Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Iyul, 2026   |   11 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:34
Quyosh
05:06
Peshin
12:35
Asr
17:36
Shom
19:51
Xufton
21:21
Bismillah
25 Iyul, 2026, 11 Safar, 1448

Nikoh ham ibodat

20.05.2024   8058   6 min.
Nikoh ham ibodat

Sarlavhani o'qib, nikoh ham ibodat bo'lishi mumkinmi, deyishga shoshilmang. Biz ibodat deganda faqat namoz o'qishni, ro'za tutishni, haj qilishni tushunib qolganmiz. Aslida, ibodatning qamrovi keng. Holis Alloh uchun qilingan har bir amal ibodatdir.

Oila qadr-qimmat, mehr-oqibat, yaxshilik, ezgulik, insof-diyonat, to'g'rilik o'rgatiladigan, ming yillik urf-odatlarimiz ildiz otadigan ajoyib go'shadir. Oilada bolalar tarbiyalanadi, diniy qadriyatlar ulug'lanadi. Bir so'z bilan aytganda, bu maskan inson kamolotida muhim o'rin tutadi.

Muqaddas dinimiz ta'limoti biz mo'min-musulmonlarga sog'lom e'tiqodni, ibodatlarni ado etish tartibini o'rgatish bilan birga, muomalot maslalarida ham o'zining ilohiy ko'ratmalarini bergan.

Alloh taolo payg'ambarlar orqali oila masalasiga alohida ahamiyat berib, uning mustahkam bo'lishi, undan ko'zlangan maqsad yuzaga chiqishi uchun har qaysi davrga muvofiq nizom va qonunlarni joriy qilgan. Oila qurish Islomdan avval ham bo'lgan, lekin oilada erning va ayolning huquqlari va mas'uliyatlari to'liq ko'rsatib berilmagan. Islom kelgach, bu masala ham hal etildi.

Alloh taolo barcha mavjudotlarni juft-juft qilib yaratdi. Bu haqda Rum surasida marhamat qiladi:

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً

 إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

“Uning alomatlaridan (yana biri) – sizlar (nafsni qondirish jihatidan) taskin topishingiz uchun o'zlaringizdan juftlar yaratgani va o'rtangizda inoqlik va mehribonlik paydo qilganidir. Albatta, bunda tafakkur qiladigan kishilar uchun alomatlar bordir” (21-oyat).

Jamiyatning shohasari bo'lgan oila qurishga tayyorlanish, nikoh qurib, ummatning safini kengaytirish yo'lida elib-yugurish ham ibodatdir. Namozimiz mukammal bo'lishi uchun, avvalo, tahoratni to'liq qilish kerak. Ro'zamiz to'kis bo'lishi uchun nafsimizni tiyganimiz kabi nikohimiz barqaror bo'lishi uchun oila ilmini bilishimiz kerak.

Odam vafot etsa, hamma ishi to'xtaydi. Illo, nikoh jannatda ham davom etadi. “Odamzodga nikoh va imondan boshqa hatto jannatda ham davom etadigan ibodat yo'q. Oila shunday saodatbaxsh bir bog'ki, u hatto jannatda ham davom etadi. Har qanday shartnoma ma'lum muddatdan so'ng kuchini yo'qotadi, ammo bir-birlaridan rozi bo'lgan umr yo'ldoshlarning birgalikdagi hayoti o'lim bilan ham tugamaydi”, deyiladi “Durrul muxtor” kitobining “Nikoh” faslida.

Shunday ekan, oilaga, turmush qurish masalasiga panja orasidan qaramaslik kerak. Bu masalaga bee'tibor bo'lgan jamiyat tanazzulga mahkum ekanini statistik ma'lumotlar ham tasdiqlaydi.

Dunyo miqyosida Bel'giya 70 foiz ajrim bilan oilalarning barbod bo'lishi bo'yicha birinchi o'rinda, Chili 3 foiz ajrim bilan oxirgi o'rinda turibdi. Yurtimizda ham oilaviy ajrimlar ko'payayotganini kishini tashvishga soladi.

