O`zbekiston musulmonlari idorasi

Qur’oni karimda Qur’on vasfi

15.08.2018 35135 9 min.

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Qur’on – hidoyat kalomi. “Ushbu Kitob (Qur’on) shubhadan xoli va (u shunday) taqvodorlar uchun hidoyat (manbai)dirkim”... (Baqara surasi, 2-oyat).

Qur’on – Alloh taoloning Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga nozil qilgan kalomi. “Agar bandamizga (Muhammadga) tushirgan narsamizdan (Qur’ondan) shubhada bo‘lsangiz, bas, siz ham unga o‘xshash (birgina) sura (yozib) keltiring va Allohdan o‘zga guvohlaringizni chaqiring – agar rostgo‘y bo‘lsangiz” (Baqara surasi, 23-oyat).

Qur’on – tasdiqlovchi kalom. “O‘zingizdagi narsa (Tavrot va Injil)ni tasdiq etuvchi holda nozil qilgan narsam (Qur’on)ga imon keltiringiz” (Baqara surasi, 41-oyat).

“Qachonki, ularga Alloh huzuridan o‘zlaridagi narsani (Tavrotni) tasdiq etuvchi Kitob (Qur’on) kelganida, ilgari kofirlarga qarshi (xuddi shu kitob vositasi bilan) yordam so‘rab yurar edilar” (Baqara surasi, 89-oyat).

“(U) Sizga (ey Muhammad!) Kitobni (Qur’onni) haqiqatan o‘zidan oldingi (ilohiy kitoblar)ni tasdiqlovchi holida nozil qildi” (Oli Imron surasi, 3-oyat).

“Balki, u (butun) olamlar Parvardigori tomonidan (kelgan), shubhasiz, o‘zidan oldingi narsa (ilohiy kitoblar)ni tasdiqlovchi va batafsil (bayon etilgan) kitobdir” (Yunus surasi, 37-oyat).

Qur’on – Allohning kalomi. “Alloh tomonidan ulardagi narsani tasdiq etuvchi Payg‘ambar (Muhammad) kelishi bilan, kitob (Tavrot) berilganlardan bir guruhi Allohning kitobi (Qur’on)ni xuddi bilmagandek ortlariga uloqtirdilar” (Baqara surasi, 101-oyat).

Qur’on – haq va botilni ajratuvchi kalom. “(Endi esa) Furqonni (haq bilan nohaqlikni ajrim etuvchi Qur’onni) nozil qildi” (Oli Imron surasi, 4-oyat).

Qur’on – mo‘minlar uchun nasihatdir. “Bu (Qur’on yoki mazkur gaplar) odamlar uchun bayonot hamda taqvodorlar uchun hidoyat va nasihat (manbai)dir” (Oli Imron surasi, 138-oyat).

“Albatta, Biz Sizga ushbu Kitob (Qur’on)ni odamlar orasida Alloh ko‘rsatgan yo‘l bilan hukm etishingiz uchun barhaq nozil etdik” (Niso surasi, 105-oyat).

Qur’on – nurdir. “Ey odamlar! Sizlarga Rabbingizdan hujjat (Payg‘ambar va mo‘jizalar) keldi. Sizlarga yana ravshan nur (Qur’on)ni ham nozil etdik” (Niso surasi, 174-oyat).

“...nozil qilingan nur (Qur’on)ga ergashganlar, aynan o‘shalar (oxiratda) najot topuvchi kishilardir” (A’rof surasi, 117-oyat).

“Biz nozil qilgan Nurga (Qur’onga) imon keltiringiz!” (Tag‘obun surasi, 8-oyat).

Qur’on – haqiqatdir. “Ularga haqiqat (Qur’on) kelishi bilan uni yolg‘onga chiqardilar” (An’om surasi, 5-oyat).

“Ayting: (Bu Qur’on) Rabbingiz (tomoni)dan (kelgan) Haqiqatdir” (Kahf surasi, 29-oyat).

