O`zbekiston musulmonlari idorasi

Ro‘zaga oid savol-javoblar

07.05.2019 37619 7 min.

1-savol: Mahallamizdagi o‘ziga to‘q kishilar xayr-ehson qilishadi, yetimlarga va kam ta’minlangan oilalarga yordam qilishadi. Ko‘plab xayrli ishlarda homiylik qiladilar. Ammo o‘zlari namozini o‘qimaydi, ro‘zalarini tutishmaydi. Ularning oxirati qanday bo‘ladi?

Javob: Musulmon kishi qanday solih amal qilmasin, Allohning rizosini topish, savobga erishishni niyat etsa, Alloh taolo uning niyatiga qarab savob beraveradi. Masalan, bir kishi namoz o‘qimasada, ammo xayru ehson, sadaqa qilish bilan Allohdan savob umid etsa, namoz o‘qimagani uchun gunohkor bo‘ladi, lekin xayru sadaqasi uchun savob oladi. Biroq shuni yaxshi bilish kerakki, xayru ehsonlar tufayli erishilgan savoblar tark qilingan namoz evaziga orttirilgan gunohga kafforat bo‘lmaydi. Balki o‘qilmagan namozlar uchun Allohdan istig‘for so‘rab, tavba qilishi va bundan keyin biror vaqt ham namozni tark qilmasdan o‘qishi shart. Dunyo hayoti insonga berilgan imtihon muddati bo‘lib, hech kim umri qanday holatda nihoyasiga yetishini oldindan bilmaydi. Shunday ekan, inson doimo tavba va istig‘forda bardavom bo‘lib, avvalo, o‘zi uchun, qolaversa, boshqalar uchun ham Allohdan solih amallarga muvaffaq qilishini, hayoti dunyoda farz amallarni ado etishga muyassar aylashini duo qilib so‘ramog‘i lozim.

2-savol: Ramazon ro‘zasini tutishni boshlashda va uni tugatishda taqvimga e’tibor berish kifoyami yoki, albatta, oyni ko‘rish shartmi?

Javob: Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Oyni ko‘rib ro‘za tutishni boshlanglar, oyni ko‘rib ro‘za tutishni tugatinglar!” deganlar.

Demak, shariat ko‘rsatmasiga binoan Ramazon ro‘zasi Ramazon oyi ko‘rinishi bilan boshlanib, shavvol oyi ko‘rinishi bilan tugaydi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) boshqa bir hadislarida: “Bir oy gohida o‘ttiz kunlik, gohida yigirma to‘qqiz kunlik bo‘ladi”, deganlar.

Hadisning mazmuniga qaraganda, oy har doim ham o‘ttiz kunlik bo‘lavermas ekan. Shuning uchun ham Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) Ramazonning boshlanishida va tugashida, albatta, oyni ko‘rishni shart qilganlar. Ammo bu degani har bir kishi o‘zi oyni ko‘rmaguncha ro‘zani boshlamasin yoki tugatmasin, degani emas.

Ma’lumki, havoda gaz va chang-g‘uborlar bo‘lgani sababli ko‘pincha yangi oyni birinchi kunida ko‘rish imkoni bo‘lmaydi. Agarda har bir kishi o‘zicha oyni ko‘rib, keyin ro‘za tutsin, deyilsa, u holda birinchi kun oyni ko‘ra olmagan kishilar ro‘zani bir kun keyin tutadi va natijada bir kunlik ro‘zasi qazo bo‘ladi. Bu esa musulmonlar o‘rtasida ixtilof chiqishiga sabab bo‘ladi. Shuning uchun ham oyni ko‘rish bo‘yicha maxsus idoralarda shu sohaning mutaxassislari ish olib boradilar. Ular yil davomida oyning harakatini kuzatib, shu asosda yillik taqvimlarni ishlab chiqadilar. Ramazon ro‘zasi taqvimi ham ularning xulosasiga ko‘ra tayyorlanadi. Ammo shu bilan kifoyalanib qolmay, O‘zbekiston musulmonlari idorasi xodimlaridan bir guruhi musulmonlarning ibodatlarini mukammal bo‘lishi uchun Toshkentdagi astronomiya institutiga borib, oyning holatini aniq o‘rganadilar va Ramazon oyining kirishi oldidan radio va televideniye orqali e’lon qilishadi.

3-savol: O‘tmishda qoldirgan ro‘zalarim uchun fidya bersam bo‘ladimi?

