Sayt test holatida ishlamoqda!
30 Oktabr, 2026   |   19 Jumadul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:32
Quyosh
06:52
Peshin
12:12
Asr
15:39
Shom
17:24
Xufton
18:38
Bismillah
30 Oktabr, 2026, 19 Jumadul avval, 1448

Ramazon

10.05.2021   14681   4 min.
Ramazon

"Ey, yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil"

Ramazon oyi insonlarga qarata nido qiladi: "Ey yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil, Allohning rahmati, mag'firati va do'zahdan ozod qilishida hammadan o'zib ket. Nasfingga qarshi Rahmon zotning rizosiga etish uchun kurash. Ey, yomonlik talabidagi banda, bu ishingni to'xtat, ma'siyatlardan tiyil. Alloh taologa tavba qil. Mana shu oyda Alloh taologa qarshi bo'lishni bas qil!"

Nabiy sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Ramazon oyining birinchi kechasida shaytonlar va isyonkor jinlar kishanlanadi. Jahannam eshiklari yopiladi, birorta eshigi ham ochiq qolmaydi. Jannat eshiklari ochiladi, birorta eshik ham yopiq qolib ketmaydi. Bir nido qiluvchi: "Ey yaxshilik talabidagi (banda) shoshil, ey yomonlik talabidagi (banda) bas qil!", deb nido qiladi", dedilar.

Haqiqiy ro'za sohibini savobli ishlarga chorlaydi, unga yaxshiliklarni chiroyli qilib ko'rsatadi. Uni ma'siyat va gunohlardan uzoqlashtiradi. Shuning uchun ham Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Ramazonga etisha turib, mag'firat qilinmay qolgan bandaning burni erga ishqalansin", dedilar.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki yolg'on, bo'hton so'zni va unga amal etishni tark etmasa, uning emay-ichmay tutgan ro'zasiga Allohning hojati yo'q", dedilar.

Ba'zi salafi solihlar: "Eng oson ro'za faqat eyish va ichishdan tiyilishdir. Chunki buni hamma qila oladi", deyishgan.

Qalbni Allohga bog'lash, tilni g'iybat, bo'xton va yolg'ondan tiyish, quloqni bekorchi kuy-qo'shiq va birovlar haqida aytilgan turli gaplarni eshitishishgan saqlash, tilni gunoh va fohisha so'zlarni aytishdan asrash, qo'llarni haromni ushlash va musulmonlarga aziyat berishdan asrash, oyoqlarni haromga borishdan asrash ila tutilgan ro'za Alloh taolo O'zining kalomida sifatlagan taqvoga etish uchun bir vasila bo'ladi.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

"Ey iymon keltirganlar! Sizlardan avvalgilarga farz qilganidek, sizlarga ham ro'za farz qilindi. Shoyadki taqvodor bo'lsangiz".

Demak, oyatda talab qilingan taqvodorlikka yuqorida sanab o'tgan amallar ila etamiz.

Ramazon oyida mo'min banda uchun nafsida ikki narsa jamlanadi. Birinchi, kunduzi ro'za bilan jihod qilishlik. Ikkinchisi, kechasi "qiyomul layl" bilan jihod qilishlik. Kimdaki mana shu ikki jihodni jamlasa, haqlarini ado qilsa va qiyinchiliklariga sabr qilsa, unga behisob ajr-hasanot yoziladi.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rosululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Odam bolasining barcha amali o'zi uchun. U amallari uchun o'ntadan etmishtagacha ajr oladi. Alloh taolo aytadi: "Ro'za men uchundir. Uni ajrini o'zim belgilayman"".

Kimga Alloh taolo rahm qilsa u rahm qilinganlardan bo'libdi. Kim ramazondagi yaxshiliklardan mahrum bo'lsa, u barcha yaxshiliklardan mahrum bo'libdi. Kim oxirat uchun hech narsa g'amlab olmagan bo'lsa, u malomatga uchraganlardan bo'libdi.

Alloh taolo har kuni jahannamdan bandalarini ozod qiladi. Biz ham ulardan bo'la olamizmi?!

 

“Hadis va islom tarixi fanlari” kafedrasi mudiri F.Homidov

RAMAZON-2021
Boshqa maqolalar
Maqolalar

HIJRATNI TANLAGANLAR HAQ YO‘LDAMI?

30.10.2026   3270   2 min.
HIJRATNI TANLAGANLAR HAQ YO‘LDAMI?

Da’vo: Hijrat va jang yo‘lini tanlaganlar haq yo‘lda.

Raddiya: Sahobalarning janglari: Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam rahbarligida davlat va jamoat hukmi bilan, aniq shar’iy qoidalar asosida bo‘lgan.

Bugungi kunda ayrim guruhlarning o‘zboshimchalik bilan qurol olishi, davlat, jamiyat va ulamolarga qarshi chiqishi sahobalar amaliga umuman o‘xshamaydi.

2. Hijrat – mutlaq va doimiy farzdek ko‘rsatilishi noto‘g‘ri.

Hanafiy–Moturidiy aqidasiga ko‘ra, hijrat sharoitga bog‘liq hukm; agar inson o‘z yurtida: dinini saqlab yashay olsa, farz-voҷiblarni ado etsa, fitna va kufrga majburlanmasa, unda hijrat farz emas.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ochiq aytganlar: “Fathdan keyin hijrat yo‘q” (ya’ni Makka hijrati kabi umumiy hijrat tugadi).

Demak, hijratni har zamon va har joyda barchaga majburiy qilib ko‘rsatish – fiqhga zid.

3. “Jang va xavf – haq yo‘l belgisi” degan tasavvur botil.

Islomda haq yo‘lning mezoni – Qur’on, sunnat va jamoat. Jang, urush, qon to‘kish va xavf esa, fazilat emas.

Abu Mansur Moturidiy ta’limotiga ko‘ra, Alloh bandalari uchun omonlik, adolat va hayotni asrashni istaydi.

Jang: faqat zaruratda, qonunli hokimiyat ostida, fitnani to‘xtatish uchun bo‘ladi.

Zo‘ravonlikni “jihod ruhi” deb ko‘rsatish – jihod tushunchasini buzishdir.

4. “Mujohidlar” obrazini qahramonlashtirish – xavfli g‘oya

Ahli sunna manhajida: qahramon – shariatga itoat qilgan,jamiyatga zarar keltirmagan, qon to‘kishdan ehtiyot qilgan kishi.

O‘zboshimchalik bilan qurol ko‘targan, fitna chiqargan, musulmon yurtlarini vayron qilgan shaxslar mujohid deb emas, balki fitnachi deb baholanadi.

Xulosa, Hanafiy mazhabi va Moturidiy aqidasiga ko‘ra:

1.    Sahobalar hayotini zamonaviy qurolli guruhlar bilan qiyoslash – botil.

2.    Hijrat har kimga, har joyda farz, degan da’vo noto‘g‘ri.

3.    Zo‘ravonlikni jihod deb oqlash – Islomga xiyonat.

4.    Bunday ma’ruzalar ilmga emas, radikallashuv va fitnaga xizmat qiladi.

 

O‘tkirbek Sobirov

O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i,

Toshkent islom instituti o‘qituvchisi

MAQOLA