Burgutlar yaralganidan kuch-quvvat, zafar va erk ramzi bo‘lib kelgan. Burgut ko‘z yetmagan balandliklarda burgutlar bilan yoki yolg‘iz uchadi. Aslo va aslo boshqa qushlarga aralashmaydi. Ko‘zlari o‘tkir bo‘ladi, o‘ljasini besh ming metr yuqoridan ko‘radi va qo‘lga kiritmagunicha undan ko‘zini uzmaydi.
Burgut o‘limtik yemaydi, balki o‘ljani o‘zi ovlaydi. Yemishning yangisini izlaydi.
Bo‘ronli, yomg‘irli havoda uchishdan qo‘rqmaydigan qushdir. Bunday havo, aksincha, uning shijoatini qo‘zg‘aydi. Shamolli vaziyatdagi havo bosimini foydasi uchun ishlata oladi. Bu hol unga qanotlarini ko‘p ham qiynamaslikka imkon beradi.
Burgut xonimlar burgut janoblarni qayta-qayta sinab, shundan keyingina turmush o‘rtoqlikka qabul qiladi.
Burgutlarchalik inini yuqoriga quradigan va uni qattiq himoyalaydigan boshqa qush yo‘q.
Burgut bolalarini o‘ta qattiqqo‘llik bilan uchishga o‘rgatadi. Vaqti yetib, polaponini indan tashqariga uloqtirar ekan, dangasalik qilib yana “issiq uylariga” qaytib kelmasliklari uchun ona burgut inini buzib tashlaydi.
Odatda burgut yetmish yil yashaydi. Lekin qirq yoshga borganida tirnoqlari uzayib, patlari juda o‘sib, uchishiga xalaqit bera boshlaydi. Shunda ajoyib bir hodisa yuz beradi: burgut qoyaga joylashib, tumshug‘i va tirnog‘i bilan qoyatoshni tirnay boshlaydi, bu orada eski patlarini ham yulib tashlashga ulguradi. Besh oy ichida yangi tumshuq, yangi tirnoq va yangi pat o‘sib chiqadi. Yangilanish burgut uchun hayot-mamot masalasidir.
Akmal AVAZ
O‘MI Matbuot xizmati
Bismillahir Rohmanir Rohiym
1. Niyatni to‘g‘rilash, ixlos bilan, xolis Alloh uchun ziyorat qilish.
2. Tahoratli bo‘lish.
3. Dunyo mashg‘ulotini tark etib, oxiratni o‘ylash.
4. Ziyoratgohda viqor bilan sokin yurish.
5. Qabr ahliga bunday salom berish:
“Assalamu alaykum, ya ayyuhal-qubur. Yag‘firullohu lana va lukum, antum salafuna va nahnu bil-asar”
“Assalomu alaykum, ey qabr ahli! Alloh bizni va sizlarni mag‘firat etsin. Sizlar bizdan oldin kelgansiz, biz ham sizning ortingizdan kelamiz”.
6. Qabrni siypash, o‘pish va aylanib tavof qilishdan uzoq bo‘lish.
7. “Yosin” surasini o‘qish.
Ma’qal ibn Yasor roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “O‘liklaringizga Yosinni qiroat qiling”, deganlar.
Shuningdek, Fotiha surasi, Baqara surasining dastlabki besh oyati, “Oyatul-Kursiy”ni, “Amanar-rasul”ni, “Mulk”, “Takaasur” suralarini, “Falaq”, “Naas”ni uch martadan va “Ixlos” surasini uch, yetti yoki un bir marta o‘qish mumkin.
8. Marhumning yaxshi sifatlarini eslash.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Dunyodan o‘tganlarning yaxshi sifatlarini eslanglar, ularning yomon sifatlarini aytishdan saqlaninglar”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati).
9. Qabrni bosmaslik. Qabr usti mayyitning haqqidir. Qabr ustidan yoki qabriston ichidan o‘tishga zarur tug‘ilsa, tasbeh, tahlil, takbir, duo va istig‘for aytib o‘tish.
10. Ziyoratdan va’z-nasihat olish.
Imron ibn Husayn roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam janozada hozir bo‘lganlarida qayg‘ulari ortar, nihoyatda kam gapirar, fikr-mulohazaga g‘arq bo‘lar edilar” (Imom Hokim rivoyati).
Davron NURMUHAMMAD