Eronning etakchi «Isfahan Ziba» gazetasida «O'zbekistonning Hiva mo'jizalariga bir nazar: Isfahondan Dorulislom Horazmgacha» sarlavhali maqola chop etildi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.
Nashrning butun bir sahifasini egallagan mazkur material eronshunoslik bo'yicha katta ekspert, «Isfahan Ziba» gazetasi muharriri Nafisa Hujjatiyning mamlakatimizdagi tarixiy maskanlar – Samarqand, Buxoro, Hiva, Afshona, Shahrisabz, Urganch va Toshkent shaharlariga qilgan ikki haftalik sayohati tafsilotlari qalamga olingan.
«Biz Hivani tarixiy «Horazm» nomi bilan bilamiz. Hiva O'zbekiston g'arbidagi kichik, ammo maftunkor shahar bo'lib, uni ko'rib hayratda qolasan kishi. Boisi, uning Yazd va Isfahondagi madaniy meros ob'ektlari bilan o'xshash jihatlari ko'p, – deb yozadi muallif. – O'zbekistonga qilgan safarim haqidagi hikoyani bir nechta alohida maqolalarda bayon qilmoqchiman. Bu mamlakatga ikki haftalik safarim davomida ko'rgan olti shaharning har birida juda ko'p qiziqarli voqealar borki, ularning hammasini bitta maqolada yozib bo'lmaydi».
Muallif, shuningdek, keng qamrovda yozilgan hikoya tarzidagi maqolasida, asosan, Hivaga tashrif tafsilotlari, jumladan, aholining mehmondo'stligi, qadimiy minoralar jilosi-yu, Hivada suratga olingan mashhur jahon kinofil'mlarida aks etgan tarixiy obidalar, shuningdek, fors yozuvidagi toji bilan Hiva ramziga aylangan minora tarixini bayon etgan.
Shuningdek, maqolada buyuk ajdodlarimizdan yodgorlik bo'lib qolgan mashhur minoralar tarixi haqidagi ma'lumotlar mushtariylar e'tiboriga havola qilingan. Hususan, Hiva shahri markazida joylashgan «Ichan qal'a» me'moriy yodgorligi 1990 yilda YuNESKOning Butunjahon madaniy merosi yodgorliklari ro'yxatiga kiritilgani alohida qayd etilgan.
Nafisa Hujjatiy yurtimizda xorijiy sayyohlarni jalb qilish maqsadida turli ko'rgazmalar tashkil etilayotganini yuqori baholab, O'zbekistonni sayyohlik salohiyati boy davlat sifatida e'tirof etgan.
Muallif Hiva shahrining tungi hayotidan va sayyohlar uchun tashkil etilayotgan rang-barng madaniy dasturlar muhitidan hayratga tushganini ham ta'kidlagan.
«Bir necha oy oldin Hiva shahrida o'zbek xalqining buyuk ajdodlaridan biri - Pahlavon Mahmud xotirasi uchun o'tkazilgan «Pahlavon Mahmud – Bahodirlar o'yinlari» xalqaro turnirida birinchi o'rinni egallagan eronlik Rizo Qitosiy sharafiga Eron bayrog'i ko'tarildi. Yana bir muhim jihat: Dorulislom Hiva tangalaridir. Hivadagi ko'hna ark antropologiya muzeyida «Zarb Dorul Islom Horazm» yozuvi tushirilgan tangalar hech bir sayyohni bee'tibori qoldirmaydi», - deb yozadi «Isfahan Ziba» gazetasida bosilgan maqola intihosida.
O'zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Qatoda ibn Di’oma[1] ismli olim hikoya qiladi: “Basra shahrida Utba ibn Abon ismli zohid, taqvodor, mahzunlikda Hasan Basriyga o‘xshagan, doim ro‘za tutadigan kishi yashab o‘tgan bo‘lib, uning Misvar ismli keksa bir qo‘shnisi bor edi. Qo‘rquvi qattiqligidan Qur’onni tinglashga bardoshi yetmasdi. Agar uning oldida Qur’ondan bir-ikki oyat o‘qilsa, qattiq qichqirib, bir necha kun aqlini yo‘qotgandek yurardi. Bir kuni uning yoniga Xas’am qabilasidan bir kishi keldi. Yoniga o‘tirgach, Qur’oni karimdagi:
يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمَنِ وَفْداً
“Taqvodorlarni Rohman huzuriga mehmon hay’ati etib to‘plagan kunimizda”
وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنَّمَ وِرْداً
“Jinoyatchilarni jahannamga chanqoq hollarida haydaymiz” (Maryam surasi, 85-86-oyatlar) oyatlarini o‘qidi. Buni eshitgan qariya “Men jinoyatchiman. Taqvodorlardan emasman. Ey qori, hozir o‘qigan oyatlarni yana o‘qi!” dedi. Boyagi kishi oyatlarni yana o‘qidi. Qariya baland ovozda baqirib, “Oh!” dedi-yu, omonatni topshirdi”.
Ahmad ibn Ibrohim Sa’labiyning
"Qur’on oshiqlari" kitobidan olindi
[1] Imom Ahmad rahimahulloh Qatoda haqida “Qur’on tafsiri va ulamolarning turfa xil qarashlarining bilimdoni edi” deganlar.