Qur’on – ogohlantiruvchi kalomdir. “Bu (Qur’on) bir muborak, o‘zidan oldingi (ilohiy kitoblar)ni tasdiqlovchi, Ummul-quro (deb atalmish Makka ahli)ni va uning atrofidagi kishilarni ogohlantirishingiz uchun Biz nozil qilgan Kitobdir” (An’om surasi, 92-oyat).

Qur’on – muborak kalomdir. “Mana bu Biz nozil qilgan muborak Kitob (Qur’on)dir, unga ergashingiz va taqvoli bo‘lingiz, toki rahm qilingaysiz” (An’om surasi, 155-oyat).

“(Ey Muhammad! Ushbu Qur’on) oyatlarini tafakkur qilishlari va aql egalari eslatma olishlari uchun Biz Sizga nozil qilgan muborak Kitobdir (Sod surasi, 29-oyat).

Qur’on – eslatmadir. “U (Qur’on) mo‘minlar uchun (ilohiy) eslatma hamdir” (A’rof surasi, 2-oyat).

“Siz ulardan bu (da’vatingiz) uchun biror ajr (haq) so‘ramaysiz. U (Qur’on) faqatgina (barcha) olamlar uchun bir eslatmadir, xolos” (Yusuf surasi, 104-oyat).

“Albatta, bu Qur’onda ularning eslatma olishlari uchun (turli masal va hikmatlarni) bayon qildik. (Lekin bu eslatmalar) ularni yanada (haqdan) yiroqlashtirmoqda” (Isro surasi, 41-oyat).

“(Ey Muhammad!) Biz Sizga bu Qur’onni (din ishida) mashaqqat chekishingiz uchun emas, balki (Allohdan) qo‘rqadigan kishilar uchun eslatma sifatida nozil qildik” (Toho surasi, 2-3-oyatlar).

“Bu (Qur’on) Biz nozil qilgan muborak eslatmadir. Hali siz uni inkor qiluvchimisiz?! (Anbiyo surasi, 50-oyat).

“Holbuki, u (Qur’on barcha) olamlar uchun eslatmadir” (Qalam surasi, 52-oyat).

“Haqiqatan, u (Qur’on) taqvodorlar uchun eslatmadir” (Hoqqa surasi, 48-oyat).

“Yo‘q! U (Qur’on) bir eslatmadir (Muddassir surasi, 54-oyat).

“U (Qur’on), haqiqatan, butun olam (xalqi) uchun eslatmadir (Takvir surasi, 27-oyat).

Qur’on – rahmatdir. “Bu (Qur’on) imon keltiradigan qavm uchun Rabbingizdan ko‘rsatmalar, hidoyat va rahmat (manbai)dir” (A’rof surasi, 203-oyat).

“(Ushbu Qur’on) to‘qib chiqariladigan gap emas, balki o‘zidan oldingi narsalarni (ya’ni samoviy kitoblarni) tasdiq etuvchi, unga imon keltiradigan qavm uchun barcha narsalarni mufassal bayon qilib beruvchi hidoyat va rahmat (manbai bo‘lgan bir Kitob)dir” (Yusuf surasi, 111-oyat).

“Albatta, u (ya’ni Qur’on) mo‘minlar uchun hidoyat va rahmatdir (Naml surasi, 77-oyat).

Qur’on – zulmatdan nurga olib chiquvchi kalomdir. “Alif, Lom, Ro. (Ey Muhammad! Bu Qur’on) Parvardigorlarining izni bilan odamlarni zulmatlardan nurga, ya’ni qudrat va hamd egasining yo‘liga olib chiqishingiz uchun Sizga Biz nozil qilgan Kitobdir” (Ibrohim surasi, 1-oyat).

Qur’on – Alloh taolo O‘zining himoyasiga olgan kalomdir. “Albatta, bu zikrni (ya’ni Qur’onni) Biz O‘zimiz nozil qildik va uni O‘zimiz asraguvchidirmiz” (Hijr surasi, 9-oyat).

