Sayt test holatida ishlamoqda!
30 Yanvar, 2026   |   11 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:15
Quyosh
07:37
Peshin
12:41
Asr
15:55
Shom
17:41
Xufton
18:55
Bismillah
30 Yanvar, 2026, 11 Sha`bon, 1447

Qur’on dardlarga davodir

07.02.2018   19447   9 min.
Qur’on dardlarga davodir

Qur’on – shifo: ham ma’naviy, ham moddiy illatlarga davodir. 
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Fotiha (surasi) har qanday dardga shifodir”, deganlar (Dorimiy rivoyat qilgan. Hadis sanadi sahih). Payg‘ambarimiz alayhissalom: “Eng yaxshi davo Qur’ondir”, deb marhamat qilganlar (Ibn Moja va Abu Nuaym rivoyati). 

Abdulloh ibn Jobirdan rivoyat qilinishicha, “Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam unga:

 – Qur’ondagi eng yaxshi sura qaysiligini aytaymi?” – dedilar. Shunda u:

– Ha, ey Rasululloh, ayting!” – dedi.

Habibimiz:

– Fotiha surasi. Unda har qanday dardning davosi bor”, dedilar. (Ahmad “Musnad”da, Bayhaqiy “Shuabul imon”da jayyid sanad bilan rivoyat qilgan).

Hadisi sharifda shunday deyilgan: “Allohning Kitobida ko‘z tegishiga qarshi 8 ta oyat bor: Fotiha surasi (7 oyat) va Oyatul kursiy” (Suyutiy naql qilgan. Rivoyat sanadi zaif). Talha ibn Musarrifdan rivoyat qilinadi: “Aytilishicha, bemorning oldida Qur’on o‘qilsa, o‘zini yengil his qilarkan. Men Xaysamaning yoniga bordim. Uning tobi yo‘q edi. “Bugun ancha yaxshisan!” deb ko‘nglini ko‘tardim. Shunda u: “Ha, bugun o‘zimizni yaxshi his qilyapman. Oldimda Qur’on o‘qilgan edi”, deb aytdi” (Bayhaqiy “Shuabul imon”da rivoyat qilgan. Suyutiy bu rivoyatni tafsirda keltirgan). 

Olimlar aytishicha, Qur’on eshitish salbiy his-tuyg‘ulardan (stresslardan) xalos etadi, asabiy taranglikka barham beradi, saraton kabi surunkali kasalliklardan himoyalanish, ularga qarshi kurashishda yordam beradi, uyqusizlik, parishonxontirlik, behuda g‘azablanishga shifo bo‘ladi. Xotira sustligidan shikoyat qiladiganlarga ko‘proq Qur’on o‘qish yoki eshitish tavsiya etiladi.. Tilovatning ovozli to‘lqini asab tizimiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Qur’on eshitish bilan yurak kasalliklarini ham davolash mumkin. 

Qur’on bilan davolanishda mustahkam e’tiqod va ixlosning o‘rni juda katta. Shu bilan birga, kasallikni tibbiy muolajalar bilan ham davolanadi

Alloh taolo aytadi: “Biz mo‘minlar uchun shifo va rahmat bo‘lgan Qur’on oyatlarini nozil qilamiz. (Lekin bu oyatlar) zolim-kofir kimsalarga faqat ziyonni ziyoda qiladi” (Al-Isro, 82).

Ya’ni, Biz sizga Qur’onni nozil qilamiz. U jaholat va zalolatga davodir. Qur’on mo‘minlar qalbidagi ma’naviy illatlar, nifoq, shikr va haqdan toyilish kabilarni bartaraf qiladi. U mo‘minlar uchun rahmatdir. Ammo Allohga kufr keltirish bilan nafslariga zulm qilganlar Qur’on eshitganlari zahoti imondan yiroqlashadilar va bu narsa ularga ziyon keltiradi, xolos.

Boshqa oyatda Alloh taolo shunday degan: “(Ushbu Qur’on) imon keltirgan zotlar uchun hidoyat va shifodir”, deb ayting (Fussilat, 44).

Ushbu oyatda Qur’on mo‘minlar uchun hidoyat manbai, shifo xazinasi ekani aytilmoqda. Mo‘min bandalar Qur’on bilan to‘g‘ri yo‘lni, ezgulik, yaxshilikka olib boruvchi yo‘lni taniydilar, Qur’on bilan halolni haromdan, oqni qoradan ajrata biladilar. Qur’on, shuningdek, mo‘minlarning qalbi va tanasidagi dardlarga shifodir.

Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhu Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan rivoyat qiladi: “Sizlar o‘zingizga ikki shifo – Qur’on va asalni lozim tutinglar!” (Bayhaqiy va Hokim rivoyati. Hadis lafzi Hokimga tegishli va u: “Bu sanad ikki shayx shartiga ko‘ra sahih, ammo uni ikkisi ham rivoyat qilmagan”, degan).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bizlarni asal va Qur’on bilan davolanishga buyurganlar. Bu ikkisi qanday kasalliklarga davo ekani quyidagi rivoyatda aytiladi.

Abul Ahvas Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qiladi: “Qur’onda ikki shifo bor: Qur’on va asal. Qur’on qalbdagi kasalliklarga shifo, asal esa tanamiz dardiga shifodir” (Bayhaqiy “As-sunanul kubro”da rivoyat qilgan. Rivoyat sanadi sahih).

Bu haqda boshqa rivoyatlar ham kelgan. Xaysama va Asvad Abdulloh ibn Mas’ud roziyallohu anhudan rivoyat qiladi: “Sizlar o‘zingizga ikki shifo – Qur’on va asalni lozim tutinglar!” (Hokim va Ibn Abu Shayba rivoyati).

Abul Ahvas Abdulloh roziyallohu anhudan rivoyat qiladi: “Qur’on va asal ikkisi shifodir” (Tabaroniy “Kabiyr”da rivoyat qilgan).

Demak, Qur’on ma’naviy kasalliklarga, qalbdagi illatlarga, asal esa tanadagi dardlarga malham bo‘ladi.

Abdulmalik ibn Umayr rivoyat qiladi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Fotiha (surasi) har bir dardga shifodir”, deganlar” (Dorimiy rivoyati. Hadis sanadi sahih).

Fotiha surasi, avvalo ma’naviy kasalliklarga, e’tiqoddagi toyilish va zalolatga shifo, qalb illatlariga davodir. Qolaversa, u tanadagi kasalliklarni ham davolovchidir.

Vosila ibn Asqo’dan rivoyat qilinishicha, bir kishi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam huzuriga tomoq og‘rig‘idan shikoyat qilib kelganida, u zot: “Sen Qur’on o‘qishing kerak”, deganlar. (Bayhaqiy “Shuabul-iymon”da rivoyat qilgan).

Aniqlanishicha, Qur’on harflarini (ayniqsa hoyi hutiy va aynni) talaffuz qilish tomoqdagi kasalliklarni bartaraf etar ekan. Shu sabab bo‘lsa kerak, Nabiy sollallohu alayhi vasallam huzurlariga tomoq og‘rig‘idan shikoyat qilib kelgan kishini Qur’on o‘qishga buyurganlar.

Abu Said roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam sahobalaridan bir nechtasi safarga chiqdi va arablar turarjoyidan birida qo‘nib topib, ulardan mehmon qilishlarini so‘rashdi. Ammo (qabiladagilar) bundan bosh tortishdi. Shu orada o‘sha qabila boshlig‘ini (chayon) chaqib oldi. Ular qo‘llaridan kelgan barcha choralarni ishga solsalar-da, biron naf chiqmadi.

Shunda ulardan biri: “Anavi guruh oldiga boringlar. Shoyad ularda naf beradigan biron narsa bo‘lsa!” dedi. Bas, ular sahobalar oldiga borishdi va: “Ey sizlar, qabila boshlig‘imizni (chayon) chaqib oldi. Harchand urinsak ham, biron natija chiqmadi. Sizlardan birortangiz bunga davo topa olasizmi?” dedi. Sahobalardan birlari: “Ha, Allohga qasamki, men dam solaman. Lekin, Allohga qasamki, biz sizdan mehmon qilishingizni so‘raganimizda, bosh tortdinglar. Endi biron mukofot tayin qilmaguningizcha hargiz dam solmayman!” dedi. Bas, ular bir to‘da qo‘ylar evaziga kelishib olishdi. Haligi kishi “alhamdu lillaahi robbil-’alamiyn”ni o‘qib, unga puflab (dam sola) boshladi. Bemor kishi hech narsa bo‘lmagandek sog‘ayib qoldi. Shundan so‘ng (qabila boshlig‘i): “Kelishgan ahdingizni bajaringlar!” dedi.

