“Qadr” qadri ulug‘, fazilati buyuk qilingan kechadir. Alloh taolo marhamat qiladi: “Albatta, Biz uni (Qur’onni «Lavhul-mahfuz»dan birinchi osmonga) Qadr kechasida nozil qildik. (Ey, Muhammad!)QadrkechasinimaekaniniSizga ne hamanglatur?!Qadr kechasi ming oydan yaxshiroqdir.U (kecha)da farishtalar va Ruh (Jabroil) Parvardigorlarining izni bilan (yil davomida qilinadigan) barcha ishlar (rejasi) bilan (osmondan yerga) tusharlar.U (kecha) to tongotgunichasalomatlikdir” (Qadr, 1–5).
Bu kechada Qur’oni karim «Lavhul-mahfuz»dan birinchi osmonga tushirildi, Jabroil (alayhissalom) boshchiligida farishtalar yerga tushiriladi, bandalarning bir yillik qadarlari – taqdirlari belgilanadi. Shu sababli ham mo‘min-musulmonlar bu kechani toat ibodat bilan o‘tkazishlari lozim. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilingan hadisda Nabiy (alayhissalom): “Kim Laylatul Qadrni imon va ixlos bilan qoim bo‘lib o‘tkazsa, uning o‘tgan gunohlari mag‘firat qilinur”, dedilar (Imom Buxoriy, imom Muslim va imom Termiziy rivoyati).
Islom ulamolar kechani qoyim o‘tkazishning qanday bo‘lishi borasida batafsil to‘xtalib o‘tganlar. Bu kechada xufton va bomdod namozini jamoat bilan o‘qish, kechaning qolgan qismida esa nafl namozi o‘qish, Qur’oni karim tilovati bilan band bo‘lish lozim.
Agar bu amallar imon va ixlos bilan ado etilsa, gunohlar mag‘firat etilishi va’da qilinmoqda hadisi sharifda.
Bu kechada qilinadigan ibodatlarning ajri ming oy qilinadigan ibodatlarga teng ekani hadislarda keltiriladi. Bu ham ummati Muhammadga Alloh taoloning bir in’omi, marhamatidir.
Qadrning Ramazon oyining qaysi kechasida ekani haqida juda ko‘plab rivoyatlar keltirilgan. Oisha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilingan hadisda bunday deyiladi: “Nabiy (sollallohu alayhi va sallam) Ramazonning oxirgi o‘n kunligida e’tikof o‘tirar edilar va “Qadr kechasini Ramazonning oxirgi o‘nligidan izlanglar” deb edilar (Imom Termiziy rivoyati).
Imom Buxoriy va Imom Muslim keltirgan sahih hadisda esa bunday deyiladi: Nabiy (sollallohu alayhi va sallam): “Qadr kechasini Ramazonning oxirgi o‘n (kechasi)da izlanglar: to‘qqiz kecha qolganda, yetti kecha qolganda va besh kecha qolganda”, dedilar.
Imom Abu Dovud va Imom Ahad qilgan rivoyatda Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bunday deganlar: “Laylatul Qadr yigirma yettinchi kechadadir”.
Ulamolarning ittifoqiga ko‘ra esa Ramazonning oxirgi un kunligining toq kechalarining bavrchasini bedorlikda o‘tkazish fazilatli amal sanaladi. Bu kechalarda qilingan ibodatlarga ulkan ajrlar beriladi, inshoalloh!
Aslida esa ushbu muborak oyning har bir kechasini muborak bilish yanada fazilatliroqdir!
Alloh taolo barchamizgna qadr kechasining barokotidan to‘liq ulush olishni nasibi ro‘z aylasin!
Nigora MIRZAYEVA
Bir safar aeroportdan mehmonxonaga taksi oldim. Mashina toza, haydovchi xushmuomala edi. O‘zini Ahmad deb tanishtirib, qo‘limga kartochka berdi: “Vaqtingiz xayrli o‘tsin. Mening vazifam – sizni manzilingizga eng tez, eng xavfsiz, eng kam xarajat va eng muhimi – halol xizmat ila yetkazish”.
Yo‘lda menga yana turli qulayliklarni taklif etdi.
— Hamma mijozlar bilan shunday iltifotlimisiz? – degan savolimga biroz tin olib dedi:
— Rostini aytsam, bu tarzda ishlashni ikki yil oldin boshlaganman. Undan oldin ko‘pchilik haydovchilar qatori edim. Vaqti-vaqti bilan haqni oshirib yuborish, mijozga yolg‘on gapirish, nolish va shikoyat qilish oddiy hol edi. Mashina ham, qalb ham toza emas edi.
— Keyin nima bo‘ldi?
— Bir kuni mashinam radiosidan “tanlash kuchi” haqida eshitib qoldim. Hayotimdagi ko‘p narsa tanlovimga bog‘liq ekan. Ishimni yuzaki, nolib emas, vijdon bilan, halol bajarsam, mijozlarim ko‘p, ko‘nglim xotirjam bo‘ladi. Oson yo‘lni tanlasam — pul bo‘lishi mumkin, lekin baraka bo‘lmaydi. Shunda o‘zimga so‘z berdim: endi ishimni halol qilaman. Yo‘lni aylantirib haqni oshirmayman. Vaqtni o‘g‘irlamayman. Mijozga u istaganday xizmat qilaman.
Natijasini Alloh ko‘rsatdi. Birinchi yilning o‘zida daromadim ikki barobar ortdi. Bu yil esa to‘rt barobarga yetdi. Eng muhimi, qalbim xotirjam. Endi mijozlar o‘zlari menga qo‘ng‘iroq qilib, oldindan band qilishadi. Chunki odamlar halol xizmatni zumda anglaydi va qadrlaydi.
Bu so‘zlar meni o‘yga toldirdi. Shunda angladim: halollik — katta shior emas, kundalik eng oddiy odat va qo‘yiladigan eng to‘g‘ri qadam ekan. Aynan shu fazilat insonga baraka va xotirjamlik olib kelar ekan.
Abdulhay XUSHVAQTOV,
Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi