Dinimizda insonlarga manfaat etkazuvchi kishi Alloh taolo uchun eng suyukli bandalardan hisoblanadi deyilgan. Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Alloh taologa insonlarning eng suyuklisi odamlarga eng ko'p manfaat keltiruvchisidir”, dedilar (Imom Tobaroniy rivoyati).

Dinimiz mo'min-musulmonlarni bir tanu bir jon bo'lib, o'zaro bir-biriga yordam berib, manfaat keltirib yashashga targ'ib qilgan. Nu'mon ibn Bashir roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Mo'minlarning bir-birlariga mehr-muhabbat, rahm-shafqat va mehribonligining misoli xuddi bir jasad kabiki, uning birorta a'zosi og'risa, jasadning qolgan (a'zolar)i uning uchun bedorlik hamda isitma ila bezovta bo'lishadi”, dedilar (Muttafaqun alayh).

Ushbu hadisda barcha mo'min-musulmonlar har doim bir biri bilan o'zaro mehr-shafqat va yordamda bo'lishlari hamda biror mo'min-musulmonga etgan musibatga qolgan musulmonlar ham mazkur musibat xuddi o'zlariga etgandek befarq bo'masligi lozim ekani bayon qilinmoqda.

Darhaqiqat, dinimiz insonparvar, yaxshilik dinidir. Doim insonlarga manfaat etkazish, doimo yaxshilik qilishga chorlagan dindir. Alloh taolo Qur'oni karimda bunday marhmat qilgan: “Va ezgu ish qilingiz – shoyadki, najot topsangiz!”(Haj surasi, 77-oyat).

Ushbu oyatda ezgu ish deyilmoqda. Bu degani – sizdan zinhor yomonlik, fasod sodir bo'lmasin deganidir. Shuningdek, “shoyadki, najot topsangiz!” so'zi bilan ezgu ish qilish bandalarning najot topishiga sabab ekani bayon qilinmoqda. Alloh taoloning “shoyad” deyishi aniq amalga oshadigan narsani ifodalaydi. Ya'ni, ezgu ish qilgan bandalar aniq najot quchadi, deganidir. Chunki Alloh taolo xohlagan narsalar amalga oshmasdan qolishining mutlaqo ehtimoli yo'qdir!

Demak, jamiyatda biz bilan birga yashayotgan barcha insonlarga yaxshilik, ularni og'irini engil etsak, orzu intilishlarini ro'yobga chiqarsak, albatta ajru mukofotlar olar ekanmiz. Alloh taolo bandalarini xayrli ishlarni qilishga shoshilishni buyurgan: “Bas, xayrli (savobli) ishlarda (bir-biringizdan) o'zishga oshiqingiz!” (Moida surasi, 48-oyat).

Ushbu oyatga ko'ra, inson hamisha yaxshi amallar qilishga, yaxshi niyatda bo'lishga shoshilishi lozimdir. Doimo yaxshi ishlar va yaxshi niyatlar bilan yurgan insonning xotimasi ham go'zal bo'ladi. Inson hayoti davomida barcha yaxshi ishlarni amalga oshirishga imkoniyati bo'lmasligi mumkin, lekin barcha yaxshi ishlarni niyat qilishga imkoni bordir. Alloh taolo esa unga niyatiga yarasha savob beraveradi. Chunki Alloh taolo bandalari qilgan xayrli amallarning birortasini ham zoye qilmaydi. Zero, Qur'oni karimda bunday marhamat qilgan: “Imon keltirgan va solih amallarni qilgan zotlar esa, (bilib qo'ysinlarki) albatta, Biz yaxshi amallarni qilgan kishining mukofotini zoye qilmasmiz”(Kahf surasi, 30-oyat).

Darhaqiqat, biz qiladigan amallarimiz va insonlar manfaati yo'lida qilgan xolis xizmatlarimiz uchun niyatimizga ko'ra ajr-savobga erishamiz. Umar ibn Hattob roziyallohu anhu aytadi: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning “Amallar faqat niyatlarga ko'radir”, deyayotganlarini eshitganman”.

Ushbu hadisga ko'ra, qiladigan xayrli ishlarimiz, barcha insonlarga qilgan yaxshiliklarimiz Alloh taoloning huzurida maqbul bo'lishi hamda unga ajr-savob olishimiz uchun niyatimiz to'g'ri bo'lishi lozimligi ma'lum bo'ladi. Har bir xayrli ishni amalga oshirishda Alloh taoloning roziligini ko'zlasak, ajr-savobga erishamiz. Agar niyatimizda Alloh taoloning roziligi bo'lmasa-da, biror xayrli ishni amalga oshirishga kirishsak, garchi mazkur ishni amalga oshirishga erishsak-da, lekin unga beriladigan ajr-savobdan bebahra qolib ketamiz. Shuning uchun har bir amalda niyatning o'rni qanchalik muhim ekanini yaxshi anglab etishimiz lozim bo'ladi. Masalan: Kasb qilishdan maqsad dinim kasb qilishga buyurgan, oilamning ta'minoti mening zimmamdagi farzdir, degan niyatda bo'lishi ham mumkin yoki faqat mol-dunyo orttirishni niyat qilgan bo'lishi ham mumkin. Ushbu holatlarda niyatning o'rni juda ham muhimdir. Alloh taolo bularni niyatiga ko'ra mukofotlaydi. Niyat va ixlos agar insonning hayoti davomida to'g'ri qo'llansa, hayotning har bir daqiqasi ibodatga aylanadi. Dinimiz yaxshi niyatlar va yaxshi amallar dinidir. Musulmon kishi yaxshi niyatli, solih amallar qiluvchi saodatmand insondir. U niyati orqali hayotining har nafasini, har bir harakatini Alloh uchun ibodatga aylantiradi. Imonli banda shundayin baxtliki, u dinimiz ko'rsatmalarini bajara borib, niyatini ularga moslab hayot kechirsa, uning oddiy turmushi ham ibodatga, oxiratda ajr-mukofotlarga erishish imkoniyatiga aylanadi. Rasulullloh sollallohu alayhi vasallam: "Mo'minning niyati uning amalidan yaxshidir" (Imom Bayhaqiy rivoyati). Umar ibn Hattob roziyallohu anhu aytdilar: «Alloh taolo farz etgan amallarni ado etish eng afzal amal bo'ladi. Alloh taolo harom etganidan qaytish parhezkorlik (diyonat)dandir. Bu Alloh taolo huzuridagi narsalarda to'g'ri, rost niyat qilishdir».

Demak, bizning qilayotgan amallarimizda va xolislik bilan ado etayotgan xizmatlarimizda ixlosning ahamiyati juda ham katta ekan. Abdulloh ibn Mas'ud roziyallohu anhu aytadilar: “So'z amal bilan birga bo'lmasa foyda bermaydi. So'z va amal ham niyat bilan birga bo'lmasa, foyda bermaydi. So'z, amal va niyat ham agar sunnatga muvofiq bo'lmasa, foyda bermaydi”.

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kim bir mo'mindan dunyo g'am-tashvishlaridan bir g'amni ketkazsa, Alloh undan Qiyomat kuni g'amlaridan bir g'amni ketkazadi. Kim bir qiynalgan kishiga engillik qilsa, Alloh unga dunyo va oxiratda engillik qiladi. Kim bir musulmonning (aybini) berkitsa, Alloh taolo dunyo va oxiratda uning (aybini) berkitadi. Banda o'z birodariga yordam qilsa, Alloh taola unga yordam qiladi. …”, dedilar (Imom Muslim rivoyati).

Alloh taolo barchamizga har bir hayrli ishimizda niyat va ixlosimizning to'g'ri bo'lishiga muvaffaq etsin! Yurtimizni va dunyo musulmonlarini turli balolaridan o'zi asrasin, dardga chalinganlarga O'zi shifo bersin!

U.Rahimov,

"Imom Faxriddin ar-Roziy" o'rta maxsus islom bilim yurti ma'naviyat ishlari

bo'yicha mudir muovini.