O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 23 sentyabr' kuni BMT Bosh Assambleyasining 75-sessiyasidagi chiqishi uning mazkur xalqaro tashkilot ishidagi ikkinchi ishtiroki hisoblanadi. Yurtboshimiz dunyo minbaridan turib mintaqa va jahon hamjamiyati uchun muhim sanalgan umumsiyosiy masala va takliflarni o'rtaga tashladi. Biz uchun ushbu nutqning alohida ahamiyatli jihati shundan iborat bo'ldiki, belgilangan tartib-qoidalarga muvofiq, mazkur xalqaro tashkilot odatda dunyo bo'yicha oltita tildan foydalanadi. Davlatimiz rahbari tarixda ilk bor o'z ona tili – buyuk Navoiy, Amir Temur, Bobur, Jaloliddin Manguberdining tilida so'z aytishi, albatta, tarixiy voqeadir.
Prezident Sh.Mirziyoev o'z nutqida xalqaro va mintaqaviy ahamiyatga molik qator masalalar yuzasidan muhim tashabbuslar bilan chiqdi. Hozir ularning ayrimlari haqida to'xtalib o'tmoqchimiz. Jumladan, davlatimiz rahbari o'z nutqida mamlakatimizda diniy erkinlik borasida vaziyat keskin yaxshilangani, millatlararo totuvlik va dinlararo bag'rikenglikni yanada mustahkamlash doimiy muhim vazifa ekanligini aytib o'tdilar.
Darhaqiqat, diniy erkinlik bo'yicha keyingi yillarda amalga oshirilgan ishlar ushbu so'zlarni tasdiqlaydi. Jumladan, diniy masalalar bo'yicha maxsus ro'yxatda turgan shaxslarni ushbu ro'yxatdan chiqarilgani, ko'plab diniy mahbuslarga amnistiya e'lon qilinayotgani, yangi masjidlar ochilayotgani, diniy ta'lim olish uchun imkoniyatlar kengayayotgani 2020 yil AQShning xalqaro diniy erkinlik bo'yicha komissiyasi (USCIRF) O'zbekistonni “diniy erkinlik sohasida alohida xavotirga molik davlatlar” qatoridan olib tashlashiga sabab bo'ldi. O'zbekistondagi barqarorlikni hamda davlat va jamiyat taraqqiyotini bugungi kunda mamlakatda 130dan ortiq millat va elatning o'zaro totuvligisiz, 16 diniy konfessiya vakillari o'rtasida bag'rikenglik munosabatlarisiz tasavvur etib bo'lmaydi. O'zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo'nalishi bo'yicha “Harakatlar strategiyasi”ning beshinchi bandida ham xavfsizlik, diniy bag'rikenglik va millatlararo totuvlikni ta'minlash sohasidagi ustuvor yo'nalish qilib belgilab qo'yilgan. Muqaddas dinimiz ta'limotiga ko'ra esa bag'rikeng bo'lish iymon belgisidir. Chunki, Alloh taolo muborak kalomida:
“Din to'g'risida sizlar bilan urushmagan va sizlarni o'z yurtingizdan (haydab) chiqarmagan kimsalarga nisbatan yaxshilik qilishingiz va ularga adolatli bo'lishingizdan Alloh sizlarni qaytarmas. Albatta, Alloh adolatli kishilarni sevar” (“Mumtahana” surasi, 8-oyat), deb marhamat qilgan.
Abdulla Avloniy bag'rikenglik bo'lmasa, qanday oqibatlar kelib chiqishi haqida gapirar ekan, jumladan shunday deydi: “Qaysi bir millatning orasida birlik ko'tarilub, nifoq va adovat hukm surgan bo'lsa ul qavmning inqiroz dunyosiga yuzlanganligi tarix sahifalaridan ma'lumdir”.
Davlatimiz rahbari sessiyada so'zlagan nutqlarida mintaqa davlatlari o'rtasida yaxshi qo'shnichilik va o'zaro ishonch, do'stlik va hurmat muhitini yaratish bo'yicha erishilgan yutuqlar, qo'shni Afg'oniston mamlakatida tinchlik va barqarorlikni o'rnatish borasida amalga oshirilgan ishlar va kelgusidagi bajarilishi lozim bo'lgan aniq taklif va rejalar haqida aytib o'tdilar.
Halqimizda “Qo'shning tinch- sen tinch” degan naql bor. Alloh talo O'zining kitobida biz bandalar kimlarga yaxshilik qilish lozimligini uqtirib:
“Va Alloh taologa ibodat qilinglar va Unga hech narsani shirk keltirmanglar ota-onaga, qarindoshlarga, etimlarga, miskinlarga, yaqin qo'shnilarga, yon qo'shnilarga, yonboshdagi sohiblarga, ko'chada qolganlarga va qo'lingizda mulk bo'lagnlar yaxshilik qilinganar. Albatta, Alloh taolo o'zini yuqori tutuvchi va odamlar ustidan faxr qiluvchilarni xush ko'rmas” (“Niso” surasi, 36-oyat), deb marhamat qiladi.
