Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT)ning joriy yilning 31 mart kunida bergan rasmiy ma'lumot va xabarlarida qayd etilganiday, O'zbekiston tashabbusi bilan «Yoshlarning huquqlari bo'yicha do'stlar guruhi» tashkil etildi.
BMT Bosh kotibining yoshlar bilan ishlash bo'yicha vakili Djayatma Vikramanayake O'zbekiston tashabbusi bilan tashkil etilgan «Yoshlar huquqlari bo'yicha do'stlar guruhi»ning taqdimotida ishtirok etdi. Ushbu xalqaro loyiha doirasida sayyoramizdagi yoshlarning huquqlarini ilgari surish va ularning imkoniyatlarini kengaytirish rejalashtirilgan.
Bugungi kunda dunyoda deyarli 2 milliard yoshlar yashamoqda – bu insoniyat tarixidagi eng katta avlod. Dunyoning ayrim mamlakatlarida yoshlar aholining 70 foizini tashkil qiladi.
Shu bilan birga hozirgi inqirozdan oldin nashr etilgan BMT ma'lumotlariga ko'ra, dunyodagi har beshta yoshlardan biri o'qimaydi, kasbiy tayyorgarlikdan o'tmaydi va ishsiz. To'rt kishidan biri to'qnashuvda yashaydi.
Pandemiya vaziyatni yanada og'irlashtirdi: maktab o'quvchilarining kamida uchdan bir qismi ta'lim olish imkoniyatidan mahrum qilindi, yarim milliardga yaqin o'quvchi maktabga bormadi. “Bir qatlam avlod ofatga duch kelmoqda”, – deya ogohlantirdi BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish yaqinda qilgan chiqishida. Shu bilan birga ekstremistik guruhlar ijtimoiy tarmoqlarda faollashib, nafratni yoyib, yoshlarni o'z saflariga qo'shilishga undashmoqda.
«Yoshlar huquqlari bo'yicha do'stlar guruhi»ning asosiy maqsadi – yoshlar siyosati tashabbuslarini qo'llab-quvvatlash va yoshlar huquqlari bo'yicha xalqaro huquqiy hujjatni ishlab chiqish bo'yicha sa'y-harakatlarni rag'batlantirishdir.
Habarimiz bor, BMT Bosh assambleyasining 72-sessiyasida O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev «Yoshlar huquqlari to'g'risida»gi Konventsiyani qabul qilishni taklif qildi. Ushbu tashabbus xalqaro hamjamiyat tomonidan qo'llab-quvvatlandi. Bugungi kunga qadar o'nlab mamlakatlar guruhga qo'shilishdi, jumladan Ozarbayjon, Qozog'iston, Qirg'iziston Respublikasi, Tojikiston, Turkmaniston va Turkiya davlatlari.
«Yosh avlodning jamoat hayotidagi roli o'sib borayotganiga qaramay, ularning ishtiroki ko'pincha o'zlarining kelajagi uchun muhim bo'lgan qarorlar va jarayonlarga bevosita ta'sir o'tkazish bilan emas, balki faqat maslahatlashuvlar bilan cheklanadi», – deya ta'kidladi O'zbekistonning BMTdagi doimiy vakili Baxtiyor Ibragimov.
Elchi janoblari «Do'stlar guruhi» yoshlar o'rtasidagi muloqotni kuchaytirishda, yoshlar huquqlari bo'yicha xalqaro huquqiy hujjatning ahamiyati to'g'risida munozaralarni targ'ib qilishda muhim rol' o'ynashligini ta'kidlab, boshqa mamlakatlarni ham guruhga qo'shilishga da'vat etdi.
Ibrohimjon INOMOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi o'rinbosari
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Madinai munavvaraga borgan ziyoratchilar Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qabrlari qarshisida turib, U zotga salom va salavot aytadi. Shu salom va salavotni past ovozda yoki qalb orqali yo‘llash kifoya qiladimi yoki qabrga yetib boradigan darajada baland ovozda aytish kerakmi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning muborak zotlari va u zotga bog‘liq bo‘lgan har bir holatda odob-axloq qoidalariga rioya qilish har bir musulmon erkak va ayol uchun lozimdir. Ayniqsa, Alloh taolo Madinai munavvaraga borish va Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni ziyorat qilishga muyassar etgan baxtli inson Sarvari olamga salom aytishni yuksak odob saqlagan holatda amalga oshirishi talab etiladi. Shuning uchun salom va salavot yo‘llash hamda duo qilish vaqtida ovozni haddan tashqari baland ko‘tarmaslik go‘zal islomiy odobdir. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda Ul zot alayhissalomga nisbatan qanday ovozda murojaat qilishni o‘rgatib, bunday marhamat qilgan:
Ana shulardan kelib chiqib, ulamolarimiz qabri sharif qarshisida turib salom yo‘llash borasida quyidagi tavsiyalarni beradilar:
“Qabr devorining pastki qismiga nigohini qaratgan holda, haybat va ehtirom maqomida ko‘zlarini quyi solib, qalbini dunyo aloqalaridan forig‘ qilib turadi. Qalbida o‘zi turgan maqomning ulug‘ligini va huzurida turgan zotning yuksak maqomini his qiladi. So‘ngra ovozini balandlatmasdan, mo‘tadil holatda salom berib, bunday deydi: “Assalamu alayka ya Rasulalloh, Assalamu alayka ya Nabiyalloh”.
Demak, ziyoratchi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qabri shariflari oldiga borganda baland ovozda salom aytishi odobga ziddir. Odobning talabi shuki, past ovozda salavot va salom yo‘llab, ojizlik va tavozelik bilan shafoat so‘rab duo qiladi. Agar salom bergandan so‘ng o‘sha yerda to‘xtab duo qilish boshqalarga ozor berishga, tirbandlikka sabab bo‘lsa, u holda odob bilan salom berib, oldinga qarab yurib, undan keyin qiblaga yuzlangan holda duo qiladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.