OZ-OZ O'RGANIB DONO BO'LUR...

*   *   *

ZahiruddinMuhammad Bobur xazinalari

*   *   *

MUBAYYaN VA NASRIY BAYoNI

*   *   *

IYMON-E_''TIQOD  KITOBI

*   *   *

NAZM

Ushbulardin keyin budur ahvol,

Kelgusi elga nomayi a'mol.

Su'adoning o'ng ilgidin kelgay,

Anda ul el sa'odatin bilgay.

Ashqiyo  nomasinki tergaylar,

Orqadin, so'l ilikka bergaylar.

NASRIY BAYoN

Nomai a'mol bayoni

Bu voqelardan keyin ahvol shunday bo'ladi: insonlarning qo'llariga nomai a'mollari – amallar kitobi tarqatiladi.

(Nomai a'mol) sa'odatli kishilarning o'ng qo'liga beriladi, shunda u insonlar sa'odatga erishganlarini biladilar. Shaqovat ahli bo'mish badbaxt kimsalarning nomasini esa terib-tanlab, orqadan yoki chapdan – chap qo'lga beradilar.

IZOH. Qur'oni karimda o'z kitobi – nomai a'moli o'ng qo'lidan berilgan kishining xursandchiligi (Al-Haqqa surasi, 19-oyat); kitobi chap qo'lidan berilgan kimsaning nadomati (Al-haqqa, 25-oyat); nomai a'moli orqa  tarafidan  beriladigan  kimsaning  halokati  (Inshiqoq  surasi, 10-11-oyatlar) bayon qilinadi. Dalillar:

Al-Haqqa surasi, 19–24-oyatlari ma'nosi: “Bas, ul kun kitobi o'ng qo'lidan berilgan kishi aytur: «Olinglar, mening kitobimni o'qinglar! Albatta, men hisobimga ro'baro' bo'lishimni aniq bilar edim». (Qr: 84:9.) Bas, u o'zi rozi bo'ladigan bir hayot ichradir. Oliy bir bog'dadirki, mevalari (oluvchiga) egilib turgandir. «O'tgan kunlarda taqdim etgan (yaxshi) amallaringiz sababli, emin-erkin englar va ichinglar!» (deyilur)”.

Al-haqqa surasi, 25–35-oyatlari ma'nosi: “Ammo kitobi chap tomonidan berilgan kishi esa derki: «Eh, koshki menga kitobim berilmasa edi! - Hisobim ne ekanin hech bilmasam edim! Koshki  (dunyodagi) o'sha (o'lim) hamma ishni tugatgan bo'lsa edi!  Mol-mulkim menga hech bir foyda bermadi. (Butun) saltanatim ham yo'q bo'lib mendan ketdi». (Alloh vazifador zaboniya farishtalariga amr qilur:) «Tutinglar uni, (qo'llarini bo'yniga) bog'langlar; So'ng uni (dahshatli) olovga solinglar! So'ng uzunligi etmish gaz bo'lgan zanjirga bog'lab qo'yinglar (do'zaxga tashlanglar)! Chunki u ulug' Allohga iymon keltirmas edi. Miskinga taom berishga intilmas – targ'ib ham qilmas edi». Bas, bu kun bu erda u (kofir – inkorchi kimsa)ning hech bir yaqin (qarindosh va) do'sti yo'q”.

Inshiqoq  surasi, 10-15-oyatlar ma'nosi: “Ammo kimning kitobi orqasidan berilsa: («Ey o'lim, qaydasan!» deb) o'limni chaqirib qolur va alangali do'zaxga kirur. Chunki u (hayoti dunyoda iymon keltirmay) ahli-oilasi (va qavmi) ichida masrur (molu mulki sababli sarxush) edi. Darhaqiqat, u hech qachon (tirilib, hisob uchun Rabbiga) qaytmasman deb o'ylagan edi. Yo'q! (U Rabbiga qaytur! Chunki) Albatta, Rabbi uni o'ta ko'rib turguvchidir”.

Nasriy bayon va sharh muallifi:

Mirzo KYeNJABYeK