Sayt test holatida ishlamoqda!
10 Fevral, 2026   |   22 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:05
Quyosh
07:25
Peshin
12:42
Asr
16:08
Shom
17:54
Xufton
19:08
Bismillah
10 Fevral, 2026, 22 Sha`bon, 1447

Oxir-oqibat borar manziling tuproqdir...

26.02.2021   2336   2 min.
Oxir-oqibat borar manziling tuproqdir...

Eng go'zal g'azal sharhi:

  1. Maskaning oxir chu tufrog'dur,

ne o'tkarmakdurur
Madfaning ayvonig'a

ko'k gunbazidin irtifo'.

“Maskaning, oxir-oqibat borar manziling tuproqdir. Shundoq ekan, dafngohing, ya'ni qabring ayvoniga ko'k gumbazdan baland bino ko'targaning – yuksak maqbara qurganing nimasi? Buning nima nafi bor?”

Nuh surasi 17–18-oyatlarida aytiladi (ma'nosi): “Alloh, nabotot kabi, sizlarni erdan undirib chiqardi. So'ngra sizlarni yana unga qaytarur va yana (mahshar kuni qabrlardan tiriltirib) chiqarur”.

 IZOH. “Alloh, nabotot kabi, sizlarni erdan undirib chiqardi”, ya'ni: «Otangiz Odam alayhissalomni tuproqdan yaratdi» (Jalolayn tafsiri).  Oyatlarda kelganidek, qabrdan tirilib chiqishlar oxiratdagi tirilishdir. 

         *   *   *

“Tazkiratul-avliyo” kitobidan: “Naqldirki, Hasan Basriy hazratlari bir gal bir janozaga bordi. Mayyitni dafn qilganlaridan keyin Hasan mozor boshida o'tirib, shu qadar yig'ladiki,  tuproq loy bo'ldi. So'ngra dedi: «Ey insonlar! Ishning avali ham, oxiri ham lahaddir! Qarangiz, dunyo manzilining oxiri qabrdir, oxirat manzilining boshi ham qabrdir. Zero (aytilgandir)ki: «Qabr – oxirat manzillaridan bir manzildir». Oxiri shu lahad bo'lgan dunyoda qanday shod bo'lib kezarsizlar?! Nechun avali shu lahad bo'lgan olamdan qo'rqmassizlar?! Modomiki, sizlarning avvalu oxirlaringiz shu mozor ekan, ey g'aflat ahli, avvalgi va oxirgi manzil uchun hozirlik ko'ringiz!»

Mirzo Kenjabek,

“Navoiy muhabbati”

kitobidan.

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ro‘zadorlarni ruhlantirish

10.02.2026   330   5 min.
Ro‘zadorlarni ruhlantirish

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Ro‘zadorlar uchun ularni ruhlantiruvchi xos kuylar va ularga ehtirom ko‘rsatuvchi qo‘shiqlar bor. Ular insonlarning Alloh taoloni takbir, tahlil va istig‘forlar ila eng ko‘p zikr qiladiganlari bo‘lishadi. Agar kun uzayib ketsa zikrlar ila uni qisqartirishadi, ularga ochlik alam bersa zikrlar uning haroratini kesadi. Ular zikrlar bilan lazzat va tasbehlari bilan saodat ichida bo‘ladilar. Ular Alloh taolo: “Bas, Meni eslangiz, sizni eslayman” (Baqara surasi, 152-oyat) degani kabi Uni eslaydilar va Alloh ularni eslaydi.

Alloh taoloning: “Qasamki, agar shukr qilsangiz, albatta, sizga ziyoda qilurman” (Ibrohim surasi, 7-oyat), oyatiga amal qilib, Unga shukr qiladilar va Alloh ularga ziyoda qilib beradi.

Ro‘zadorlar Alloh taoloni o‘tirgan, turganlarida ham, yotganlarida ham zikr qiladilar. Haqiqiy ro‘zadorlarning qalblari zikr ila orom topadi, ruhlari Allohning muhabbati ila baxtiyor bo‘ladi va nafslari Allohga bo‘lgan shavq ila rohatlanadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Robbisini zikr qiladigan va Uni zikr qilmaydiganning misoli, go‘yoki tirik va o‘likning misoli kabidir”, deganlar.

