Ro‘za tutish nafaqat yeb-ichish va nafsni jilovlash bilan, balki tilidan chiqayotgan har bir so‘zga e’tiborli bo‘lish bilan ham mukammal ado etiladi. Kishi tong qorong‘usidan to shomgacha qiynalib yeb-ichmasayu og‘zidan turli so‘kinish va yolg‘onlar chiqaversa, bu ro‘za mukammal bo‘lmaydi. Bu borada Abu Hurayra (r.a.)dan rivoyat qilingan hadisi sharifda Rasululloh (s.a.v.): “Ro‘za shahvatlardan to‘suvchidir, agar birortangiz ro‘za tutadigan bo‘lsa, noloyiq so‘zlarni aytib, johillik qilmasin, biror kishi urushib yoki so‘kishadigan bo‘lsa, men ro‘zadorman, deb ikki marta aytsin”, - dedilar. (imom Buxoriy va imom Muslim rivoyatlari). Ushbu hadisda aytilganidek, imkon boricha yomon so‘zlardan uzoq bo‘lish, mabodo biror kimsa ro‘zadorni ranjitadigan bo‘lsa, tiliga ehtiyot bo‘lishdan chalg‘itsa buning ham yechimi borligini, “men ro‘zadorman” deb aytishi kifoya ekani ta’kidlanadi.
Nabiy (s.a.v.): “Ba’zi ro‘zadrlar borki, ularga ro‘zasi uchun ochlikdan o‘zga narsa bo‘lmas. Ba’zi tunda bedor bo‘lgan borki, ularga bedorligi uchun uyqusizlikdan o‘zga narsa bo‘lmas”, dedilar. Ba’zi kishilar ro‘za tutdim, deb vaqtini bekorchi ishlarga sarf etadi, g‘iybat qiladilar, yolg‘on gapirib turli tushunmovchiliklarga sabab bo‘ladi yoki maqtanchoqligi bilan riyokorga aylanadi. Ushbu hadis odamlarni ana shunday ro‘zadorga makruh, ya’ni yomon ko‘rilgan ishlarni bajarmaslikni ogohlantiradi, aks holda qiyinchilikdan boshqasi berilmasligi ta’kidlanadi. Demak, har bir ibodatning o‘ziga kerakli qaytariqlariga qat’iy amal qilish joiz bo‘lganidek, ro‘zaning ham muhim shartlaridan biri – til ofatlaridan saqlanmoqdir.
Yolg‘on gapirish munofiqlik alomati ekani hadislarda keltiriladi. Bu illat ro‘za uchun ham o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmaydi. Bu borada bir hadisi sharifda: “Kim yolg‘on gapirishni va unga amal qilishni qo‘ymasa, uning taomi va sharobini tark qilmog‘iga Allohning ehtiyoji yo‘q”, deyiladi. Demak, ro‘za tutdim deb niyat qilgan, uning barcha qiyinchiliklarini sabot bilan yenggan har kishi albatta yolg‘on gapirishdan himoyalanmog‘i muhim ekan.
Ro‘zador g‘iybat, so‘kinish, bo‘hton kabi barcha illatli amallardan tiyilmasa, uning savoblari yo‘qqa chiqishi mumkin. Bu xaqda Rasululloh (s.a.v.): «... U kishi ochlikdan boshqa narsaga ega bo‘lmaydi» — deganlar. (Ibn Moja rivoyati, sahihut targ‘ib).
Aksincha, ro‘za tutgan inson yaxshi gaplarni gapirib, insonlarga ezgulik ulashsa, ko‘ngillarini olib shirinsuhan bo‘lishga intilsa, ko‘plab savoblarga erishadi. Ramazonning beqiyos imkoniyatlaridan biri duolarning ijobat etilishidir. Bebaho lahzalarni behuda ishlarga sarf etish o‘rniga xolis duo qilishning xislati son sanoqsizdir.