Javob: Yo‘q. Qari kishilar, ya’ni kundan-kun madori ketayotgan chol yoki kampir Ramazon ro‘zasining har bir kuni uchun fidya (bir miskinga ikki kilo bug‘doy yo uning bahosini) beradi (“Hidoya”, “Fatovoyi Hindiya”).

Siz o‘tmishda qoldirgan ro‘zalaringizning har bir kuni uchun qazosini tutib berasiz.

4-savol: Bu yil Ramazon oyi yozning eng issiq kunlariga to‘g‘ri kelmoqda. Men ish taqozosi yuzasidan ba’zan kun bo‘yi ko‘chada yurishimga to‘g‘ri keladi. Ro‘zani yilning salqin kunlarida tutib bersam bo‘ladimi?

Javob: Qudsiy hadisda bunday deyiladi: “Odam bolasining barcha amali ko‘paytiriladi. Bir yaxshilik o‘n barobardan yetti yuz barobargacha ko‘paytiriladi”. Alloh taolo aytadi: “Faqat ro‘za unday emas, u Men uchun, uning mukofotini O‘zim beraman...” (Imom Buxoriy rivoyati).

Shunday bo‘lgach, eng uzun yozning jazirama kunlarida ham sabr bilan nafsini tiyib ro‘za tutgan bandalar Alloh taoloning rahmatiga erishadi.

5-savol: Sha’bon oyining oxirida ro‘za tutib Ramazon oyiga qo‘shib ketsa bo‘ladimi?

Javob: Sha’bonning oxirida ro‘za tutib Ramazonga ulab ketishdan Nabiy (sollallohu alayhi va sallam) qaytarganlar. Bu xususda bir qancha hadislar kelgan.

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bunday dedilar: “Qachonki Sha’bonning yarmi qolsa, ro‘za tutmanglar” (Termiziy rivoyati).

Yana Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Hech kim ehtiyot yuzasidan Ramazondan bir yoki ikki kun ilgari ro‘za tutmasin, ro‘zani Ramazon oyi chiqqanini ko‘rib, so‘ng tutsin, ammo haftaning ma’lum kunlari doimo nafl ro‘za tutib yurgan odam ro‘zasi shak kuniga to‘g‘ri kelib qolsa, u holda tutaversin”, deb aytganlar” (Muttafaqun alayh).

Ulamolarimiz yuqoridagi hadislarni dalil qilib, Sha’bonning yarmidan keyin ro‘za tutishni makruh deyishadi. Lekin bir kishi dushanba va payshanba kunlarida ro‘za tutishni odat qilgan bo‘lsa yoki nazr ro‘za niyat qilgan bo‘lib, u Sha’bonning oxirgi kunlariga to‘g‘ri kelib tutsa, makruh emas.

6-savol: Ro‘zador kishining tobi qochsa, unga ukol qilish mumkinmi?

Javob: Alloh taolo bandalari zimmasiga toqatidan ortiq narsalarni yuklamaydi.

Imomi A’zam (rahmatullohi alayh) hazratlari tanaga bir narsa kirishi bilan ro‘za buziladi, deganlar. Shuning uchun ro‘zador ukol olsa ro‘zasi buziladi.

Agar o‘ta zarurat bo‘lmasa, ukolni iftorlikdan keyin yoki saharlikdan oldin qildirib olgani ma’qul. Lekin ro‘za tutganida sog‘ligi yomonlashgani tufayli ukol olmasa, hayoti xavf ostida bo‘lsa, ukol olib, ro‘zasining qazosini Ramazon tugaganidan keyin tutib beradi.

7-savol: Ro‘za paytida xotin-qizlar atir-upadan foydalanishlari mumkinmi? Undan foydalanganida ro‘za ochilib ketmaydimi?

Javob: Ro‘za ochilmaydi, chunki bu ro‘zani buzuvchi amallar sirasiga kirmaydi.

O‘MI Matbuot xizmati

Ramazon-2019

MА`LUMOTNI IJTIMOIY TАRMOQLАRDА ULАSHING

Yangiliklar

Toshkent islom instituti magistrlari xatmonasi: Diniy-ma’rifiy sohada yangi va sharafli bosqich

22.07.2026 8043 7 min.

Toshkent islom institutida magistratura bosqichi bitiruvchilarining xatmonasiga bag‘ishlangan tantanali va tarixiy tadbir bo‘lib o‘tdi.

Tadbir avvalida Muzaffar Kamilov O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning xatmona munosabati bilan barcha bitiruvchilar hamda yoshlarga yo‘llagan alohida salomi va samimiy qutlovlarini yetkazdi.

Ta’kidlanganidek, bugungi kunda davlatimiz va xalqimiz xizmati, millat hamda din rivoji yo‘lida sidqidildan bel bog‘lagan yoshlarga e’tibor qaratish, ularning ilmiy hamda amaliy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.

Muzaffar Kamilov o‘z nutqida institut bitiruvchilarining ko‘rsatkichlari, ularning bir qancha yo‘nalishlarda ijoza va xalqaro til sertifikatlariga ega ekani hamda puxta ilmiy va tizimli yo‘nalish shakllantirganini alohida e’tirof etdi.

Diniy-ma’rifiy sohada uzviy va uzluksiz ta’lim tizimini yo‘lga qo‘yish – madrasalardan boshlab oliy institutlar, bakalavriat, magistratura va kelgusida doktorantura bosqichlarini qamrab olish yo‘lidagi sa’y-harakatlar ulkan natijalar berayotgani ta’kidlandi.

Toshkent islom instituti ko‘p yillar davomida davlat va jamoat tashkilotlarida, diniy sohaning eng mas’uliyatli va hassos yo‘nalishlarida xizmat qilayotgan yetuk kadrlarni yetishtirib bergan bo‘lsa, bugungi magistratura bosqichi sifat ko‘rsatkichlarini yangi bosqichga olib chiqadi. Bitiruvchilar oldiga faqatgina respublika miqyosida emas, balki xalqaro maydonda ham Imom Buxoriy va Imom Termiziy kvali ulug‘ allomalar yurtining ilmiy salohiyatini namoyon etish vazifasi qo‘yildi.

Tadbirda magistraturani muvaffaqiyatli tamomlagan xotin-qizlar vakillarining ilmiy ishlari va erishgan natijalari alohida e’tirof etildi. Jamiyatda salohiyatli va malakali olimalarga bo‘lgan ehtiyojni qondirish, xotin-qizlarga diniy-ma’rifiy bilim va ta’limni yetkazish borasidagi imkoniyatlarni yanada kengaytirish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.

Shuningdek, bitiruvchilarning ilmiy izlanishlarini to‘xtatmasliklari uchun O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasida maqsadli doktorantura o‘rinlarini tashkil etish va keyingi bosqichlarda ularning ilmiy salohiyatini oshirishga ko‘maklashish rejalari bildirildi.

Muzaffar Kamilov ushbu bilim dargohida xizmat qilgan, el-yurt va din rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan marhum muftiylar hamda ulamolar – Eshon Boboxon hazratlari, Ziyovuddinxon qori, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, Usmonxon Alimov va boshqa fidoiy ustozlarning xizmatlarini yodga olib, ularning haqlariga duolar qildi. Bugungi kunda ushbu ulug‘vor va mas’uliyatli yo‘lni munosib davom ettirayotgan O‘zbekiston musulmonlari idorasi rahbariyati hamda ustozlarga kuch-quvvat va muvaffaqiyatlar tilandi. Magistrlarga Prezident maslahatchisi Muzaffar Komilov davlatimiz rahbarining 20 million so‘mdan pul mukofoti sertifikatlarini tantanali ravishda topshirdi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari so‘zga chiqib quyidagi fikrlarni bildirdi:

“O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2023 yil 22 iyun kuni Surxondaryo viloyati saylovchilari bilan uchrashuvda diniy ta’lim muassasalari salohiyatini yanada oshirish maqsadida Toshkent islom institutida 2024 yildan magistratura, 2025 yildan esa doktorantura bosqichlarida oliy malakali kadrlar tayyorlash tizimini yo‘lga qo‘yish tashabbusini ilgari surgan edi.

Mazkur tashabbus ijrosi doirasida Toshkent islom institutida “Teologiya (Islom ilohiyoti, falsafasi va moturidiylik ta’limoti)” hamda “Teologiya (Hadis ilmlari)” mutaxassisliklari bo‘yicha 1 va 2-bosqichlarda jami 20 nafar magistrant tahsil olmoqda.