Qur’on – mo‘minlar uchun bashoratdir. “...hidoyat, rahmat va musulmonlar uchun bashorat bo‘lgan Kitob (Qur’on)ni nozil qildik” (Nahl surasi, 89-oyat).

“(Ey Muhammad! Ularga) uni (ya’ni Qur’onni) Ruhul-Qudus (Jabroil) Rabbingiz (tarafi)dan imon keltirganlarni (dinda) sobitqadam qilish uchun musulmonlarga hidoyat va bashorat bo‘lgan holida barhaq nozil qilganini (ularga) aytib qo‘ying!” (Nahl surasi, 102-oyat).

“Albatta, bu Qur’on eng to‘g‘ri yo‘lga hidoyat etur va ezgu ishlarni qiladigan mo‘minlarga katta mukofot borligi haqida bashorat berur” (Isro surasi, 9-oyat).

“Albatta, bunda (Qur’onda) ibodat qiluvchilar qavmi uchun xushxabar bordir (Anbiyo surasi, 106-oyat).

Qur’on – taqvodorlarga shifodir. “(Biz) Qur’ondan mo‘minlar uchun shifo va rahmat bo‘lgan (oyat)larni nozil qilurmiz. (Lekin bu oyatlar) zolim (kofir)larga faqat ziyonni orttirur” (Isro surasi, 82-oyat).

Qur’on – misli yo‘q kalomdir. Ayting: “Qasamki, agar insu jin ushbu Qur’onning o‘xshashini keltirish uchun birlashib, birbirlariga yordamchi bo‘lsalar-da, uning mislini keltira olmaslar” (Isro surasi, 88-oyat).

Qur’on – turfa masallar bayon etilgan kalom. “Aniqki, (Biz) ushbu Qur’onda odamlar uchun turli masal (ma’no)lardan bayon qildik. Lekin odamlarning ko‘plari faqat inkor etishnigina ixtiyor etdilar” (Isro surasi, 89-oyat).

Qur’on – bo‘lib-bo‘lib nozil qilingan kalom. “Qur’onni odamlarga vaqti-vaqti bilan o‘qib berishingiz uchun uni bo‘laklarga bo‘ldik va bo‘lib-bo‘lib nozil qildik” (Isro surasi, 106-oyat).

Qur’on – hikmat ila nozil bo‘lgan kalom. “Biz uni (Qur’onni) haqiqat (hikmat) bilan nozil qildik va (u ham) haqiqat bilan nozil bo‘ldi” (Isro surasi, 105-oyat).

Qur’on – Alloh taolo nozil qilgan kalom. “(O‘z) bandasi (Muhammad)ga Kitob (Qur’on)ni nozil qilgan zot (Alloh)ga – hamd!” (Kahf surasi, 1-oyat).

“Albatta, (bu Qur’on) olamlar Parvardigorining nozil qilgan (kitob)idir (Shuaro surasi, 192-oyat).

“Bu Kitobning (Qur’onning) nozil qilinishi, shubhasiz, (barcha) olamlarning Parvardigori (tomoni)dandir (Sajda surasi, 2-oyat).

“(Ushbu Qur’on) Qudratli va Bilimli Alloh (tomoni)dan nozil qilingan Kitobdir (G‘ofir surasi, 2-oyat).

“(Bu Qur’on) Qudratli va Hikmatli Alloh (tomoni)dan nozil qilingan kitobdir” (Josiya surasi, 2-oyat).

Qur’on – muborak kechada nozil bo‘lgan kalom. “Aniq Kitob (Qur’on) bilan qasamyod eturmanki, albatta, Biz uni muborak kechada nozil qildik...” (Duxon surasi, 2-3-oyatlar).

Qur’on – Alloh taoloning vahiysidir. “(Ey Muhammad!) Sizga vahiy qilingan Rabbingizning Kitobi (Qur’on)ni tilovat qiling!” (Kahf surasi, 27-oyat).

“U (vahiy) faqat zikr (eslatma) va aniq Qur’ondir (Yosin surasi, 69-oyat).

Qur’on –tilovati oson qilingan kalomdir. “(Ey Muhammad!) Albatta, Biz taqvo egalariga xushxabar berishingiz uchun va sarkash qavmni ogohlantirishingiz uchun uni (Qur’on tilovatini) Sizning tilingizga oson qilib qo‘ydik” (Maryam surasi, 97-oyat)

Qur’on – arab tilida nozil bo‘lgan kalom. “Shuningdek, Biz uni arab tilidagi Qur’on shaklida tushirdik ...” (Toho surasi, 113-oyat).

Qur’on – Alloh taoloning zikridir. “Holbuki, ularning o‘zlari Rahmonning zikri (Qur’on)ni inkor etuvchilardir (Anbiyo surasi, 36-oyat).

Qur’on – oyatlari batafsil yoritilgan kalomdir. “U biladigan kishilar uchun arabiy Qur’on holida (nozil qilinib), oyatlari mufassal bayon qilingan Kitobdir (Fussilat surasi, 3-oyat).

Qur’on – zikri oson etilgan kalomdir. “Haqiqatan, Biz Qur’onni zikr (eslatma) uchun oson qilib qo‘ydik” (Qamar surasi, 17-oyat).

Qur’on – faqat pokizalargina qo‘liga oluvchi kalomdir. “Uni (Qur’onni) tahoratli kishilardan o‘zgalar ushlamaslar” (Voqea surasi, 79-oyat).

Davron NURMUHAMMAD

tayyorladi

MА`LUMOTNI IJTIMOIY TАRMOQLАRDА ULАSHING

Yangiliklar

Islom sivilizatsiyasi markazi Jenevadagi BMT qarorgohida Markaziy Osiyoning ilmiy va ma’naviy merosini taqdim etdi

24.10.2026 42020 7 min.

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Jenevadagi BMT bo‘linmasida Markaziy Osiyoning ilmiy va ma’naviy merosi, shuningdek, uni o‘rganish, saqlash va keng targ‘ib etishga qaratilgan zamonaviy loyihalarni taqdim etdi. Millatlar saroyida «Sivilizatsiyalar, shaxslar, kashfiyotlar» ko‘rgazmasi hamda diplomatlar, xalqaro tashkilotlar vakillari, olimlar va madaniyat namoyandalarini birlashtirgan xalqaro ilmiy konferensiya bo‘lib o‘tdi, xabar bermoqda iccu.uz.

«Islom sivilizatsiyasi: Movarounnahrning buyuk ma’naviy va ilmiy merosi hamda ma’rifat ufqlari» mavzusidagi konferensiya Buxoro, Samarqand va Termizning ilmiy an’analari jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi hamda ushbu merosning zamonaviy jamiyat uchun ahamiyatiga bag‘ishlandi.

Tadbir 7 oktyabr kuni Parijdagi YUNЕSKO qarorgohida boshlangan xalqaro muloqotning mantiqiy davomi bo‘ldi. Har ikki uchrashuv O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2025 yil 23 sentyabr kuni BMT Bosh Assambleyasining 80-sessiyasida ilgari surgan Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy merosini chuqur o‘rganish hamda jahon jamoatchiligiga keng tanitish tashabbusini amalga oshirish doirasida tashkil etildi.

Dastur «Sivilizatsiyalar, shaxslar, kashfiyotlar» ko‘rgazmasi bilan boshlandi. Unda kitoblar, ilmiy va illustratsiyali nashrlar, miniatyuralar, shuningdek, Markaziy Osiyoning buyuk mutafakkirlari hayoti va kashfiyotlari haqidagi materiallar namoyish etildi. Ekspozitsiya mintaqa ilmiy va badiiy an’analarining boyligini, shuningdek, avlodlar o‘rtasidagi bilimlar davomiyligini ochib berdi.