Sahobalardan biri: “Taqsimlanglar!” dedi. Dam solgan kishi bo‘lsa: “Shoshmanglar! Avval Nabiy sollallohu alayhi vasallam oldilariga borib, bu narsani u zotga aytaylik va nimaga buyurishlarini kutaylik”, dedi. Ular Rasululloh sollallohu alayhi vasallam huzurlariga yetib kelib, bo‘lgan voqeani aytishganida, u zot (dam solgan kishiga qarab): “U (Fotiha) dam solish (surasi) ekanini qayerdan bilding?” deb so‘radilar va keyin: “To‘g‘ri qilibsizlar. (Qo‘ylarni) taqsimlanglar va undan menga ham ulush ajratinglar”, deb kulib qo‘ydilar” (Buxoriy, Muslim, Sunan sohiblari, Ahmad, Ibn Hibbon, Bayhaqiy va Doraqutniy rivoyati).

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam taxminan o‘ttiz kishini safarga yuborgan edilar. Ular kechasi bir qavm manziliga tushdilar. Aksiga olib, qabiladagilar ularni mehmon qilgilari kelmadi.

Shu orada qabila boshlig‘ini chayon chaqib oldi. Shunda qabiladagi ba’zi kishilar sahobalarda chayon chaqishiga shifo bo‘ladigan narsa borligini bilib qolishdi va ular oldiga vakillarini yuborishdi. Qabiladagilar kelib o‘z maqsadlarini aytishgach, sahobalardan biri turib: “Ha, menda bunga davo bo‘ladigan narsa bor. Men dam solaman”, dedi. Ular o‘ttizta qo‘y evaziga bitim tuzishdi. Bas, u uch (yoki yetti) marta Fotiha surasini o‘qib, dam soldi. Shunda chayon zaxridan behush yotgan qabila boshlig‘i hech narsa ko‘rmagandek o‘rnidan turib ketdi. Ular vazifani a’lo darajada bajarib, qo‘ylarni qo‘lga kiritishdi va sut bilan siylanishdi. Keyin sahobalarda undan ulush olish umidi paydo bo‘ldi.

Ammo dam solgan kishi hali taqsimlashga erta ekani, avval Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan buning, ya’ni dam solish evaziga mukofot olish hukmini bilish kerakligini aytdi. Ular Madinaga kelib, bo‘lib o‘tgan ishni Nabiy sollallohu alayhi vasallamga zikr qilishganda, u zot dam solgan sahobiyga qarab: “Fotiha surasi bilan dam solishni qayerdan bilasan?” deb so‘radilar. U: “Qalbimga ilhom qilindi”, deb javob berdi. Shundan so‘ng Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ular tutgan yo‘l to‘g‘riligi, Fotiha surasi bilan dam solish va buning evaziga haq olish joizligini aytdilar.

 

Davron NURMUHAMMAD

tayyorladi

O‘MI Matbuot xizmati

 

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Kibr va manmanlik oqibati

30.01.2026   1081   8 min.
Kibr va manmanlik oqibati

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Qur’oni karimda bunday deyiladi: «Alloh saltanat berganidan (g‘ururlanib), Ibrohim bilan uning Rabbi xususida bahslashgan kimsani (Namrudni) ko‘rmaysizmi?! Qaysiki, Ibrohim: «Mening Rabbim tiriltiradi ham, o‘ldiradi ham», – deganida, u: «Men (ham) tiriltiraman va o‘ldiraman», – dedi. Ibrohim aytdi: «Alloh Quyoshni Mashriqdan chiqaradi, sen uni Mag‘ribdan chiqargin-chi?» Bas, (o‘sha) kofir (gap topolmay) lol bo‘lib qoldi. Alloh zolim kishilarni hidoyat sari yo‘llamagay. »   (Baqara surasi, 258 – oyat).

Qissaning mazmuni

Allohning buyuk payg‘ambari, Ibrohim Xalilulloh bilan o‘zini iloh deb da’vo qilgan Namrud o‘rtasidagi bahs qissaning mazmuni bo‘lib, unda Allohning buyukligini inkor etgan, o‘zini ulkan zot deb hisoblagan bir podshoh bilan bo‘lgan. Ulamolarning aytishicha, bu podshoh Bobil shohidir. Uning ismi Namrud ibn Kan’on ibn Kush ibn Som ibn Nuh bo‘lgan. Boshqalar esa uni Namrud ibn Folix ibn Obir ibn Solix ibn Arfaxshad ibn Som ibn Nuh deb ataganlar.