2026 yil 11 iyun kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti tarixida ilk bor magistrantlarning magistrlik dissertatsiyalari himoyasi bo‘lib o‘tdi. Mazkur muhim voqea mamlakatimizda diniy-ma’rifiy sohani yangi bosqichga olib chiqish, boy ilmiy-ma’naviy merosimizni chuqur o‘rganish hamda soha uchun yuqori malakali ilmiy kadrlar tayyorlash borasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarning amaliy natijasidir.

Toshkent islom instituti magistrlik dissertatsiyalari himoyasi mamlakatimiz diniy ta’lim tizimi rivojidagi muhim bosqich bo‘lib, mazkur jarayon kelgusida yuqori malakali, zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega ilmiy-pedagog kadrlarni tayyorlashga xizmat qiladi”.

Institutning ilk 10 nafar magistranti o‘qish davomida ilmiy faoliyatda faol ishtirok etib, dissertatsiya mavzulari doirasida jami 52 ta ilmiy maqola va tezis nashr ettirdilar. Jumladan, 28 tasi ilmiy jurnallarda, 9 tasi ilmiy to‘plamlarda va 12 tasi respublika hamda xalqaro anjuman materiallarida chop etildi.

2-kurs magistrantlarining o‘rtacha o‘zlashtirish ko‘rsatkichi 90%dan yuqori bo‘ldi. Eng yuqori natijani 96+ ball bilan Ismoiljon Ibrohimov, keyingi o‘rinlarni esa 95+ ball bilan Muxlisa Narzullayeva va Muhammad A’lo Madrahimov egalladi.

Magistrantlarning 8 nafari arab tili bo‘yicha xalqaro va milliy sertifikatlarga ega. Jaloliddin Mamasoliyev, Nurmuhammad Shaydullayev va Ismoiljon Ibrohimov At-Tanal C1 darajasini, yana 5 nafar talaba CEFR va At-Tanal tizimida B2 darajasini qo‘lga kiritgan. Shuningdek, talabalar mutaxassislik fanlari doirasida jami 53 ta “ijoza”"ga ega. Bu bo‘yicha Ismoiljon Ibrohimov mutloq yetakchi bo‘lib, uning shaxsiy ijozalari soni 18 tani tashkil etadi.

Gulchehra Siddiqova 2006 yilda o‘tkazilgan 16-Respublika qorilar musobaqasida murattab qoriyalar yo‘nalishi bo‘yicha ayol-qizlar o‘rtasida mutlaq 1-o‘rinni, 2009 yildagi 20-Respublika qorilar musobaqasida esa mujavvid qoriyalar yo‘nalishida 2-o‘rinni egallagan. Iqboljon Qambarov va Husniddin Hasanov Fiqh hamda Aqoid fan oyliklarida maqola yozish bo‘yicha sovrindor bo‘lishgan. Jaloliddin Mamasoliyev shariat standartlari bo‘yicha nufuzli CPSS malaka sertifikatiga ega.

Magistrantlar o‘quv rejasiga muvofiq 2026 yil 26 yanvardan Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida, 24 fevraldan esa O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida ilmiy amaliyot o‘tab, manbashunoslik va noyob qo‘lyozmalar bilan ishlash ko‘nikmalarini mustahkamladilar.

Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari o‘z nutqlarida Toshkent islom instituti magistratura ta’lim bosqichini ilk bitiruvchilar muvaffaqiyatli tamomlagani ulkan tarixiy voqea bo‘lgani, Yurtboshimizning tashabbusi bilan ulamolarimiz va mo‘min-musulmon xalqimizning ana shunday orzu-umidlari, ixlos bilan qilgan duolari ijobat bo‘lganini alohida ta’kidladilar.

Marosim davomida Muftiy hazratlari har bir bitiruvchini samimiy tabriklash barobarida magistrlik diplomlarini tantanali ravishda topshirdilar.

Shundan so‘ng Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimida mehnat faoliyatini boshlayotgan magistrlarning oylik ish haqiga 20 foiz miqdorida ustama haq to‘lab berilishini e’lon qildilar.

Bunday rag‘bat va imtiyozlar diniy-ma’rifiy sohada yuqori malakali, zamonaviy bilimlarga ega ilmiy-pedagog kadrlar avlodini shakllantirishga xizmat qiladi.

O‘zA

O'zbekiston yangiliklari

MА`LUMOTNI IJTIMOIY TАRMOQLАRDА ULАSHING

Muallif

Oʼzbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati