لَآ إِكۡرَاهَ فِي ٱلدِّينِۖ قَد تَّبَيَّنَ ٱلرُّشۡدُ مِنَ ٱلۡغَيِّۚ فَمَن يَكۡفُرۡ بِٱلطَّٰغُوتِ وَيُؤۡمِنۢ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱسۡتَمۡسَكَ بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰ لَا ٱنفِصَامَ لَهَاۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ٢٥٦
Din va e'tiqodga majburlash mumkin emas, balki u qanoat va rozilik bilan qabul etiladi. Alloh taolo bunday ogohlantirgan: "Siz odamlarni mo'min bo'lishlariga majbur qilasizmi?" (Yunus, 99). "Tog'ut" – "Allohning yo'lidan boshqasiga o'tish, Uning chizig'idan chiqish" ma'nolarini bildiradi. Tog'utning kattasi shaytondir. Tog'ut – shayton ismlaridan biri, kengroq ma'noda «shaytoniy yo'l», demakdir. Tog'utdan hukm so'rash Allohning hukmiga zid, Uning iznisiz bo'lgan hukmni so'rashdir. Ahli kitoblar o'zlariga tushirilgan kitoblarga va keyin nozil qilingan Qur'oni karimga imon keltirganlari da'vosida bo'lishsa ham, ular aslida shaytoniy yo'lni tanlashgan va tog'utdan hukm so'rashni istab turishadi.
Qur'oni karim oyatlari orqali Alloh taoloning tavhidi butun insoniyatga ochiq-oydin bayon qilindi. Endi kofirlar uchun hech qanday uzr-bahona qolmadi. Ularni majburlab dinga kiritishning hojati yo'q. Kim Islomni qabul qilsa, uzilmas va kesilmas najot arqonini tutgan bo'ladi.
Bu yilgi haj safari yuqori saviyada tashkil etilganini alohida ta’kidlash joiz. Hojilarimiz uchun barcha tashkiliy masalalar puxta yo‘lga qo‘yilgan. Safardan tortib joylashish, ovqatlanish, transport va tibbiy xizmatgacha bo‘lgan barcha jarayonlar tizimli tashkil etilgani sababli ziyoratchilarimiz xotirjam holda ibodatlarini ado etishyapti.
Ayniqsa, keksalar va ehtiyojmand hojilarga ko‘rsatilayotgan e’tibor va g‘amxo‘rlik alohida tahsinga loyiq. Har bir hojining kayfiyati ko‘tarinki, ruhiyati tetik. Ularning chehralarida mamnuniyat va shukronalikni ko‘rish mumkin.
Shu bilan birga, safar davomida hojilarimiz uchun muntazam ma’rifiy suhbatlar, diniy-ma’rifiy uchrashuvlar tashkil etilmoqda. Bu suhbatlarda haj ibodatining mazmun-mohiyati, odob-axloq masalalari, yurt tinchligi va qadriyatlarimiz haqida fikr almashilmoqda. Bu esa ziyoratchilarimizning ma’naviy olamini yanada boyitishga xizmat qilmoqda.
Hojilarimiz yurtimizda yaratilayotgan imkoniyatlar va muqaddas safar uchun ko‘rsatilayotgan yuksak e’tibordan mamnun holda, xalqimiz tinchligi, Vatanimiz ravnaqi va yurtboshimiz haqlariga samimiy duolar qilishmoqda.
Abduqahhor YUNUSOV,
Toshkent shahar bosh imom-xatibi