Ummu Honiy – ismlari Fahitadir. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning amakilari Abu Tolibning qizi bo‘lib, Hazrati Ali roziyallohu anhuning opasidir. Ismlari xususida turli rivoyatlar mavjud. Masalan: Hind, Atiqa yoki Fotima kabi ismlarni keltirgan roviylari ham bor. Ammo, eng mashhur bo‘lgani Fahitadir. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamdan bir necha yosh kichik bo‘lgan. Axloq va farosatda benazir ayol bo‘lgan.

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam onalari Omina onamizning vafotidan so‘ng Hadicha binti Huvaylid roziyallohu anhoga uylangunlariga qadar amakilari Abu Tolibning uyida yashadilar.

Bu yillar davomida o‘zlarini Abu Tolib oilasining bir a’zosidek ko‘rar, aslo yolg‘izlikni his etmasdilar. U paytda Fahita kichkina bir qiz edi.

Vaqt o‘tib Fahita voyaga yetdi. Qavmi ichida mavqei ulug‘, so‘zini o‘tkaza oladigan, Mahzum o‘g‘illarining eng ko‘zga ko‘ringan kishilaridan biri Hubayra ibn Vahb, Fahitani so‘rab kelganida Abu Tolib rozilik bildirdi. Fahita Hubayradan ikrom va ehtirom ko‘rdi. Uning himoyasida baxtiyor hayot kechirdi.

Oradan bir qancha vaqt o‘tib. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga vahiy nozil bo‘ldi. Ahli oilasini, qarindoshlarini va qavmini Islomga da’vat etdi. Bir qismi unga ishondi va to‘g‘ri yo‘lni topdi, bir qismi ishonmadi va kofir bo‘ldi. Hubayra adashganlar orasida edi. Mushriklar iymon keltirmaygina qolmay, zulm va jafo bilan, Islomning yoyilipshga to‘sqinlik qilardilar. Ammo, Hubayra Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bilan o‘rtalaridagi qarindoshlikka rioya qilib, Rasululloh sollallohu alayhi va sallam shaxsiyatlariga hurmat ko‘rsatar edi. Dastlab, Fahita ham eriga ergashib, Islomga kirmadi.

Lekin, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamga berilgan mo‘jizalardan biri “isro va me’roj” voqeasi aynan Rasululloh sollallohu alayhi va sallam Ummu Honiyning uyida mehmon bo‘lib sodir bo‘ldi. Ummu Honiy bu kecha haqida shunday hikoya qiladi:

“Isro voqeasi Rasululloh sollallohu alayhi va sallam mening uyimda mehmon ekanliklarida bo‘ldi. Bu kecha Rasululloh sollallohu alayhi va sallam xufton namozini o‘qib, uxladilar. Biz ham uxlayotgan edik. Erta bilan Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bizni uyg‘otdilar va:

— Ey Ummu Honiy! Ko‘rganingdek xufton namozini ham bu yerda o‘qidim. Hozir ham sizning yoningizda bomdod namozini ado qildim, — deya ta’kidladilar. So‘ngra uydan chiqish uchun o‘rnilaridan turdilar. Men ketmasin deb, ridolarining bir uchini tutdim. Qorinlari ko‘rindi. Ko‘ylaklari Misrda to‘qilgan, katandan qilingan ohorli ko‘ylakka o‘xshar edi.

— Ey Allohnish payg‘ambari, buni insonlarga aytmang. Sizni yolg‘onchiga chiqarib, aziyat berishadi, — dedim.

— Allohga qasamki, bu voqeani ularga aytaman, — dedilar. Shunda men bir habash joriyamga: “Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni kuzatib bor. Insonlarga nima haqida gapirganlarini va ularning javoblarnin eshit”, dedim.

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bizning oldimizdan chiqib, boshqa kishilarga ham bizga aytgan gaplarini aytdilar. Ko‘pchilik o‘zini yo‘qotib qo‘ydi va:

— Buni qanday isbotlaysan, ey Muhammad. Biz bunday narsa haqida hech eshitmaganmiz, — dedilar.