Tadbirda BMTning Jenevadagi bo‘linmasi Bosh direktori Tatyana Valovaya hamda O‘zbekiston Respublikasining BMTning Jenevadagi bo‘linmasi va boshqa xalqaro tashkilotlar huzuridagi Doimiy vakili Eldiyor Toshmatov tabrik so‘zlari bilan ishtirok etdilar.

Tatyana Valovaya konferensiyaning sivilizatsiyalar muloqoti va o‘zaro ishonchni mustahkamlashdagi ahamiyatini ta’kidlab, Markazning ma’rifiy missiyasi hamda BMTning Jenevadagi bo‘linmasi kutubxonasi bilan hamkorlik istiqbollariga yuksak baho berdi.

«O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi menda ulkan taassurot qoldirdi. Bu — boy tarixiy meros zamonaviy texnologiyalar yordamida taqdim etiladigan ilhom maskani. Bu haqiqatan ham XXI asr markazi bo‘lib, turli avlod vakillari, ayniqsa, yoshlar va bolalar uchun qiziqarlidir.

Ko‘rgazma hayratlanarli, taqdim etilgan kitoblar esa mutlaqo noyob. Biz kutubxonamiz va Markaz o‘rtasida hamkorlik qilishga kelishib oldik. O‘ylaymanki, bu juda qiziqarli hamkorlik bo‘ladi», — dedi Tatyana Valovaya.

Konferensiyaning ochilish marosimida O‘zbekiston Respublikasi Inson huquqlari bo‘yicha Milliy markazi direktori, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati Akmal Saidov ham so‘zga chiqdi.

Asosiy ma’ruza bilan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha jahon jamiyati (WOSCU) boshqaruvi raisi doktor Firdavs Abduxoliqov ishtirok etdi. U muzey faoliyati, ilmiy-tadqiqot ishlari va ma’rifiy yo‘nalishlarni birlashtirgan Markazning xalqaro missiyasi haqida so‘z yuritib, kelgusidagi hamkorlik istiqbollarini belgilab berdi.

«O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2025 yilda BMT minbaridan turib ilgari surgan tashabbusi bugun aniq natijalarda o‘z ifodasini topmoqda. Parijdagi YUNЕSKOdan so‘ng buyuk ajdodlarimiz merosi Jenevadagi Millatlar saroyida ham taqdim etildi va xalqaro hamjamiyatda katta qiziqish uyg‘otdi.

Biz BMTning Jenevadagi bo‘linmasi rahbariyati bilan BMT kutubxonasi va arxivlaridan foydalanish imkoniyatini yaratish bo‘yicha kelishuvga erishdik. Bu Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston tarixiga oid ilgari noma’lum bo‘lgan materiallarni o‘rganish uchun yangi imkoniyatlar ochadi», — dedi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov.

Ishtirokchilar Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiyning Buxoro, Termiz va Samarqandning ilmiy an’analari bilan bog‘liq merosiga alohida e’tibor qaratdilar. Muhokamalar markazida bilimlarning ishonchliligi, ularni keyingi avlodlarga yetkazish mas’uliyati, shuningdek, e’tiqod va aql o‘rtasidagi munosabat masalalari bo‘ldi.

Jeneva diplomatik doirasi prezidenti Robert Blyum Samarqand tarixiga, uning turli madaniyatlar va dinlar uchrashgan maskan sifatidagi o‘rniga to‘xtalib, bilim olishga bo‘lgan umumiy intilishning ahamiyatini ta’kidladi.

«O‘zbekiston boy tarix va noyob madaniy merosga ega mamlakat. Samarqandda turli din vakillari birgalikda bilim olishga intilganlar. Odamlar Yaratganni turlicha nomlashlari mumkin, ammo bu bir-birlarini tushunishlariga to‘sqinlik qilmasligi kerak. Bugungi konferensiyaning ahamiyati ham aynan shunda», — dedi Robert Blyum.