Ota-onalar farzandini yosh, odob-axloq jihatidan oila qurishga tayyor ekaniga qanoat hosil qilishlari, so'ng nikohdan o'tkazishlari shart. Umr savdosi bo'lgan nikoh masalasi doimo keng mushohada hamda kengash bilan amalga oshirilgani ma'qul. Zero, hadisi sharifda: “Qizlarni turmushga berish borasida onalari bilan maslahatlashinglar”, deyilgan.

Erta nikoh ham qat'iy qoralanadi. Qizlarning juda yosh turmushga chiqishlari haqida hanafiy mazhabi faqihlaridan Ibn Shuburma va Battiylar mutlaqo salbiy fikr bildirishgan. Islom shariatida xotin-qizlarni ham ilm-ma'rifatli, hayotida zarur bo'ladigan ma'lumotlarga ega bo'lishlariga un­dovchi hadislar ko'p. Hususan, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Ilm talab qilish barcha musulmon erkak va ayolga farz”, deya marhamat qilganlar.

Balog'at yoshi – bu kamolot yoshi emas. Buning ustiga hozirgi davr talabi ham butunlay o'zgacha. Yoshlar majburiy o'rta ta'lim bosqichlarini bosib o'tishlari shart. Zero, dinimiz ta'limotiga ko'ra, ilm olish, ma'rifatli bo'lish, hayot uchun zarur ko'nikmalarni o'rganish har bir ayolga farzdir. Bulardan oldin turmushga chiqqan qizning o'qishlari sustlashgani, oila yumushlarida qiynalgani, epsiz uy bekasi hamda bo'lajak farzandlarning tarbiyasi ishonchsiz qo'llarda qolganining guvohi bo'linadi. Ilmli, kasb-hunarli ayolgina farzandini yaxshi inson qilib tarbiyalay oladi.

Hullas, nikoh va oila qurish juda katta mas'uliyat va ibodatdir. Bejiz Mirzo Kenjabek:

Agar jufti halol birla ko'ngilxushlik etar bo'lsang,

Falak shohid, malak hozir, bu suhbat ham ibodatdir.

Bu Islomdir, butun umring ibodat holiga kelgay,

Va ogohlik bilan o'tgan shu fursat ham ibodatdir, demagan.

 

Abduqahhor domla YuNUSOV,

Toshkent shahar bosh imom-xatibi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Toshkent islom instituti tarixida ilk magistrlarga diplomlar topshirildi

22.07.2026   9036   5 min.
Toshkent islom instituti tarixida ilk magistrlarga diplomlar topshirildi

O‘zbekiston musulmonlari idorasida mamlakatimiz diniy-ma’rifiy hayotidagi muhim tarixiy voqea — Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutining ilk magistrantlariga diplom topshirish marosimi bo‘lib o‘tdi.

Tadbirda diniy-ma’rifiy soha olimlari va ulamolar, ustozlar, bitiruvchilar, ularning ota-onalari hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etdi.

Marosimda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi Muzaffar Kamilov, O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi raisi Sodiq Toshboyev, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori, taniqli olim Uyg‘un domla G‘afurov hamda boshqalar yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy islohotlar xalqaro hamjamiyat tomonidan yuksak baholanayotganini ta’kidladi.

махад2

Tantanali tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan mamlakatimizda diniy ta’lim tizimi yangi bosqichga ko‘tarilgani, keyingi yillarda mazkur sohada misli ko‘rilmagan natijalarga erishilgani alohida e’tirof etildi.

Xususan, so‘nggi yillarda uchta oliy va bitta o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi tashkil etildi. 500 yillik tarixga ega Mir Arab oliy madrasasining tarixiy maqomi tiklandi. Samarqand shahrida Hadis ilmi maktabi, Surxondaryo viloyatida Imom Termiziy nomidagi islom instituti hamda shu nomdagi o‘rta maxsus ta’lim muassasasi o‘z faoliyatini boshladi. Shuningdek, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy va Bahouddin Naqshband nomidagi to‘rtta xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi tashkil etildi.