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam :

— Dalil shuki, men falon vodiyda, falon kishilarning karvoniga duch keldim. Ularning tuyalari bir hayvondan hurkib, qochib ketgan ekan. Men ularga tuyalari turgan joyni ko‘rsatdim. Bu men Shomda bo‘lgan paytimda yuz bergan edi. So‘ngra yo‘limda davom etdim. Makka yaqinidagi Tixoma degan joyda Dajnon tog‘iga duch kelganimda falon-falon kishilarnint karvoniga to‘qnash keldim. Ular uxlab yotardilar. Suv solingan bir idishlari bor edi. Ustiga bir narsa o‘ralgandi. Yopkichni olib, ichidagi suvni ichdim. Keyin qanday bo‘lsa, shunday qilib ustini o‘radim. Hozir esa ularning qofilasi Makka yaqinida, Tan’im yo‘lidagi Bayzo tepaligidan tushyapti. Oldinda ranggi qoraga moyilroq kulrang tuya bor. Tuyaning ustida biri qora, boshqasi oqish ikkita haror* bor, — dedilar.

Bu gapni eshitganlar darhol Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytgan yo‘lga yugurdilar. Ilk ko‘rganlari tuya bo‘ldi. U Rasululloh sollallohu alayhi va sallam tasvirlaganlaridek ko‘rinishda edi. Keyin karvondan idishni so‘radilar. Ular idishda suv to‘la bo‘lganini, so‘ng ustini o‘rab qo‘yganlarini, uyg‘onganlarida esa ichida suv qolmaganini tasdiqladilar.

Makkaga qaytganlarida boshqa karvonni ham uchratdilar. Berilgan savolga ular ham: “To‘g‘ri so‘zlabdi, vallohi, u aytgan vodiyda tuyamiz hurkib qochdi. Shunda bir ovoz eshitdik. U ovoz tuyamizningg turgan joyini aytdi. U yerga borib, tuyani topdik”, deya javob berdilar”. 

Isro va me’roj mo‘jizasi haqida Alloh taolo O‘zining Kalomi Qur’oni karimda shunday marhamat qiladi:

“O‘z bandasini kechasi Masjidul Haromdan atrofini barakali qilganimiz Masjidul Aqsoga mo‘jizalarimizni ko‘rsatish uchun sayr qildirgan Zot pokdir. Albatta, U o‘ta eshituvchidir, ko‘rib turuvchidir”(Isro surasi, 1-oyat). 

Oyati karimada Alloh taolo O‘zini O‘zi poklab yod qilmoqda va bandasi Muhammad sollallohu alayhi vasallamni isro qildirgani, ya’ni kechaning bir qismida sayr qildirgani haqida xabar bermoqda. Oyatdagi “O‘z bandasi”dan murod, Muhammad sollallohu alayhi vasallamdirlar.

Ushbu oyati karimadagi “Masjidul Harom” iborasi Makkai Mukarrama shahri ma’nosida kelgan. Isro kechasida Payg‘ambarimiz Ka’bai Muazzama atrofidagi masjidda emas, shaharning bir tarafida joylashgan amakilarining qizi Ummu Honi’ning uyida uxlab yotgan edilar.

“Masjidul Aqso”dan murod Shomi Sharifdagi Baytul Maqdisdir. “Aqso” so‘zi “uzoq”, “chet” ma’nolarini bildiradi. “Masjid” esa “ibodatxona”, “sajdagoh” degan ma’nolarni anglatishi hammaga ma’lum. O‘sha paytda Baytul Maqdis Makkai Mukarramaga nisbatan uzoq va eng chetdagi ibodatxona hisoblanar edi. Shuning uchun ham Alloh uni “Masjidul Aqso” deb nomladi. Alloh taolo Masjidul Aqsoning atrofini barakali qilib qo‘yganini ham aytmoqda.

Manbalar asosida Saidabror Umarov tayyorladi