Berlindagi Cultur-Cooperation International tashkiloti direktori, WOSCU a’zosi Ketlin Gyobel maxsus ma’ruza bilan ishtirok etib, tinchlikni mustahkamlash yo‘lidagi sa’y-harakatlarni birlashtirish zarurligini alohida ta’kidladi.

«Qo‘rquv va terror mavjud bo‘lgan, insonlar hayotdan ko‘z yumadigan bugungi dunyoda tinchlikni mustahkamlash davlatlar, jamoat institutlari va xalqaro tashkilotlarning birgalikdagi sa’y-harakatlarini talab etadi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning tashabbusi tinchlik va hamjihatlik sari qo‘yilgan amaliy qadam bo‘ldi, deb hisoblayman», — dedi Ketlin Gyobel.

Markaziy Osiyo buyuk mutafakkirlari merosining zamonaviy jamiyat uchun ahamiyatini BMT bilan aloqalar bo‘yicha Latter-day Saint Charities tashkiloti vakili Kreyg Teylor ham alohida ta’kidladi.

«Men Imom Moturidiy va Beruniy merosini o‘rgandim hamda ularning g‘oyalari nima uchun bugun ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagani haqida mulohaza yuritdim. Diniy mansubligimizdan qat’i nazar, har birimiz tinchlikparvar bo‘lishga va xilma-xillikka boy jamiyatimizda tinchlikni mustahkamlashga hissa qo‘shishga intilishimiz nihoyatda muhim, deb hisoblayman», — dedi Kreyg Teylor.

Konferensiyaning ilmiy qismini uning moderatori, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduhalimov ochib berdi. U Markaziy Osiyo olimlarining kashfiyotlari, ularning jahon ilm-faniga qo‘shgan hissasi hamda Markazning xalqaro missiyasi haqida so‘z yuritdi.

Ma’rifat va bag‘rikenglik mavzusini O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari Davronbek Mahsudov davom ettirdi.

Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Komiljon Shermuxamedov o‘z ma’ruzasida mutafakkir merosida aql, mo‘tadillik va axloqiy mas’uliyatning ahamiyatini ochib berdi.

Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori o‘rinbosari Otabek Muhammadiyev esa Imom Buxoriy va Imom Termiziy ilmiy merosida manbalar ishonchliligini tekshirish usullariga to‘xtaldi.

Dastur doirasida uchta qisqa metrajli film ham namoyish etildi. Ularda O‘zbekiston va Islom sivilizatsiyasi merosi, yangi avlod muzeyi sifatidagi Islom sivilizatsiyasi markazi, shuningdek, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy merosi haqida hikoya qilindi. Filmlar mintaqa tarixiy merosini o‘rganish va ommalashtirishdagi zamonaviy yondashuvlarni namoyon etdi.

«Sivilizatsiyalar, shaxslar, kashfiyotlar» ko‘rgazmasida taqdim etilgan barcha kitoblar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tomonidan BMTning Jenevadagi bo‘linmasi kutubxonasiga sovg‘a qilindi.

Konferensiya ilmiy va madaniy-ma’rifiy sohalardagi qo‘shma loyihalar istiqbollarini muhokama qilish bilan yakunlandi. Rasmiy dasturdan so‘ng Millatlar saroyida o‘zbek milliy taomlari taqdim etilgan milliy qabul marosimi bo‘lib o‘tdi. U diplomatlar, xalqaro tashkilotlar vakillari, olimlar va madaniyat namoyandalari o‘rtasidagi muloqotning mantiqiy davomi bo‘ldi.

Konferensiya O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, O‘zbekiston Respublikasining BMTning Jenevadagi bo‘linmasi va boshqa xalqaro tashkilotlar huzuridagi Doimiy vakolatxonasi, O‘zbekiston Respublikasi Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari, O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi, O‘zbekiston madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi (ACDF), O‘zbekiston musulmonlari idorasi hamda O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha jahon jamiyati (WOSCU) tomonidan tashkil etildi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati