OZ-OZ O'RGANIB DONO BO'LUR...

*   *   *

ZahiruddinMuhammad Bobur xazinalari

*   *   *

MUBAYYaN VA NASRIY BAYoNI

*   *   *

IYMON-E_''TIQOD  KITOBI

*   *   *

NAZM

Kimki do'zaxqa tushsa kofirdin,

Chiqmagay jovidon o'shal erdin.

Har azobeki el tasavvur etar,

Do'zaxiylarg'a ul azob etar.

Tushsa gar mo''min jahannamg'a,

Gunahicha qolur o'shal g'amg'a.

Yo shafi'e shafo'at etkay anga,

Manzile jannat ichra etkay anga.

Yo Hudo anga mahz lutf etgay,

Andin ul mehnatu alam ketgay.

Kimki mo''min borur bu olamdin,

Qutulur, bilki, jovidon g'amdin.

Gunahicha agarchi ranj etar,

Lek oxir bihisht sari ketar.

NASRIY BAYoN

Do'zaxning sifati bayoni

Kofirlardan  kimki  do'zaxga  tushsa,  u  erdan  abadiy  chiqmaydi. Odamlar tasavvur qiladigan har qanday azob bo'lsa, do'zaxiylarga o'sha azob etadi.

Agar mo''min kishi jahannamga tushsa, qilgan gunohi miqdoricha o'sha g'am-azobda qoladi. Yoki bir shafo'atchi zot unga shafo'at qilib, keyin unga jannat ichra bir manzil tegadi.

Yoki Alloh ta'olo unga sof va xolis lutfu marhamat qilib, undan u mehnat – g'am tashvish va alam, azobu uqubat ketadi (va jannatga kiradi).

Kimki bu olamdan mo''min holida o'tsa, bilginki, u abadiy g'amdan qutuladi. Garchi unga o'z gunohi miqdoricha ranj-azob etsa ham, lekin oxiri jannat tomon boradi.

ILOVA. Baqara surasi, 161-162-oyatlari (ma'nosi): “Shubhasizki, (oyatlarimizga va hukmlarimizga qarshi) kufrga ketib, kofir holida o'lganlar (borki) – Allohning, farishtalarning va barcha insonlarning la'nati ana o'shalarga bo'lur. (Ular) shu (la'natlangan) hol ichra abadiy qolurlar. Ularning azoblari engillatilmas, yuzlariga nazar ham qilinmas” (“Fayzul-Furqon”).

IZOH. Mo''minlarning oxir-oqibat jannatga kirishlariga dalil ushbu oyati karimadir; Maryam surasi, 72-oyat ma'nosi: “Keyin muttaqiy bo'lgan (ibodat va itoat bilan gunohlardan saqlangan) kishilarni qutqarurmiz (jannatga kiriturmiz). Zolimlarni esa u erda tiz cho'kkan hollarida qoldirurmiz”.

Eng oxirida do'zaxdan chiqib,

jannatga kiradigan kishi

Imom Molik, Ibn Umardan (roziyallohu anhumo) rivoyat qildilar: “Eng oxirida (do'zaxdan chiqarilib) jannatga kiradigan kishi Juhayna qabilasidan Juhayna ismli bir kishidir. Jannat ahli (bir-birlariga): “Juhaynada eng aniq xabar bor, undan so'ranglar-chi: “(Do'zaxda gunohkor mo''minlardan) azob ko'rayotgan biror kishi qoldimi?” – deydilar. U: “Yo'q (boshqa qolmadi)”, deb javob beradi” (“Romuzul-ahodis”, I, s.4:1; Doroqutniy, Hotib, “Ta'rix”).

Nasriy bayon va sharh muallifi:

Mirzo KYeNJABYeK