Ro‘za tutish nafaqat yeb-ichish va nafsni jilovlash bilan, balki tilidan chiqayotgan har bir so‘zga e’tiborli bo‘lish bilan ham mukammal ado etiladi. Kishi tong qorong‘usidan to shomgacha qiynalib yeb-ichmasayu og‘zidan turli so‘kinish va yolg‘onlar chiqaversa, bu ro‘za mukammal bo‘lmaydi. Bu borada Abu Hurayra (r.a.)dan rivoyat qilingan hadisi sharifda Rasululloh (s.a.v.): “Ro‘za shahvatlardan to‘suvchidir, agar birortangiz ro‘za tutadigan bo‘lsa, noloyiq so‘zlarni aytib, johillik qilmasin, biror kishi urushib yoki so‘kishadigan bo‘lsa, men ro‘zadorman, deb ikki marta aytsin”, - dedilar. (imom Buxoriy va imom Muslim rivoyatlari). Ushbu hadisda aytilganidek, imkon boricha yomon so‘zlardan uzoq bo‘lish, mabodo biror kimsa ro‘zadorni ranjitadigan bo‘lsa, tiliga ehtiyot bo‘lishdan chalg‘itsa buning ham yechimi borligini, “men ro‘zadorman” deb aytishi kifoya ekani ta’kidlanadi.
Nabiy (s.a.v.): “Ba’zi ro‘zadrlar borki, ularga ro‘zasi uchun ochlikdan o‘zga narsa bo‘lmas. Ba’zi tunda bedor bo‘lgan borki, ularga bedorligi uchun uyqusizlikdan o‘zga narsa bo‘lmas”, dedilar. Ba’zi kishilar ro‘za tutdim, deb vaqtini bekorchi ishlarga sarf etadi, g‘iybat qiladilar, yolg‘on gapirib turli tushunmovchiliklarga sabab bo‘ladi yoki maqtanchoqligi bilan riyokorga aylanadi. Ushbu hadis odamlarni ana shunday ro‘zadorga makruh, ya’ni yomon ko‘rilgan ishlarni bajarmaslikni ogohlantiradi, aks holda qiyinchilikdan boshqasi berilmasligi ta’kidlanadi. Demak, har bir ibodatning o‘ziga kerakli qaytariqlariga qat’iy amal qilish joiz bo‘lganidek, ro‘zaning ham muhim shartlaridan biri – til ofatlaridan saqlanmoqdir.
Yolg‘on gapirish munofiqlik alomati ekani hadislarda keltiriladi. Bu illat ro‘za uchun ham o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmaydi. Bu borada bir hadisi sharifda: “Kim yolg‘on gapirishni va unga amal qilishni qo‘ymasa, uning taomi va sharobini tark qilmog‘iga Allohning ehtiyoji yo‘q”, deyiladi. Demak, ro‘za tutdim deb niyat qilgan, uning barcha qiyinchiliklarini sabot bilan yenggan har kishi albatta yolg‘on gapirishdan himoyalanmog‘i muhim ekan.
Ro‘zador g‘iybat, so‘kinish, bo‘hton kabi barcha illatli amallardan tiyilmasa, uning savoblari yo‘qqa chiqishi mumkin. Bu xaqda Rasululloh (s.a.v.): «... U kishi ochlikdan boshqa narsaga ega bo‘lmaydi» — deganlar. (Ibn Moja rivoyati, sahihut targ‘ib).
Aksincha, ro‘za tutgan inson yaxshi gaplarni gapirib, insonlarga ezgulik ulashsa, ko‘ngillarini olib shirinsuhan bo‘lishga intilsa, ko‘plab savoblarga erishadi. Ramazonning beqiyos imkoniyatlaridan biri duolarning ijobat etilishidir. Bebaho lahzalarni behuda ishlarga sarf etish o‘rniga xolis duo qilishning xislati son sanoqsizdir.
Bu borada Abu Hurayra (r.a.)dan rivoyat qilinadi. Rasululloh (s.a.v.): “Uch toifa kishining duosi rad etilmaydi. Ular: Ro‘zadorning og‘iz ochgunicha qilgan duosi, odil imomning duosi, mazlumning duosi”, - deganlar (Termiziy va Ibn Moja rivoyatlari)
Abdulloh ibn Os (r.a.)dan rivoyat qilingan yana bir hadisda Rasululloh (s.a.v.): “Ro‘zadorning iftor paytida qilgan duosi rad qilinmaydi”, - dedilar. (Ibn Moja va Ibn Sunniy rivoyatlari).
Manbalar asosida “Ko‘kaldosh” o‘rta maxsus islom bilim yurti mudir muovini A.G‘aniyev tayyorladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari ishtirokida Andijon viloyati imom-xatiblarining kengaytirilgan yig‘ilishi o‘tkazildi.
Majlisda Davlatimiz Rahbari tashabbuslari bilan diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar sarhisob qilindi. Xususan, mo‘min-musulmonlar toat-ibodat qilishi uchun keng imkoniyatlar berilgani, yuzlab yangi jome masjidlar ochilgani, madrasalar ta’sis etilgani, Qur’oni karim kurslari ishlayotgani, ilmiy-tadqiqot markazlari faoliyati yo‘lga qo‘yilgani va soha xodimlari har jihatdan qo‘llab-quvvatlanayotganiga urg‘u qaratildi.
Mana shunday xayrli o‘zgarishlar Andijon viloyati misolida ham o‘z ifodasini topib, joriy yilda ikkita yangi masjid ochilishi, namozxonlar ehtiyojlarini ta’minlash yo‘lida samarali ishlar qilinishi, oliy ma’lumotli imomlar salmog‘i oshishi, xorijda kasb-mahoratini oshirish yo‘lga qo‘yilishi, targ‘ibot ishlari kengayishi va xayriya ishlari ko‘lami ortishi kabilar qayd etildi.
Yig‘ilishda diniy soha xodimlari oldida turgan ustuvor vazifalar belgilab berildi. Xususan, yoshlar e’tiqodini mustahkamlash maqsadida manzilli ishlash, jamoat namozlarida qavm bilan bo‘ladigan ma’rifiy suhbatlar ta’sirchanligini oshirish, xorijda mehnat qilayotgan vatandoshlarimiz bilan muloqot o‘rnatish, ularni Fatvo markazining ishonchli manbalariga yo‘naltirish kabi vazifalar alohida ta’kidlandi.
Muftiy hazratlari imom-domlalarni shariat xodimi sifatida mehrob va minbar mas’uliyatini qalban his etishga, qavmning ilmu ma’rifati va toat-ibodati yo‘lida sidqidildan xizmat qilishga chaqirdilar.
Masjidlarda kuz-qish mavsumiga puxta tayyorgarlik ko‘rish, namozxonlar uchun qulay sharoitlar hozirlash va yong‘in xavfsizligi qoidalariga qat’iy rioya etish bo‘yicha ham ko‘rsatmalar berildi.
Tadbir so‘ngida muhokama qilingan masalalar yuzasidan tegishli qarorlar qabul qilindi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati