Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Avgust, 2026   |   5 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:08
Quyosh
05:35
Peshin
12:27
Asr
17:17
Shom
19:22
Xufton
20:45
Bismillah
18 Avgust, 2026, 5 Rabi`ul avval, 1448

Vatangadolikka chaqirayotgan hiylakorga aldanmang!

16.04.2024   2426   5 min.
Vatangadolikka chaqirayotgan hiylakorga aldanmang!

Ijtimoiy tarmoqlarda ba'zi blogerlar Abdulloh Zufarning “Gunoh qilgan eridan hijrat qilish” mavzusidagi audioma'ruzani tarqatishdi. Unda aytilishicha, inson gunoh qilgan eridan hijrat qilish kerak ekan. Bu gapiga ruhshunoslarning gaplari va yana o'tgan ummatlar ichida yuz kishini o'ldirgan kishining hikoyasi zikr qilingan hadisni keltirilgan. Hadisda o'sha odamga tavba qilish va yaxshi odamlar yashaydigan joyga borish tavsiya qilingan. A.Zufar inson o'z yurtida turib imonini kuchaytira olmasligi, taqvodor bo'la olmasligi, bunga muhit yo'l qo'ymasligini ta'kidlaydi. Qarindoshlar uyiga kirib kelaverishi, odamni o'zicha yashashga imkon bermasligini aytadi. Yurtimizda luqmani halollab bo'lmasligi mehmonga borsang go'shtlari qanday, hayvonni kim so'ygan, mushrik so'yganmi, boshqa so'yganmi bilmaysan, deydi. Vataningdan hijrat qilib ketsang, u erda yaqinlaring, qavmu qarindosh bo'lmaydi, o'zing xohlaganday yashaysan, deb safsata sotadi. Imonli yashamoqchi bo'lsang Vatandan tashqarida yashaysan, deb xulosa qiladi.   

Unga javoban aytamizki, hadisdan hukm oladigan inson etuk olim va muhaddis bo'lishi kerak. Muhaddis har bir hadisni sanadini, undagi roviylarni kuchli yoki zaifligini, hadisni aytilgan tarixi va unga teskari aytilgan hadis bor yo'qligini, hadisni hukmi xos bir holatga tegishlimi yoki umumiy hukmga ega ekanligi kabi ilmlardan xabardor bo'ladi. Hamma hadislarni darajasini va unda nima ma'no ko'zda tutilganligini o'rganib chiqqan hofiz-muhaddislar asarlarini yozib qoldirishgan. Ulardan birortasi “ma'siyat joyidan hamma hijrat qilishi kerak”, degan gapni aytishmagan. Ma'siyat-lug'atda itoatdan chiqish, sayyidining amriga qarshi chiqish, xato qilish, gunoh qilish kabi ma'nolarda keladi. Shariatda ma'siyat deganda gunoh tushuniladi. Ma'siyat deganda nafaqat odam o'ldirish, balki katta gunohlarning barchasi kirib ketadi. Masalan ota-onaga oq bo'lish, o'g'irlik, zino, g'iybat, tuhmat, birovni molini eyish, sudxo'rlik kabi bir qancha katta gunohlar ham kiradi. Ba'zilar etmishda katta gunohni sanagan va ba'zilar sanoq belgilamagan. Tasavvur qiling, ushbu gunohlarning hammasidan saqlangan odam topiladimi? Hamma gunoh qilgan musulmonlar hijrat qilishi kerakmi? Qayerga hijrat qilishi kerak? Suriyagami? Abdulloh Zufar tish-tirnog'i bilan hijratga da'vat qilib, odamlarni vatangado qilishdan nima manfaat topadi? Nima uchun o'n to'rt asrdan buyon o'tgan allomalar, millionlab hadislarni yoddan bilgan muhaddislar yurgan yo'ldan boshqacharoq  yo'l kerak bo'lib qoldi? Ular Abdulloh Zufarchalik ilmga ega emasmidilar? Yo'q! Bu gaplarning hammasi qandaydir g'araz-maqsadlar sabablidir. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shaytonni ko'rib, nari yurgan bo'lsalar, u kishi Payg'ambardir. Boshqa kishiga unday imkoniyat berilmagan. Yer yuzining xohlagan joyiga shayton bir lahzada eta oladi.

Aslida insonning eng katta dushmani o'z ichidagi nafsu ammorasi – yomonlikka buyuruvchi nafsidir. Inson qayerga borsa ham undan qutila olmaydi. Shuning uchun ham Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Haqiqiy muhojir – Alloh qaytargan gunohlardan hijrat qilgan kishidir”, deganlar.

Bahouddin Naqshband hazratlarining shiorlaridan biri: “Safar dar vatan”, “Vatanda turib, o'zingni musofirdek tutish” edi. Yana bir o'gitlari esa: “Hilvat dar anjuman”, “Anjumanda Alloh bilan xilvatda qolgandek bo'lish” shioridir. O'z yurtida turib iymonli bo'lib bo'lmaydimi?

Avvalo ma'siyat mo''minni iymondan chiqarmaydi. Gunohni eng a'lo muolajasi Vatandan hijrat emas, gunohdan hijrat qilishdir. Gunohdan tavba qilishdir. Qanchadan qancha yurtdoshlarimiz halol taom topib oila boqyapti.

Halqimizga xizmat qilayotgan qassoblarimiz dindan ilmi bo'lmasa ham, ustozlaridan hayvonni qanday so'yishni o'rgangan. Buni topganiga Alloh baraka berishi uchun tark qilishmaydi.

Yomon do'stlarga kelsak, hozir ham tevarak atrofimizda ulardan uzilib, taqvo yo'lini tutganlar juda ko'p. Qanchadan-qancha aqlli diyonatli kishilar do'stlarini to'g'ri yo'lga solganini ko'rish mumkin.

Qarindosh-urug'lar bo'lsa, ularga eshikni ochsangiz kiradi, bo'lmasa qaytib ketishadi. Asossiz vajlar bilan qarindoshlardan uzoq joylarga ketishga targ'ib qilish Islomdagi katta asoslardan biri silai-rahmni uzishga targ'ibdir. Inson imkoni boricha qarindoshlarining ozorlariga sabr qilib, ularni isloh qilishi kerak. Qarindoshlarim yomon deb ko'ch-ko'ronini yig'ishtirib jo'nab qolishni hech maqtaydigan joyi yo'q. Mabodo bir inson turli sabablar bilan bir yurtdan boshqa yurtga ko'chadigan bo'lsa ham, qarindoshlardan uzoqlashish, ulardan “qutilish”ni niyat qilmasligi kerak, balki ular bilan turli aloqa vositalari bilan xabarlashib turishi kerak bo'ladi. Bu bilan silai rahmning eng past darajasini ado qiladi.   

Hech kim halolligiga shubha bo'lgan xonadondan borib luqma eyishga majbur qilinmaydi. O'z uyida taqvoning hamma shartlarini bajarish mumkin. Lekin hijrat qilaman deb, musofir yurtda och qolib, gunoh qilishga majbur bo'lsachi? Haq-huquqi ta'minlanmagan yurtda urushga majbur qilinsachi? Musulmon kishilarni o'ldirishga majbur qilinsachi? Bundan ortiq halokat bormi? Shunday ekan, qadr-qimmatimiz kafolatlangan ona yurtda turib o'zimizni isloh qilaylik, ortida turli tuman g'arazli maqsadlar bo'lgan chaqiriqlarga aldanmaylik!  

Abdullayev Akram

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   9495   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari