Ayni kunlarda internet saytlari, ijtimoiy tarmoqlar va rasmiy xatlar orqali ayrim imom-xatiblarning ishdan bo‘shash sabablarini so‘rab O‘zbekiston musulmonlari idorasiga ko‘plab murojaatlar kelib tushmoqda. Shu kabilarni inobatga olgan holda quyidagilarni ma’lum qilamiz.
So‘nggi yillarda Islom dini qadriyatlarini ravnaq toptirish, dunyo ilm-fani rivojiga ulkan hissa qo‘shgan ajdodlar merosini o‘rganish va yoshlarni dinu diyonatli qilib tarbiyalash borasida sermahsul ishlar amalga oshirilmoqda. Davlatimiz Rahbari zamon bilan hamnafas yashash, mo‘min-musulmonlar ehtiyojini ta’minlash va aholi imon-e’tiqodini mustahkamlash yo‘lida imom-xatiblarni doimo faollikka, g‘ayrat ko‘rsatishga da’vat etib kelmoqda.
Biroq ayrim imom-xatiblardagi o‘zibo‘larchilikka berilish, loqaydlikka yo‘l qo‘yish va sustkashlik qilish kabi holatlar ko‘pchilikning dilini xira qilmoqda. Tan olish kerak, Islom dini ma’rifatini keng targ‘ib etish, xalqimizning talab-istaklarini qondirish va jaholatga qarshi ma’rifat bilan kurashish ishiga barcha imom-xatiblar birdek yondoshmayotgani ma’lum bo‘lmoqda. Hukumatimiz diniy soha rivoji uchun bir qator shart-sharoitlarni muhayyo etib bermoqdaki, bir vaqtlar xayol ham qilib bo‘lmaydigan ishlar bugun ko‘z o‘ngimizda namoyon bo‘lmoqda.
Lekin mana shunday qulaylik va yengilliklarga zid ravishda ayrim masjidlardagi noxush manzaralar va imom-xatiblar faoliyatidagi nuqsonlar ko‘ngilni ranjitmoqda. Ba’zi masjidlarning qarovsizligi, ayrim imom-domlalarning beparvoligi yuqoridagi mulohazalarni tasdiqlaydi.
Masalan, Sirdaryo viloyatida 3 nafar diniy ma’lumotga ega bo‘lmagan kishi imomlik qilayotgani, 4 ta masjidda imom-xatib vazifasi vakantligi, FHDYO organidan ro‘yxatdan o‘tmagan shaxslarga nikoh o‘qish kuzatilgani, ajrimlar soni ortgani va ayrim imomlar namozxonlarga qo‘pol muomalada bo‘layotgani aniqlangan. Mana shuning uchun Sirdaryo viloyati bosh imom-xatibi Mo‘minjon domla Usmonov egallab turgan vazifasidan ozod etildi.
Toshkent shahridagi “Shayx Zayniddin” jome masjidi imom-xatibi Odilxon qori Ismoilov ham masjid tartib-intizomiga rioya etmagani, kundalik namozlarda muntazam bo‘lmagani, tasdiqlanmagan xabarlarni internet orqali tarqatish kabi nuqsonlar hamda bemorligi vajidan vazifani uddalay olmayotgani sababli ishdan olindi. Farg‘ona viloyati Farg‘ona tumani bosh imom-xatibi Ashurov Hasanboy ham topshiriqlarni paysalga solishi, itoatsizligi va muomala madaniyati imomlikka noloyiq bo‘lgani uchun ishdan ketdi. Shuningdek, Samarqand tumanidagi “Imomi A’zam” jome masjidi imom-xatibi Po‘latov Abdurahim kabi imom-xatiblar ham mana shunday xato-kamchiliklar tufayli ular bilan tuzilgan mehnat shartnomalari bekor qilindi.
Aslida imom-domlalarning ishdan bo‘shash sabablarini shunday ochiqlashni istamagan edik. Lekin internet saytlari va ijtimoiy tarmoqlardagi ochiqdan-ochiq so‘rovlar, murojaatlar mana shunday qilishga majbur etdi.