махад3

Ta’kidlanganidek, Toshkent islom institutining 55 yillik tarixida ilk bor 2024 yildan magistratura bosqichi yo‘lga qo‘yildi. Ayni paytda institutda «Teologiya (Islom ilohiyoti, falsafasi va moturidiylik ta’limoti)» hamda «Teologiya (Hadis ilmlari)» mutaxassisliklari bo‘yicha magistrantlar tahsil olmoqda. Kelgusida esa doktorantura bosqichini ham tashkil etish rejalashtirilgan.

Institutning ilk 10 nafar magistranti o‘qish davomida ilmiy faoliyatda faol qatnashib, dissertatsiya mavzulari doirasida jami 52 ta ilmiy maqola va tezis nashr ettirdi. Ular aqida, tafsir, fiqh va hadis ilmlariga oid nufuzli manbalardan 53 ta ijozaga sazovor bo‘lishdi.

махад 4

Shuningdek, magistrantlar mahalliy va xalqaro ilmiy anjumanlarda faol ishtirok etib, mamlakatimizda diniy ta’lim sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyatini keng targ‘ib qilishdi.

Ular O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi hamda Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida ilmiy amaliyot o‘tab, tadqiqot metodologiyasi, manbashunoslik va noyob qo‘lyozmalar bilan ishlash bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarini yanada mustahkamladi.

махад5

Marosimda bitiruvchilarning zamonaviy fanlar sohasida ham salmoqli yutuqlarga erishgani qayd etildi. Jumladan, bir nafar magistr Bahrayndagi Islom moliya muassasalari uchun buxgalteriya hisobi va audit tashkilotining (AAOIFI) xalqaro malaka sertifikati (CPSS) sohibi bo‘lgan bo‘lsa, yana bir bitiruvchi 3D modellashtirish va animatsiya sohasida malakali mutaxassis sifatida e’tirof etildi.

Shuningdek, bitiruvchi magistrlarning turli ma’rifiy muassasalar, ta’lim dargohlari va ilmiy-tadqiqot markazlariga ishga qabul qilingani ham ma’lum qilindi.

м6

Qayd etilganidek, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida ilk magistrlarning yetishib chiqishi mamlakatimiz diniy ta’lim tizimi taraqqiyotidagi muhim tarixiy voqea bo‘lib, kelgusida soha uchun yuqori malakali, zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlashga xizmat qiladi.

Tadbir davomida institut tarixida ilk magistr sifatida nom qoldirgan bitiruvchilarga diplom va esdalik sovg‘alari topshirildi.

м7

Bitiruvchilar mamlakat rahbariyati tomonidan bildirilgan yuksak ishonch va g‘amxo‘rlikka munosib javob qaytarishga, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy kabi buyuk ajdodlarimizga munosib voris bo‘lishga hamda islom ma’rifatini keng targ‘ib etishga bor kuch-g‘ayratlarini safarbar etishlarini ta’kidladilar.

— Mamlakatimizda diniy-ma’rifiy ta’lim tobora takomillashib bormoqda, — dedi Toshkent islom instituti magistranti Gulchehra Siddiqova. — Magistraturada olgan bilimlarimiz va ilmiy izlanishlarimiz samarasini Vatanimiz, xalqimiz va jamiyatimiz ravnaqi yo‘lida safarbar etishga astoydil harakat qilamiz.

м10


Diniy ta’lim tizimida magistratura ochilishi va ilk magistrlarning bitirishi mamlakatimizda Uchinchi Renessans poydevorini mustahkamlash, sohada zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lgan salohiyatli ilmiy-pedagog kadrlar safini kengaytirishga xizmat qiladi.

Soha mutaxassislarining fikriga ko‘ra, mazkur tarixiy voqelik yurtimizda ma’rifiy Islom g‘oyalarini keng targ‘ib etish va boy ilmiy merosimizni jahon miqyosida o‘rganish yo‘lidagi yana bir muhim qadam bo‘ldi.

Nazokat Usmonova,

O‘zA muxbiri

O'zbekiston yangiliklari