Maqtovlar odamga xush yoqadigan, ammo salomatlikni izdan chiqaradigan, ruhiyatni aynitadigan illatdir. Uni xush ko‘radiganlar, bir fursat xuzur topganday bo‘ladilar.
Aslida maqtovlarni eshitayotgan chog‘da yurakning o‘ynog‘i boshlanadi. Yurak qon-tomir tizimidagi o‘zgarish butun vujudga tarqalib, eng avvalo, jigar faoliyatini buzadi. Bundan bosh og‘rig‘i boshlanadi. Xattoki, taloqning shamollashi, asab tolalarining mo‘rtlashuvi ro‘y beradi. Ovqat hazm bo‘lishi kiyinlashib, asabiylik holati kuchayadi.
Ayniqsa, ayollar maqtovga o‘ch bo‘lmasliklari kerak. Chunki maqtovlar, laganbardorlik bilan aytilgan shirin so‘zlar odamni injiq va izzattalab qilib qo‘yadi. Injiq odamga hech kim va hech nima yoqmaydi. Uning badaniga turli-tuman hastaliklar jamlana boshlaydi. Shu boisdan ular salomat bo‘la olmaydilar.
Kim sizni maqtay boshlasa, bunday suhbatdan o‘zingizni nariroq oling. Ular aslida, ruhiyatni izdan chiqarib, tanaga ko‘rinmas zahmatlarni xavfli raqiblardir. Sizni manman va maqtanchoqlikka moyillashtirib qo‘yishi hech gap emas.
Maqtanchoqlar o‘z sog‘ligi haqida qayg‘ura olmaydilar. Ko‘pdan-ko‘p bosh og‘rig‘i va qon bosimi hastaliklaridan qiynalib yashaydilar. Ularning chiroy-chimmati ham yo‘qola boradi. Boshqalarning bergan to‘g‘ri maslahatlarini ham qabul qilmaydilar va do‘stlarni ham qabul qilmaydilar va do‘stlarni ham dushman deb o‘ylaydilar. O‘ziga maqtov aytgan odamnigina do‘st deb biladilar. Ularning yuragi , oshqozoni, jigari, talog‘i xastadir. Sal narsaga jahli chiqib, atrofidagi odamlarni ham xunob qilib tashlaydi. Maqtovni yoki shirin so‘zlarni to‘g‘ri qabul qilmoq uchun ko‘ngil gavharini tiniq saqlamoq kerak.
Ruhiy poklanishni biling
Men sendan zo‘rman va zo‘rligimni ko‘rsatib qo‘yaman, tarzida ish tutishdan qon bosimi ko‘tarilib, miya zo‘riqib ishlaydi. Bunday pallada jigar, yurak, buyrak kabi a’zolarning faoliyatida keskin o‘zgarish, zo‘riqish ro‘y beradi. Ularning faoliyatini o‘z maromiga qaytarish oson kechmaydi. Ruhiyatga berilgan zo‘riqish turli-tuman kasalliklarni qo‘zg‘ab, birinchi navbatda yurakni hijil qiladi, aql-zakovatni o‘tmaslashtiradi. Og‘ir-bosiqlik bu qo‘rqoqlik emas, donolikdir.
Ubaydulloh To‘raqulov Buloqboshi tumani “Kulla” jome masjidi imom-noibi
Bir g‘amgin kishi donishmandning huzuriga kelib: “Ayting-chi, meni qiynayotgan bu g‘am–tashvishlardan qutilishning biror chorasi bormi? deya dardini doston qildi. Shunda donishmand: “Avval mening ikki savolimga javob ber”, dedi. Birinchidan: “Sen dunyoga kelgan vaqtingda seni qiynayotgan shu muammolar bor edimi?”. Haligi kishi: “Yo‘q”, deb javob berdi.
“Dunyodan ketar vaqtingda shu g‘am-tashvishlarni o‘zing bilan olib ketasanmi?” deb ikkinchi savolni so‘radi donishmand. U yana: “Yo‘q”, dedi.
“Sen bilan kelmagan va sen bilan ketmaydigan, narsa uchun nimaga g‘am chekasan?! Dunyo ishlarida sabrli bo‘l! Nazaringni yerga emas, samoga qarat! Shunda muroding hosil bo‘ladi.
Tabassum qil! Rizqing o‘lchab qo‘yilgan. Taqdiring belgilangan. Dunyo ishlari g‘am chekishga arzimaydi. Chunki u mudom Tirik va Abadiy Zotning iznidadir”, deya nasihat qildi donishmand.
Ulamolarimiz: “Mo‘min ikki holatning orasida yashaydi. Biri yengillik, ikkinchisi qiyinchilik. Agar bilsa, ularning har ikkisi ham “ne’mat”dir. Chunki yengillikda shukr qilish ajru mukofotlarga sabab bo‘ladi: «Alloh shukr qiluvchilarni, albatta, mukofotlagay» (Oli Imron surasi, 144-oyat).
Qiyinchilikda esa sabr qilish imkoni bor. Alloh taolo sabr qiluvchilarga dunyoyu oxirat mukofotlarini beradi: «Albatta, sabr qiluvchilarga (oxiratda) mukofotlari behisob berilur» (Zumar surasi, 10-oyat).
Agar baxtli hayot kechirishni istasang, hamma narsani taftish qilaverma. Chunki qimmatbaho toshlar bilan shug‘ullanuvchilar olmosni hadeb tahlil qilavergach, uning asli ko‘mir ekanini aniqladilar.