Ne ajabki, hayotda yeb-ichishni, yashashni biladigan, ammo zikrni bilmaydigan qancha-qancha “tirik” o‘liklar bor. Ular tirik, ammo haqiqiy tiriklikni anglamaydilar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Mufarridlar o‘zib ketdi…” . Sahobalar roziyallohu anhum: “Mufarridlar kim yo, Rasululloh?” deb so‘rashdi. U zot alayhissalom: “Alloh taoloni ko‘p zikr qiluvchi erkaklar va ayollar”, dedilar.

Zikr qiluvchi ro‘zador insonlarning yaxshiliklarga eng yaqini, jannatga eng tezi va do‘zaxdan eng uzog‘idir. Uning hisob daftarlari yaxshiliklar bilan to‘lgan bo‘ladi.

Bir kishi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan uni mahkam tutib bajaradigan amal haqida so‘radi. U zot alayhissalom: “Tiling Allohning zikridan doimo nam (yangi) bo‘lib tursin”, dedilar.

Bu qanchalar go‘zal ta’rif! Ro‘zador Allohni doimo eslab turib qanday och qolishi va Unga tasbeh ayta turib qanday chanqashi mumkin?!

Alloh taoloni ko‘p zikr qiluvchilar har nafas chiqishi, lablar bir-biriga tegishi va lahzalar almashishi miqdoricha zikr qiladigan kishilardir. Ularning qilgan zikrlari ila hisob daftarlariga ulkan ajr va mukofotlar bitiladi. Ba’zi xatokorlar zikrdan yuz o‘girgan vaqtlarida ularni tashvishlar halok qiladi, g‘amlar o‘rab oladi va mahzunliklar ketma-ket kelaveradi. Ularda dori bor edi, lekin ular uni qabul qilishmadi, ularda muolaja vositasi bor edi, ammo ular buni bilishmadi. Alloh taolo aytadi: “Ayo, Allohning zikri ila qalblar orom topmasmi?”.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim Subhanallohi va bihamdihi desa unga jannatda bir xurmo ekiladi”, deganlar. Qancha-qancha ekilishi mumkin bo‘lgan xurmolar g‘aflat bosgan uyqu va befoyda o‘yin-kulgular bilan o‘tib ketdi?...

Xato tomon boshlovchiga rahm qilasan-u, o‘zinga shafqat yo‘q,
Isrofga meni undaysan-u bilmaysan, u umring qilganin yo‘q.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Albatta, Subhanallohi, valhamdulillahi va laa ilaha illallohu vallohu akbar, deb aytishim men uchun ustiga quyosh chiqqan narsalar (butun dunyo)dan yaxshiroqdir”.

Dunyo nima? Uning oltinu kumushlari nima? Qaysi narsa uni behuda o‘tkazish bo‘ladi? Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shu tariqa dunyoni o‘lchar va yuqoridagi bir kalimaga quyosh chiqqan bir kun tenglasha olmaydi deb baholar edilar. Kim butun vaqtini ushbu qimmatbaho kalimalar ila to‘ldirsa Qiyomat kuni nur, shodiyona va xursandchilik qilib topadi.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Malik(Robb)ingiz huzurida amallaringizning eng yaxshisi va eng kattasi, oltin va kumushni infoq qilishdan yaxshiroq hamda sizlar dushmaningizga yo‘liqib siz ularning bo‘yniga (qilich) urishingiz, ular sizning bo‘yningizga urishidan xayrliroq bo‘lgan (narsa) ning xabarini beraymi?” dedilar. Sahobalar roziyallohu anhum: “Ha, yo Rasululloh!” deyishdi. U zot alayhissalom: “Alloh taoloning zikri”, dedilar.

Solih insonlar bomdod namozini o‘qib bo‘lganlaridan so‘ng kun chiqquniga qadar zikr qilishardi. Ularning ba’zilari Qur’on o‘qib, qalblarini nurga, hisob daftarlarini esa ajrga to‘ldirar edilar. Butunlay xatoga yo‘l qo‘ygan kishi – Ramazonni Robbisini zikr qilmasdan, vaqtini Mavlosiga tasbeh aytishga sarflamasdan o‘tkazgan kishidir. Umrining daqiqayu soniyalarining qadriga yetadigan va ularni g‘animat biladigan insonlar bormi?

 

Doktor Oiz al-Qarniyning
"Ro‘zadorlar uchun darslar" kitobidan

Maqolalar