Bu borada Abu Hurayra (r.a.)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh (s.a.v.): “Uch toifa kishining duosi rad etilmaydi. Ular: Ro‘zadorning og‘iz ochgunicha qilgan duosi, odil imomning duosi, mazlumning duosi”, - deganlar (Termiziy va Ibn Moja rivoyatlari)
Abdulloh ibn Os (r.a.)dan rivoyat qilingan yana bir hadisda Rasululloh (s.a.v.): “Ro‘zadorning iftor paytida qilgan duosi rad qilinmaydi”, - dedilar. (Ibn Moja va Ibn Sunniy rivoyatlari).
Manbalar asosida “Ko‘kaldosh” o‘rta maxsus islom bilim yurti mudir muovini A.G‘aniyev tayyorladi.
O‘zbekiston elchixonasi diplomatlari, Turizm qo‘mitasi vakillari va mamlakatimizning Pokistondagi ziyorat turizmi elchisi Shayx Muhammad Hassan Hasib ur-Rehman o‘rtasida videokonferensiya shaklida uchrashuv bo‘lib o‘tdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Unda O‘zbekistonning boy madaniy-ma’rifiy va tarixiy merosi, muqaddas qadamjolari hamda ziyorat turizmi imkoniyatlarini Pokistonda keng targ‘ib qilish, ushbu yo‘nalishda ikki mamlakat o‘rtasidagi hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi
O‘zbekistonning ziyorat turizmi sohasidagi ulkan salohiyatini Pokiston jamoatchiligi orasida keng targ‘ib etish, pokistonlik sayyohlar va ziyoratchilarning yurtimizdagi muqaddas qadamjolar, tarixiy obidalar va diqqatga sazovor turistik maskanlar haqidagi xabardorligini oshirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
– O‘zbekiston asrlar davomida islom sivilizatsiyasining muhim markazlaridan biri sifatida e’tirof etilib kelgan, – dedi Shayx Muhammad Hassan Hasib ur-Rehman. – Mamlakatingiz hududida joylashgan buyuk allomalar, aziz-avliyolar va islom olamida yuksak hurmatga sazovor mutafakkirlar nomi bilan bog‘liq qadamjolar xorijlik ziyoratchilar, shu jumladan pokistonliklar uchun katta ma’naviy va tarixiy ahamiyatga ega. Ayniqsa, Toshkent, Samarqand va Buxoro shaharlarining boy diniy-ma’rifiy merosi O‘zbekistonning xalqaro ziyorat turizmidagi o‘rnini yanada mustahkamlash uchun keng imkoniyatlar yaratadi.
Uchrashuvda Pokiston ulamolari delegatsiyasining O‘zbekistonga tashrifini tashkil etish masalasi ko‘rib chiqildi. Mazkur tashrif ikki mamlakat diniy-ma’rifiy doiralari o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash, o‘zaro tajriba almashish va O‘zbekiston ziyorat turizmi imkoniyatlarini Pokistonda yanada keng tanitishga xizmat qilishi ta’kidlandi.
Shuningdek, tashrif doirasida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita va O‘zbekiston musulmonlari idorasi rahbariyati bilan uchrashuvlar o‘tkazish, Toshkent, Samarqand va Buxoro shaharlariga safarlarni tashkil qilish bo‘yicha kelgusidagi rejalar ko‘rib chiqildi.
Pokiston tomoni O‘zbekiston Prezidenti tashabbusi va g‘oyasi asosida Toshkent shahrida bunyod etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi va qayta rekonstruksiya qilingan Imom Buxoriy majmuasini pokistonlik ulamolar ko‘rishga katta qiziqish bildirayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, mazkur noyob majmualar to‘g‘risidagi maxsus videomateriallarni tayyorlash va ularni Pokistonda tarqatishga qizish bildirildi.
Ta’kidlanishicha, mazkur tashabbuslar O‘zbekiston va Pokiston o‘rtasidagi do‘stona munosabatlarni yanada mustahkamlab, xalqlarimiz o‘rtasidagi ma’naviy-madaniy aloqalarni yanada rivojlantirish, shuningdek, mamlakatimizga tashrif buyuruvchi pokistonlik ziyoratchilar oqimini oshirishga xizmat qiladi.
Bo‘lib o‘tgan onlayn uchrashuv yakunida ishtirokchilar ushbu yo‘nalishdagi muloqotni diplomatik kanallar orqali davom ettirishga kelishib oldilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati