Sayt test holatida ishlamoqda!
21 Iyul, 2026   |   7 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:29
Quyosh
05:03
Peshin
12:34
Asr
17:38
Shom
19:55
Xufton
21:26
Bismillah
21 Iyul, 2026, 7 Safar, 1448

Zakotning farz bo‘lishi

18.04.2018   19268   4 min.
Zakotning farz bo‘lishi

Zakot islomning besh rukunlaridan biri va u farz amallaridandir. Zakot fitr sadaqasi va ramazon ro‘zasi farz bo‘lgandan keyin hijratning ikkinchi yili shavvol oyida Madinada farz qilindi. Lekin zakot ijmoga ko‘ra payg‘ambarlarga farz qilinmadi. Chunki zakot nopoklash ehtimoli bor kimsani poklashdir. Payg‘ambarlar esa undan pokdirlar. Ularning qo‘llarida biror narsa bo‘lmagan va ular Alloh yo‘liga chaqiruvchilardir. Shuningdek, ular meros ham qoldirmaydilar.

Zakot – Qur’oni Karimning sakson ikki o‘rnida namoz bilan birga zikr qilingan. Bu esa, ularning o‘zaro oralaridagi aloqa naqadar mukammal ekanligiga dalolat qiladi.

Zakot Alloh taoloning kitobi, payg‘ambar sollallohu alayhi vasallamning sunnatlari va ummatning ijmosi ila farzdir.

Qur’ondan dalil shuki, Alloh taolo;

وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ

Namozni to‘kis ado qiling, zakot bering va ruku’ qiluvchilar bilan ruku’ qiling” degan (Baqara surasi 43oyat).

Boshqa bir oyatda Alloh taolo:

“Ularning (topgan) mol-mulklarida so‘raguvchi va (mol-davlatdan) mahrum kishilar uchun ma’lum haq (ya’ni, zakot) bo‘lgan zotlardir” degan (Ma’orij surasi 24-25-oyat)

Sunnatdan dalil esa:

Ibn Umardan (r.a.) rivoyat qilinadi. Rasululloh (s.a.v.): «Islom besh narsa ustiga bino qilingan. Allohdan o‘zga iloh yo‘qligi va Muhammad alayhissalom Allohning bandasi va elchisi ekanligiga guvohlik bermoq, namoz o‘qimoq, zakot bermoq, haj qilmoq va Ramazon ro‘zasini tutmoq», deb aytdilar. Muttafaqun alayh.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ حِينَ بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ : إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا هُمْ أَهْلُ كِتَابٍ ، فَإِذَا جِئْتَهُمْ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ  ( مُتَّفق عَلَيْه) ِ

Ibn Abbos roziyallohu anhudan qilingan rivoyatda: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam Mu’oz ibn Jabalni Yamanga yuborayotib, unga shunday deganlar: “Albatta, sen ahli kitob qavmining oldiga borasan. Alloh ularga boylaridan olinib, faqirlarga qaytariladigan sadaqani farz qilganini xabar qil”, dedilar”[4]. Muttafaqun alayh.

وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم: » صَلُّوا خَمْسَكُمْ ، وَصُومُوا شَهْرَكُمْ ، وَأَدُّوا زَكَاةَ أَمْوَالِكُمْ ، وأطِيعُوا ذا أمْركُمْ تَدْخُلُوا جَنَّةَ رَبِّكُمْ » . رواه أحمد والترمذي

Abu Umoma roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasalamni hajjatul vado’da shunday: “Allohga taqvo qilinglar, besh (mahal) namozingizni o‘qinglar, ramazon oyining ro‘zasini tuting, mollaringizni zakotini ado qilinglar va ish egalaringizga itoat qilinglar Robbingizning jannatiga kirasizlar” deganlar[5] (Ahmad va Termiziy rivoyati).

Musulmonlar jamiki asrlarda va o‘lkalarda zakotning farzligiga ijmo qilishgan, ya’ni bir ovozdan “zakot farz”, deb aytishgan.

Sahobai kiromlar zakotni bermagan, uni man qilganlarga qarshi ittifoqlik ila urush qilganlar. Kim zakotning farzligini inkor qilsa, kofir bo‘ladi. U uch marta tavba qilishga chaqiriladi. Tavba qilsa qildi, bo‘lmasa murtad sifatida o‘limga hukum qilinadi.

Islomga yangi kirgani tufayli yoki chet joylarda johil bo‘lib o‘sganligi uchun zakotning farzligini inkor qilgan odamga tushuntiriladi, o‘rgatiladi, darhol “kofir” deb hukum qilinmaydi.

 

Nuriddin AKROMOV

tayyorladi

O‘MI Matbuot xizmati

Fiqh
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Polevoye obucheniye dlya novoobrashennix musulman v Tailande

21.07.2026   459   3 min.
Polevoye obucheniye dlya novoobrashennix musulman v Tailande

Islamskiy institut v Tailande znakomit novoobrashennix musulman strani s istoriyey islama i yego ucheniyami posredstvom posesheniya znachimix islamskix mest.

Kak soobshayet IQNA so ssilkoy na "Muslims Around The World", mnogiye novoobrashennie stalkivayutsya ne tolko s trudnostyami v izuchenii osnov religii i obryadov, no i s boleye glubokim vizovom: formirovaniyem islamskoy identichnosti, chuvstvom prinadlejnosti k musulmanskomu soobshestvu i ponimaniyem yego istorii, kulturi i sivilizatsii.

Eto stavit vajniy vopros: kak islamskiye organizatsii mogut pomoch novoobrashennim pereyti ot prostogo polucheniya informatsii k vospriyatiyu islama kak jivoy realnosti?

V Tailande odin iz islamskix institutov predlojil unikalniy obrazovatelniy opit, kotoriy dayet prakticheskiy otvet na etot vopros. Institut ne ogranichivayetsya auditornimi zanyatiyami; on vivodit slushateley «v pole», znakomit ix s istoricheskimi mechetyami i istokami islama v ix strane, predostavlyaya vozmojnost neposredstvenno prikosnutsya k jizni musulmanskogo soobshestva i yego istorii. Etot podxod sochetayet znaniya s jivim opitom, a obucheniye — s formirovaniyem identichnosti.

Etot podxod osnovan na prostoy, no glubokoy pedagogicheskoy filosofii: islamskaya identichnost ne sozdayetsya odnimi lish leksiyami, ona trebuyet jivogo opita. Kogda novoobrashennie poseshayut istoricheskiye mecheti, uznayut istorii musulman, jivshix sotni let nazad, i vstrechayutsya s predstavitelyami obshini, istoriya stanovitsya chastyu ix kollektivnoy pamyati.

Eta filosofiya yarko proyavilas v viezdnom meropriyatii, organizovannom v ramkax programmi «Uznavay bolshe. Ukreplyay veru. Otkrivay islam», v xode kotorogo novoobrashennie otpravilis v obrazovatelnuyu poyezdku v provinsiyu Ayuttxaya, chtobi izuchit istoriyu islama v odnom iz stareyshix istoricheskix sentrov Tailanda.

Poyezdka nachalas s posesheniya istoricheskoy mecheti Kudi Chia, osnovannoy okolo 1657 goda vo vremena pravleniya korolya Naraya Velikogo, kogda v etom regione poselilas malayskaya musulmanskaya obshina. Eta mechet slujit jivim svidetelstvom glubokix korney islama v Tailande.

Etot vizit stal bolshe, chem prosto oznakomitelnoy ekskursiyey; on prevratilsya v prakticheskiy urok istorii i identichnosti. Uchastniki osoznali, chto islam v Tailande — eto ne novoye yavleniye, a neot’emlemaya chast istorii i kulturnogo mnogoobraziya strani.

Programma vishla za ramki obichnix poyezdok, sdelav aksent na uchastii slushateley v protsesse obucheniya. Oni prinyali uchastiye v nauchnoy programme pod nazvaniyem «Mechet, kotoruyu ya znayu», gde kajdaya gruppa predstavila kratkiy otchet o svoyem issledovanii sverstnikam. Etot opit ukrepil naviki poiska informatsii, diskussii, komandnoy raboti i uverennosti v sebe.

Zatem uchastniki posetili mechet Vattana, posle chego otpravilis v obrazovatelniy kruiz po rekam Chaupxraya, Pasak i Lopburi. Eto puteshestviye pozvolilo im issledovat istoriyu musulmanskix poseleniy, ix obraz jizni i vzaimootnosheniya s tayskim obshestvom so vremen korolevstva Ayuttxaya.

Dannaya initsiativa demonstriruyet visokiy uroven sotrudnichestva mejdu islamskimi institutami, universitetami i administratsiyami mechetey. Rukovoditeli mecheti Kudi Chia vmeste s doktorom Panditom Aromanom s fakulteta iskusstv Universiteta Krik davali istoricheskiye poyasneniya i otvechali na voprosi uchastnikov, chto sdelalo etu poyezdku kompleksnim obrazovatelnim opitom.

Tayskaya model obucheniya novoobrashennix musulman posilayet chetkiy signal: luchshiy sposob prepodat islam — eto ne prosto govorit o nem, a dat lyudyam vozmojnost oshutit yego, izuchit yego istoriyu, vstretitsya s lyudmi i pochuvstvovat prinadlejnost k velikoy i ustoychivoy sivilizatsii.

Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana

Dunyo yangiliklari