Xulosa, mo‘min-musulmonlar tomonidan imom-xatiblarga berilgan ishonchni oqlash vojib. Buning uchun zimmadagi mas’uliyatni bajarish, vazifani ado qilish zarur. Bu yo‘lda tinimsiz mehnat, itoat va kasb-mahoratni oshirib borish talab etiladi.
Erdon Esanov,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Xodimlar bo‘limi mudiri vazifasini bajaruvchi
2026 yil 3 noyabr kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxoliqov boshchiligidagi delegatsiya tarkibida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un G‘afurov O‘mon Sultonligida amaliy tashrif bilan bo‘ldi.
Tashrifda O‘zbekiston Respublikasining O‘mon Sultonligidagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Abdusalom Xatamov, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi vakillari hamda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti Bahrom Abduhalimov kabi rasmiy va ilmiy doiralar vakillari ishtirok etdi.
Tashrif doirasida delegatsiya O‘mon Sultonligi Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasi raisi doktor Hamad bin Muhammad al-Zuvayyoniy bilan uchrashdi.
Muloqot davomida arxiv hujjatlarini restavratsiya qilish, saqlash, tizimlashtirish va raqamlashtirish sohasidagi zamonaviy texnologiyalar, ilg‘or tajribalar hamda ilmiy hamkorlik istiqbollari muhokama qilindi.
Shuningdek, O‘zbekiston va O‘mon o‘rtasidagi tarixiy, madaniy va ijtimoiy aloqalarni chuqur o‘rganishga qaratilgan qo‘shma xalqaro konferensiya o‘tkazish tashabbusi ilgari surildi. Unda ikki xalqning mushtarak tarixiy ildizlari, diniy-ma’naviy merosi, me’morchilik an’analari va tarixiy numizmatika sohasidagi aloqalarini ilmiy tadqiq etish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Uchrashuvdan so‘ng delegatsiya a’zolari Milliy hujjatlar va arxivlar boshqarmasining ixtisoslashtirilgan bo‘linmalari faoliyati bilan tanishdilar. Xususan, tarixiy hujjatlarni zararsizlantirish, restavratsiya qilish va uzoq muddat saqlashga mo‘ljallangan zamonaviy laboratoriyalar, maxsus uskunalar hamda texnologik jarayonlar namoyish etildi.
Ayniqsa, tarixiy hujjatlarga zarar yetkazuvchi zamburug‘lar, bakteriyalar va hasharotlarga qarshi kurashish, arxiv materiallarini biologik omillardan himoya qilish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar delegatsiya a’zolarida katta qiziqish uyg‘otdi.
Mazkur tashrif O‘zbekiston va O‘mon o‘rtasidagi ilmiy-ma’rifiy aloqalarni mustahkamlash, boy tarixiy merosni o‘rganish va asrab-avaylash, shuningdek, xalqaro ilmiy hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.
E’tiborlisi, mazkur tashrif va uchrashuvlar tafsiloti Qatarning Doha shahrida ingliz tilida chop etiladigan yetakchi «The Peninsula» gazetasida ham keng yoritildi. Nashrda O‘zbekiston va O‘mon o‘rtasidagi ilmiy-madaniy hamkorlik, qo‘lyozmalarni muhofaza qilish va mutaxassislar malakasini oshirish masalalari bilan bir qatorda, Prezident Shavkat Mirziyoyevning tarixiy-madaniy merosni asrab-avaylash hamda ma’rifiy tashabbuslarni rivojlantirish borasidagi sa’y-harakatlari alohida e’tirof etildi.
Toshkent islom instituti rektori Uyg‘un G‘afurovning ushbu tashrifdagi ishtiroki institutning xalqaro ilmiy-madaniy hamkorlik aloqalarini kengaytirish, ilmiy tajriba almashish va qo‘shma tadqiqotlar rivojiga hissa qo‘shish nuqtayi nazaridan ham ahamiyatlidir.
Toshkent islom instituti matbuot xizmati