۞يَسَۡٔلُونَكَ عَنِ ٱلۡخَمۡرِ وَٱلۡمَيۡسِرِۖ قُلۡ فِيهِمَآ إِثۡمٞ كَبِيرٞ وَمَنَٰفِعُ لِلنَّاسِ وَإِثۡمُهُمَآ أَكۡبَرُ مِن نَّفۡعِهِمَاۗ وَيَسَۡٔلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَۖ قُلِ ٱلۡعَفۡوَۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَتَفَكَّرُونَ٢١٩
219. Sizdan xamr va qimor haqida so'rashadi. "Ikkalasida ulkan gunoh bor va odamlarga biroz manfaati ham bor, ammo gunohi manfaatidan kattadir", deng. Yana sizdan nimalarni ehson qilish haqida so'rashadi. "Ortiqchasini", deng. Fikr yuritishlaringiz uchun Alloh oyatlarini shunday bayon etadi.
Hamr (aroq, sharob kabi mast qiluvchi ichimliklar) va qimor haqida Qur'oni karimda bir necha oyat kelgan. Hamma oyatlarda bu ikki illat qoralangan, faqat ularni asta-sekin muolaja qilish uchun ilk oyatlarda uning haromligi keskin qo'yilmagan. Eng oxiri tushgan Moida surasidagi oyatda bularning haromligi ochiq e'lon qilingan va shundan keyin musulmonlar bu illatdan butunlay yuz o'girishgan. Ammo, ming afsuslar bo'lsinki, ota-bobolari mast qiluvchi ichimliklarni harom sanab, undan mutlqao yuz o'girgan ayrim kishilar mustamlakachilar nog'orasiga o'ynab, ichkilik ichishni odat qilishdi. Keyinchalik esa bu balo chinakamiga umummilliy kulfatga aylandi. Hatto yurtimizga bu baloni olib kelgan mustamlakachilar yurtida ham hozir bu olamshumul illatdan qanday qutilishni, hech bo'lmasa uni sal bo'lsa-da jilovlashni bilolmay boshlari qotgan. Dinimiz hukmlarida: «Har bir ichimlik mast qilsa, haromdir»; «U davo emasdir, u darddir»; «Ko'pi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir»; «Kim bu dunyoda xamr ichib, uni tark etmay o'lib ketsa, tavba qilmasa, oxiratda uni ichmaydi (ya'ni jannatga kirmaydi)».
Islom dinining vazifalaridan biri aqlni muhofaza qilishdir. Hamr aqlni ketkazishi uchun harom qilingan, ichish taqiqlangan. Hamr ichishning o'zi katta gunohdir. Dunyo va oxirat uchun uning etkazadigan zararlar son-sanoqsiz. Lekin, Islom qoidasi bo'yicha, shaytongina kechirilishdan umidi yo'q, boshqalar Alloh taoloning rahmatini umid qilsalar, hali imkon bor, to o'lim holatiga tushguncha tavba eshiklari ochiq. Hamr ichgan (yoki boshqa gunoh sodir etgan) har qanday shaxs o'zini qo'lga olib tavba qilsa, Alloh taolo uning tavbasini qabul qiladi. Faqat bir shart bilan: oldin sodir etgan gunohiga chin dildan afsus cheksin va o'sha gunohni takrorlamaslikka azmu qaror qilsin. Ana o'shanda Alloh taolo uning tavbasini qabul qiladi. Insonni mast qiluvchi har qanday ichimlik haromdir, ikki taraf bo'lib yutish va boy berish sharti bilan o'ynaladigan har qanday qimor (o'yin) ham haromdir.
Yana odamlarning Payg'ambarimizdan "Alloh yo'lida molimizning qanchasini ehson qilaylik?" deb so'rashganiga javoban oyati karimada: avval molingizni o'zingiz va ahlingizning dunyoviy ehtiyojlariga ishlating, bundan ortganini Alloh yo'lida, ya'ni ko'pchilik manfaati, din ravnaqi yo'lida xarjlang, deb ta'lim berilmoqda. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Hayr-ehsonning yaxshisi orttirilganidan qilinganidir", deb marhamat qilganlar. Yana xayr-ehsonlarni riyo bilan, odamlar ko'rsin uchun qilish, berganini minnat qilish ham yomon illatlardan, buning uchun banda ajru savob ham olmaydi, unga xayru barakot ham bo'lmaydi. Qatoda roziyallohu anhu aytadi: "Banda qachon riyo bilan amal qilsa, Alloh taolo: "Bandam Meni qanday masxara qilayotganini ko'ringlar", deydi". Rasululloh sollallohu alayhi vasallam riyo, kibr, manmanlik kabi illatlarni kichik shirkka o'xshatganlar.
Bangkok shahridagi “International Trade & Exhibition Centre” (BITEC) majmuasida Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik halol mahsulotlar, xizmatlar va innovatsiyalar namoyishiga bag‘ishlangan “Grand Halal Bangkok-2026” xalqaro ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Ko‘rgazmada dunyoning 25 dan ortiq mamlakatidan kelgan oziq-ovqat, kosmetika, farmatsevtika va musulmonlar kiyim-kechaklari ishlab chiqaruvchilari, sayyohlik agentliklari, mehmonxonalar, savdo tarmoqlari, investorlar, import qiluvchilar, distribyutorlar, halol logistika hamda halol mahsulotlarni sertifikatlash bilan shug‘ullanuvchi jami 600 ga yaqin kompaniyalar mahsulot va xizmatlarini taqdim etdi. Rasmiy manbalarning ma’lumotlariga ko‘ra, uch kunlik tadbirga 15 mingga yaqin kishi tashrif buyurgan.
Mazkur nufuzli tadbirda O‘zbekistonning Bangkokdagi Bosh konsulxonasi xodimlari ham faol ishtirok etib, ko‘rgazma maydonida yurtimiz eksponatlari uchun maxsus pavilon ajratilishini ta’minladilar. Pavilonga tashrif buyurgan mehmonlarga respublikamizning turizm va ziyorat salohiyatini keng targ‘ib etuvchi tarqatma materiallar taqdim etildi.
Tashrif buyuruvchilarda, ayniqsa, Surxondaryo viloyatida saqlanib qolgan buddizm yodgorliklari, jumladan, qadimiy Kushon imperiyasi davrida keng rivojlangan buddaviylik ibodatxonalari, rohiblar hujralari va budda haykallarining tarixi hamda hozirgi holatiga doir ma’lumotlar katta qiziqish uyg‘otdi. Pavilonda ushbu tarixiy obidalar aks etgan maxsus bannerlar namoyish etildi.
Shuningdek, tadbir doirasida o‘zbek xalqining buyuk siymolari — Amir Temur, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy va Imom al-Buxoriyning dunyo tarixidagi o‘rni hamda bashariyat sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan beqiyos hissasini yorituvchi videoroliklar namoyish etildi. Toshkent shahrida yangi barpo etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi haqidagi maxsus videolavhalar ham yig‘ilganlarda chuqur taassurot qoldirdi.
Ko‘rgazma davomida xorijlik mehmonlar o‘zbek xalqining boy milliy madaniyati, qadriyatlari va urf-odatlarini o‘zida aks ettirgan betakror milliy liboslar namunalari bilan ham yaqindan tanishtirildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati