҳкам асоси.
2) Ота-онага ҳурмат – ота-онани эъзозлаш ва уларнинг хизматларини қадрлаш.
3) Меҳмондўстлик – меҳмонни очиқ чеҳра ва очиқ кўнгил билан кутиб олиш.
4) Меҳнатсеварлик – ҳалол меҳнат ва касб-ҳунарни қадрлаш.
5) Катталарга ҳурмат – оқсоқоллар ва нуронийларни эъзозлаш.
6) Тинчликсеварлик – тинч-тотув ҳаётга интилиш.
7) Анъаналарни асраш – миллий урф-одат ва удумларни сақлаш ҳамда давом эттириш.
8) Маънавият – юксак ахлоқ ва миллий-диний қадриятларга ҳурмат.
9) Поклик – уйда, кийимда, танада ва кўнгилда озодаликка риоя қилиш.
10) Дастурхон саховати – меҳмонни саховат ва меҳр билан кутиб олиш.
11) Қўшничилик қадриятлари – маҳаллада аҳиллик ва ўзаро ёрдам.
12) Ёрдамга тайёрлик – яқинлар ва муҳтожларга мурувват кўрсатиш.
13) Камтаринлик – одобли ва камтарона ҳаёт кечириш.
14) Ёш авлодга ғамхўрлик – фарзандлар тарбиясига алоҳида эътибор бериш.
15) Аёлларга ҳурмат – она, рафиқа, опа-сингилларни қадрлаш.
16) Таълимга интилиш – илм олиш ва билимни қадрлаш.
17) Ор-номус – ҳалоллик ва виждон билан яшаш.
18) Маросимларга риоя – миллий маросим ва оилавий удумларни эъзозлаш.
19) Сўзга содиқлик – ваъдага вафо қилиш.
20) Матонат ва сабр – қийинчиликларга бардош билан ёндашиш.
21) Ҳунармандчиликни қадрлаш – миллий ҳунар ва устачилик анъаналарини асраш.
22) Табиатга меҳр – ер, сув ва атроф-муҳитни авайлаш.
23) Бағрикенглик – турли миллат, дин ва маданият вакилларига ҳурмат билан муносабатда бўлиш.
24) Одоб-ахлоқ – юксак муомала маданиятига амал қилиш.
25) Миллий байрамларни эъзозлаш – Наврўз, ҳайитлар ва Мустақиллик байрамини қадрлаш.
26) Адолат – ҳалоллик, тенглик ва қонун устуворлигини қадрлаш.
27) Миллий мусиқа ва рақслар – аждодлардан мерос бўлган санъатни асраш.
28) Тил ва маданиятни асраш – ўзбек тили ва миллий меросни эъзозлаш.
29) Ватанпарварлик – Ватанни севиш ва унинг равнақига ҳисса қўшиш.
30) Миллатлараро тотувлик – турли миллат ва элат вакиллари ўртасида аҳилликни мустаҳкамлаш.
31) Жамоавийлик – ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳамкорлик.
32) Миннатдорчилик – қилинган яхшиликни қадрлаш.
33) Устозга ҳурмат – устозларни эъзозлаш ва уларнинг меҳнатини қадрлаш.
34) Миллий кийимлар – миллий маданият ва одоб тимсоли сифатида қадрлаш.
35) Аждодларга ҳурмат – тарихий мерос ва миллий илдизларни эъзозлаш.
* СИЗ яна қўшишингиз мумкин...
