Kunlardan bir kun Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ansoriy sahobiylardan birining bog‘iga kirdilar. Bog‘ning salqinroq bir joyida suvi qurib qolgan bir kichikroq quduq bor edi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam kelib shu quduqqa muborak oyoqlarini solib o‘tirdilar. Ortlaridan Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu u zotni qidirib kelib, u kishi ham oyoqlarini solib o‘tirdilar, ketlaridan Umar ibn Xattob roziyallohu anhu kelib, xuddi shunday o‘tirdilar. So‘ng Usmon ibn Affon roziyallohu anhu kelib qoldilar. Holbuki, u kishiga bu quduqda joy qolmaganligi uchun boshqa joyga o‘tirdilar. Alloh taoloning taqdiri bilan bu ajralmas uch do‘stning bir quduqqa oyoqlarini solib o‘tirishlari hikmati ularning qabrlari bir joydaligiga bog‘liq bo‘ldi…
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning kasalliklari kuchayib ketganidan keyin barcha ayollaridan Oisha roziyallohu anhoning uyida qolishga izn so‘radlar. Chunki, Oisha roziyallohu anho ayollarining ichida eng yoshi edilar. Ayollari ruxsat bergach, o‘sha uyda turdilar va shu uyda, oltmish uch yoshlarida vafot etdilar. Dafn etilgan joylari ham shu uy bo‘ldi.
Ma’lumki, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan keyin o‘rinlariga Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu xalifa bo‘lganlar. Abu Bakr roziyallohu anhu “Vafot etganimda meni Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning oyoq tomonlariga dafn etinglar”, deb iltimos qildilar. Barcha bunga rozi bo‘ldi. U zot ham oltmish uch yoshlarida vafot etdilar va vasiyat qilgan joylariga, Oisha onamizning uyi, Nabiy alayhissalomning oyoq taraflariga dafn etildilar.
Vafotlaridan keyin o‘rnilariga Umar ibn Xattob roziyallohu anhu xalifa bo‘ldilar. U zot ham vafot etsalar, Oisha roziyallohu anhodan shu uyga qo‘yilishga ruxsat so‘radilar. Shunda Oisha roziyallohu anho: “Men bu joyni o‘zimga saqlayotgan edim, mayli, o‘rnimni Umarga berdim” dedilar. Hikmatni qarangki, Umar ibn Xattob roziyallohu anhu ham oltmish uch yoshlarida vafot etib, shu uyga dafn etildilar. Bu uyda bo‘sh joy qolmaganligi bois Oisha roziyallohu anho boshqa yerga qo‘yildilar.
“Qiyomatli do‘st – ajralmas”, deb, bekorga aytilmaydi. Mana bir ming to‘rt yuz yildan o‘tibdiki, bu uch do‘st hali ham bir uyda, bir joyda, hali ham birgalar..!
Mamlakatimizda har yili “9 may – Xotira va qadrlash kuni” sifatida keng nishonlanadi. Shu munosabat bilan Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutida “Inson qadri ulug‘, xotira muqaddas” shiori ostida haftalik tadbirlar tashkil etish rejalashtirilgan.
Mazkur haftalik tadbirlar rejasi doirasida Toshkent islom instituti rahbariyati, professor-o‘qituvchi va talabalari Hazrati Imom majmuasidagi Qaffol Shoshiy maqbarasini ziyorat qildilar.
Qaffol Shoshiy maqbarasida muhaddis va tilshunos Abu Bakr Muhammad ibn Ali ash-Shoshiy (904-976), O‘rta Osiyo va Qozog‘iston diniy nazorati birinchi muftiysi Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon (1858-1957), sobiq muftiy, Toshkent islom instituti ta’sischilaridan biri Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon (1908-1982), Saidahrorxon Maxdum ibn Abdulloh Maxdum (1876-1922), Bahodirxon Maxdum ibn Imom Muhammadxon Eshon (1848-1909), Imom Muhammadxon Eshon ibn Yunusxo‘ja Eshon (vaf. 1882) kabi ulamolarning qabri mavjud.
Institut rektori Uyg‘un G‘afurov “Qaffoli Shoshiy” maqbarasi, unda yotgan Abu Bakr Shoshiy, O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari idorasining birinchi muftiysi Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon va muftiy Ziyovuddin ibn Eshon Boboxon, ustozlari Bahodirxon Maxdum to‘g‘risida qimmatli ilmiy ma’lumotlarni gapirib berdi.
O‘tganlar ruhlarini shod etish uchun Qur’oni karim oyatlari tilovat qilinib, institut talabalari tomonidan tayyorlangan Xatmi Qur’on savoblari mazkur maqbarada dafn qilingan ulamolar ruhoniyatiga bag‘ishlandi hamda ularning haqlariga ko‘plab duoi xayrlar qilindi. Zero, o‘tgan ajdodlarimizni xotirlash va ularning solih amallarini esga olish buyuk an’analarmiz va qadriyatlarimizdan hisoblanadi.
Payg‘ambar sallallohu alayhi va sallam bu borada shunday marhamat qilganlar: “Dunyodan o‘tib ketlaringizni yaxshiliklari bilan esga olingizlar”.
@oliymahad – diniy-ma’rifiy kanal!