Rivoyatlarga ko‘ra, u dunyoda to‘rtta podshohlik qilgan zotdan biri bo‘lgan.

Ulardan ikkisi mo‘min, ikkisi kofir edi:

Mo‘minlar – Zulqarnayn va Sulaymon (alayhimussalom). Kofirlar — Namrud va Buxtunnasr (Nabuxodonosor).

Namrud to‘rt yuz yil podshohlik qilib, jaholat va zulmga berilgan, dunyo hayotini afzal ko‘rgan.

Ibrohim (alayhissalom) bilan bahsi

Ibrohim (alayhissalom) uni Allohga ibodat qilishga chaqirganlarida, Namrud kibr va johillik bilan rad etdi. Shunda Ibrohim (alayhissalom):

«Mening Rabbim – tiriltiradi va o‘ldiradi», – dedilar.

Namrud unga javoban dedi:  «Men ham tiriltiraman va o‘ldiraman».

Mufassir ulamolardan – Qatoda, Suddiy va Muhammad ibn Is'hoq shunday degan: «Namrud bu so‘z bilan shunday demoqchi bo‘lgan: “Men ikki odamni olib kelaman – bittasini o‘ldiraman, ikkinchisini afv etaman. Shu bilan men ham tiriltirdim va o‘ldirdim», – degan.

Ammo bu javob aslida dalilga qarshi emas, chunki Ibrohim alayhissalomning so‘zi haqiqiy hayot va o‘limni yaratgan Zot – Alloh haqida edi. Namrudning aytgani esa siyosiy qaror, ya’ni “o‘ldirish yoki afv etish” haqida edi, bu esa yaratish emas.

 Shunda Ibrohim (alayhissalom) aniq va rad qilib bo‘lmas dalil keltirdilar:

 «Alloh quyoshni sharqdan chiqaradi, sen uni g‘arbdan chiqar!»

Bu dalil oldida Namrud hayron bo‘lib, javobsiz qoldi.

Hikmat

Ushbu voqea Alloh azza va jallaning qudrati, Ibrohim alayhissalomning hikmati va kofirning ojizligini ko‘rsatadi. Alloh taolo bu bilan insonlarga shunday saboq beradi:

Haqiqiy yaratuvchi va hayot beruvchi zot – faqat Allohdir. Podshohlik va kuch insonni Yaratguvchi qilmaydi. Ilm va dalil bilan haqiqat aniq bo‘ladi.

Ibrohim (alayhissalom) va Namrud bahsining yakuni

Nimrud bilan bo‘lgan bahsda uning ojizligi va noto‘g‘riligi ko‘pchilikka avval boshda ochiq bo‘lmagani uchun, Alloh taolo Ibrohim (alayhissalom)ning keltirgan ikkinchi dalilini zikr qildi – bu dalil orqali u Namrudning da’vosini rad etdi va Allohning borligiga ochiq-oydin dalil keltirdi.

Ibrohim (alayhissalom) shunday dedilar:

«Albatta, Alloh quyoshni sharqdan chiqaradi, sen uni g‘arbdan chiqar!»

Ya’ni, bu quyosh har kuni sharqdan chiqadi va g‘arbga botadi — bu uni yaratgan, boshqargan va bo‘ysundirgan Zotning buyrug‘idandir. U Zot — hech qanday sherigi bo‘lmagan Alloh, barcha narsani yaratgan yagona Parvardigordir.

Shuning uchun Ibrohim (alayhissalom) dedilar:

“Agar sen o‘zingni tiriltiruvchi va o‘ldiruvchi deb da’vo qilayotgan bo‘lsang, unda mana shu quyoshni g‘arbdan chiqar. Chunki haqiqiy tiriltiruvchi va o‘ldiruvchi Alloh har narsani xohlaganidek qiladi, uning ishiga hech kim to‘siq bo‘la olmaydi. U barcha narsani itoat ettirgandir. Agar sen ham shunday ekansan — qil bu ishni! Agar qila olmasang, demak, sen o‘zing aytganday iloh emassan.”

Shunday qilib, Ibrohim (alayhissalom) uning johilligi, yolg‘oni va da’vosining botilligini ayon qildi. Namrudning javob berishga so‘zi qolmadi, u lol bo‘lib jim bo‘ldi.  Shuning uchun Alloh taolo kalomi sharifida shunday dedi:

 «Bas, (o‘sha) kofir (gap topolmay) lol bo‘lib qoldi. Alloh zolim kishilarni hidoyat sari yo‘llamagay.» (Baqara surasi, 258 – oyat).

Bahsdan keyingi voqealar

Mufassir Suddiyning aytishicha, bu bahs Ibrohim (alayhissalom) olovdan qutulib chiqqan kunlari bo‘lgan va u kishi avval bu podshoh bilan uchrashmagan edilar.

Abdurrazzoq o‘z rivoyatida Ma’mar orqali Zayd ibn Aslamdan naql qiladi:

Namrudda g‘alla va ozuqa bo‘lib, odamlar undan yegulik so‘rab kelishardi. Ibrohim (alayhissalom) ham ular bilan birga bordilar. Shu uchrashuvda ular birinchi marta ko‘rishdilar va bahs ham shu kuni bo‘ldi.

Ibrohim (alayhissalom) boshqalar kabi yemish ololmadilar, qo‘llari bo‘sh qaytdilar. Yo‘lda ketar ekanlar, bir tepalikdagi qumdan ikki xalta to‘ldirib, “hech bo‘lmasa ahlimni shu bilan band qilib turaman”, deb uylariga qaytdilar.

Uyga yetib kelishgach, Ibrohim (alayhissalom) dam olish uchun yotdilar. U kishining zavjasi Sora xaltalarni ochib qaradilar va ularni toza yemishga to‘la holda topdilar. Shu yemishdan taom tayyorladilar.

Ibrohim (alayhissalom) uyg‘onib, taomni ko‘rib hayron bo‘ldilar:

 “Bu taom qayerdan keldi?” — dedilar.

Sora onamiz dedilar:

 “Siz olib kelgan yemishdan tayyorladim”.

Shunda Ibrohim (alayhissalom) tushundilarki, bu rizq Alloh tomonidan berilgan ne’mat edi.

Namrudning halokati

Zayd ibn Aslamning aytishicha: “Alloh taolo Nimrudning yoniga farishta yubordi va uni Allohga iymon keltirishga da’vat qildi.

U birinchi marta rad etdi. Ikkinchi marta ham rad etdi, so‘ngra uchinchi marta ham rad etdi. Shunda farishta unga dedi:

 “Qo‘shiningni tayyorla, men ham o‘z qo‘shinimni tayyorlayman.”

Namrud sahar vaqtda o‘z qo‘shinini yig‘di. Shunda Alloh taolo osmon hashoratlaridan iborat pashshalar to‘dasini Namrud lashkarlari ustiga yubordi. Ular quyoshni to‘sib qo‘yishdi – osmon qorong‘u bo‘ldi. Bu hashoratlar Namrudning qo‘shiniga hujum qilib, ularning go‘shtini va qonini yeyishdi, faqat suyaklari qoldi. Namrudning barcha lashkarlari qirilib ketib, uning burniga esa bir pashsha kirib oldi. Keyin miyasiga joylashib olib, unga qattiq azob bera boshladi. Namrud qirq yil davomida shu xashorat bilan azoblandi. Uning boshi og‘riganda xizmatkorlari to‘qmoq bilan urib yengillik berishardi. Namrud qattiq azoblarga chiday olmay o‘z hizmatkoriga boshiga to‘qmoq bilan urishni buyuradi. Xizmatkor to‘qmoq bilan sekin urganida Namrud qattiqroq urishni buyuradi. Xizmatkor Namrudning boshiga bor kuchini yig‘ib urishi oqibatida uning boshi yorilib, ichidagi pashsha uchib chiqib ketadi va Namrud esa shu zahoti vafot etadi.

Xulosa

Allohning qudrati oldida podshohlik va kibr hech narsa emas. Haqiqiy hayot va o‘limni yaratuvchi — faqat Alloh Ibrohim (alayhissalom)ning ilmi va hikmati, Nimrudning ojizligini fosh etdi.   Alloh zolimlarni hidoyat qilmaydi.

Manbalar asosida
Ilyosxon AHMЕDOV tayyorladi.

 

Maqolalar