*** ЭНГ муҳими: йўқотиб қўйишдан олдин уларнинг ҚАДРИГА етиш !!!
R Қуръони карим ояти карималари;
R Жаноби Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг муборак ҳадиси шарифлари;
R динимиз асослари;
R шариатимиз аҳкомлари;
R шарқона одобларимиз;
R мазҳабимиз меъёрлари;
R жамиятшунослик алоқалари;
R одамгарчилик муносабатлари;
R инсоний туйғулар;
R руҳшунослик сир-асрорлари;
R юртимиз урф-одатлари;
R ўзбекчилик қоидалари;
R маданиятимиз ахлоқлари;
R инсоний ақл ва ахлоқий нормалар;
R доно мақолларимиз;
R миллий анъаналаримиз;
R диний қадриятларимиз;
R халқимиз онг-тафаккури;
R миллатимиз менталитети,
R анъанавий фалсафаси;
R ўзбек халқининг илғор қадриятлари;
R улуғларимиз ҳикматлари;
R доно халқимиз дунёқараши;
R мусулмончилигимиз кўрсатмалари
а с о с в а н е г и з л а р и д а
– улуғ аждодларимиздан давом этиб келаётган дуру гавҳар ривоятлари ва ноёб ҳикматлари,
– буюк ота-боболаримиздан эшитиб келаётган тилло билан тенг панд-насиҳатлари ва бетакрор ҳикоялари,
– меҳрибон ота-оналаримиздан ўрганиб келаётган гавҳар ўгитлари ва мислсиз сўзлари,
– элимиз таниган ва халқимиз тан олган устозларимиздан таълим олиб келаётган зар тушунчалари ва бебаҳо илмлари,
– жаннатмакон юртимиз – муқаддас Ватанимиз таълим масканларида таралаётган дурдан аъло фанлар ва беқиёс билимлар,
– замонавий олимларнинг билимлари, турли соҳа мутахассисларининг ажойиб кашфиётлари,
– бугунги кунда ва доим керак бўладиган ҳаётий масалалар, долзарб мавзулар, қизиқарли маълумотлар ҳамда халқимиз орасида эътироф этилган мезонлар
дан
улуғ устозларимиз (ота-она, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар)нинг кенг, чуқур ва унумли истифода этиб, бизларга батафсил тақдим этаётган доно халқимизнинг анъанавий қадриятларини асраб авайлаш – ҳам бурчимиз, хам фарзимиз, ҳам қарзимиз!
Бу рўйхатни яна кўплаб давом эттириш мумкин... Бироқ фикримизни мухтасар қилган ҳолда Аллоҳдан Ўзбекистон халқининг бундай фазилатлари янада кўпайишини, юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо, халқимизга сиҳат-саломатлик, оилаларимизга бахт-саодат сўраб қоламиз.
Аллоҳ таборака ва таоло ҳар бир хонадонга соғлик-саломатлик, тинчлик-хотиржамлик, илоҳий файз-барака, кўпдан-кўп яхшиликлар ато этсин!
Илоҳо жаннатмакон юртимиз тинчлиги, муқаддас Ватанимиз равнақи, доно халқимиз саломатлиги ва фаровонлиги учун, муборак динимиз камолоти ҳамда масжиду-мадрасаларимизни ободлиги учун муҳтарам Юртбошимизнинг доно раҳбарликлари остида, ҳукуматимиз томонидан оқилона олиб борилаётган хайрли, савобли ишларни амалга ошириш мақсадида вилоятларимиз раҳбарлари ҳамда шаҳар ва туман раҳбарларининг бошчиликларидаги меҳнаткаш халқимиз олиб бораётган барча хайрли, яхши, савобли ишларда Аллоҳ таоло Ўзи мададкор бўлсин! Турмушимиз обод, хирмонларимиз мўл, оилаларимиз мустаҳкам, болаларимиз ҳар томонлама соғлом, маънавиятимиз юксак бўлсин!
Меҳрибон Парвардигоримиз доно халқимизни доимо турли хил ўринларда ҳар хил шаклларда қилаётган яхши, хайрли, чиройли, савобли ишларини Ўз даргоҳи илоҳийсида қабул айласин! Илоҳо халқимизга тинчлик-хотиржамлик, сиҳат-саломатлик, оилаларимизга файзу илоҳий, бахт-саодат, тўкин-сочин дастурхонлар насиб қилсин! Меҳрибон Парвардигоримиз Ўзи – эшитиб турувчи, кўриб турувчи ва билиб турувчи Зот! Ҳаммаларимизнинг дилларимиздаги ниятларимизни, қалбимиздаги орзуларимизни ва барча ҳожатларимизни ўйлаганимиздан ҳам афзали-зиёдаси билан раво қилсин!
Илоҳо деҳқончиликларимизга ва касб-корларимизга хайр-барака бериб, ишларимизда кўпдан-кўп омадлар, муваффақиятлар ва беҳисоб хурсандчиликлар ато этиб, икки дунёда ҳам азизу мукаррам айласин!
Иброҳимжон домла ИНОМОВ