Agar e'tibor bersak, oyatda har bir toifa zikr qilinib turib, qo'shni haqida uch marotaba qayta zikr qilinmoqda. Demak, shariatimiz ko'rsatmalari bo'yicha ham qo'shnining haqqi buyukligi oyati karimada zikr qilinmoqda. Mamlakatimiz rahbari tomonidan olib borilayotgan ushub siyosat ham diniy jihatdan, ham umuminosiy jihatdan to'la risolaga mos kelishini ta'kidlamoqchimiz.
Bir so'z bilan aytganda davlatmiz rahbarining ma'ruzalarida qayd etilgan barcha masalalar o'zining o'zbekona insonparvarlik tuyg'ulari bilan yo'g'rilganligi, qat'iy va mag'rur jaranglashi bilan ham alohi ahamiyat kasb etdi.
Zayniddin EShONQULOV
O'MI Samarqand viloyat bosh imom-xatibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Shuncha mo‘jizalarni ko‘rib ham ba’zi odamlar iymon keltirmaydilar. Ayrimlarga dinga bo‘yin egish yoqmaydi. Hamma narsa o‘zining xohishicha bo‘lishini istaydi. Alloh taolo o‘rnatgan adolat hammaga ham yoqavermaydi.
Iymon keltirmaydiganlar boshqalarning haqqini tortib olish evaziga bo‘lsa-da, huzur qilib qolishni ma’qul ko‘radilar. Buning uchun esa o‘zlariga mos qonun-qoidalar o‘ylab topadilar. O‘zlariga barcha imtiyozlarni berib, qolganlardan tortib olishga harakat qiladilar. Buning uchun esa avvalo Allohning borligini inkor etishlari kerak bo‘ladi.
Ayrimlar ne’matlarga ko‘milib yashasalar ham ne’mat bergan Zotni unutadilar. Mol-dunyolari qayerdan, qanday keldi, bu haqida o‘ylab ham ko‘rmaydilar. Nafs balosi ko‘zlarini ko‘r qilib qo‘ygan bo‘ladi. Ular o‘zlariga ato qilingan ne’matlarning shukrini ado qilmaydilar, buni inkor etadilar.
Hamma narsaga o‘z kuchlari bilan erishganlarini, shuning uchun ham xohlagancha sarf qilishlarini aytib, aslida haqiqiy in’om qiluvchi bo‘lgan Allohni inkor etadilar. Ular moddiyatchi bo‘lsalar ham ularga aytadigan gapimiz bor: sizlar hech bir narsa o‘z-o‘zidan paydo bo‘lib qolmaydi deysizlar. Qo‘llaringizdagi mol-dunyoni o‘zingiz qo‘lga kiritganingizni aytasizlar. O‘z-o‘zidan mol-dunyo paydo bo‘lmaydi deysizlar. Lekin nega shu e’tiqodingiz butun borliqqa kelganda oqsaydi? Nega butun borliq ham o‘z-o‘zidan paydo bo‘lishi mumkin emasligini anglamaysizlar? Aksincha borliqni shunchaki tasodifan paydo bo‘lib qolgan deysizlar.
Bunday kimsalar boshlang‘ich moddadan butun olam yaralgan va rivojlangan deydilar. Biroq o‘sha moddani kim yaratganini, qaysi kuch uni harakatga keltirganini o‘ylab ham ko‘rmaydilar.
Undaylar ko‘z o‘ngida ilohiy mo‘jiza sodir bo‘lsa ham iymon keltirmaydilar. Hatto g‘arb mamlakatlarida bugungi kunda ilm-fan bilan dinni ajratish holatlari kuzatilmoqda. Buning sababi uzoq davom etgan nasroniylik dinining ilm-fan bilan chiqisha olmagani bo‘lishi ham mumkin.
Cherkovlar yaqin-yaqingacha odamlarni ilm-fandan to‘sib kelgan. Hatto yahudiylarning muqaddas kitobida kelishicha Odam alayhissalom yeb qo‘ygan meva ma’rifat daraxtining mevasi bo‘lib, undan yeyish jinoyat sanalgan. Ya’ni ilm-fan bilan shug‘ullanish ularda gunoh sanalgan. Biror ilmiy kashfiyot qilganga Allohning qahri keladi deb bilishgan.
Mana shunday qarashlar sabab cherkov va olimlar o‘rtasida uzoq davom etgan va hozirgacha ta’siri bilinib turadigan urushlar yuzaga kelgan. Yevropada o‘n beshinchi asrlarda yerning sharsimon ekanligini aytgan odamlarni tiriklayin yoqishga hukm qilingan.
Ammo, Islom dinida bunday emas. Odam alayhissalom jannatda shaytonning vasvasasi bilan taqiqlangan mevani yeb qo‘yganlar. Natijada u yerdan quvilganlar. Shayton hozir ham dunyo matohlarini insonlarga ziynatlab ko‘rsatadi.
Shayx Muhammad Mutavalli Sha’roviy rahimahullohning
"Allohning borligiga aqliy dalillar" kitobidan