Rosululloh sollallohu alayhi va sallam “Ummatimning ixtilofi rahmatdir”, deganlar. Ixtilof o'zro qarama qarshilik, ma'nosini anglatsada, Rosululloh sollallohu alayhi va sallam o'z ummatlarida yuz beradigan ixtilofni rahmat, deb sifatladilar. Demak, bundan ko'rinadiki, dindagi ixtiloflar ichida maqtaladigan, ummat uchun rahmat bo'ladigan ixtilof ham mavjud. Bunday ixtilof islom ummatining ichki fitnasiga, ular o'rtasidagi urish janjallarga sabab bo'ladigan ixtilof bo'lmasligi lozim. Chunki Alloh taolo “Allohga va Rasuliga itoat qilingiz va nizolashmangiz, aks holda sustlashib ketursiz va “shamolingiz” (obro'yingiz) ketib qolur” (Anfol-46), degan. Rosululloh sollallohu alayhi va sallam Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda o'zaro nizolashishdan qaytarganlar. Abu Hurayra roziyallohu anhu aytadi: Biz qadar borasida o'zaro tortishayotgan edik, Rosululloh sollallohu alayhi va sallam oldimizga chiqdilar va g'azab qilib, hatto yuzlari qizarib ketdi. Yuzlariga anor donalari siqilganidek bo'lib ketdi. So'ng bizga yuzlanib: “Sizlar shunga buyrildingizmi, men sizlarga shuni olib keldimmi?! Sizlardan oldingilar shu ish borasida nizolashganlari tufayli halok bo'ldilar. Bu haqda sizlar talashib tortishmaslaringizni qasd qildim”, dedilar. Yana boshqa bir hadisi sharifda: “Mening ummatim zalolat ustida jamlanmaydi. Agar ixtilofni ko'rsangiz savodi a'zamni (ko'pchilikdan iborat tarafni) lozim tuting”, deganlar.
Demak ba'zi dalillar ixtilofni qoralasa, ba'zilarida ixtilof maqtalmoqda. Dalillar o'rtasini muvofiqlashtirish uchun ulamolar ularda zikr qilingan ixtilof va nizolashuv iboralarini turlicha izohlashgan. Jumladan, “Ummatimning ixtilofi rahmatdir” degan hadisni quyidagicha tushuntirishgan: Mening ummatlarim ichidagi mujtahidlarining ijtihod joiz bo'lgan fa'iy-ikkilamchi masalalar borasidagi ixtilofi rahmatdir. Bu o'rindagi rahmat so'zining ma'nosi, kengchilik, engillik ma'nolarida bo'lib, ushbu iboraga ko'ra barcha mo''tabar mazhablar go'yoki alohida-alohida shariat kabi bo'ladi hamda Alloh taoloning engil va oson dini bo'lgan Islomni kengchilik yo'li ekanini ifodalaydi.
Bundan ko'rinadiki, ixtilof muqallidlar, ya'ni oddiy musilmonlarning ishi emas, balki mujtahidlarga doir vazifa bo'lib, ular o'z ijtihodlari bilan o'zaro shariat doirasida ixtilof qiladilar. Natijada bir masala borasida bir qancha qavllar yuzaga keladi. Bu esa vaziyat taqozo qilganda, majburlik o'rnida biror bir mujtahidning so'zini olib, unga amal qilish orqali tang vaziyatdan chiqib ketish imkonini beradi.
Demak, shariatda ruxsat berilgan “Ixtilof” so'zidan ‒ maqsad bir bo'lib, unga olib boruvchi yo'lning turlicha ekani tushunilishi lozim. Bunday ixtilof taraflarning o'zaro hurmatiga rahna solmaydi. Chunki ular bir e'tiqod va bir maqsadda bo'lganlari uchun o'zaro xurmatni yo'qotmaydilar.
Imom Buxoriy nomidagi
Toshkent Islom instituti
“Aqoid va fiqhiy fanlar kafedrasi”
o'qituvchisi Ya.Razzaqov
O‘zbekistonda noyob Qur’on yaratish bo‘yicha jahon xattotlar tanlovi 26 avgust kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida e’lon qilinadi. Tanlov «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumi doirasida o‘tkaziladi, xabar bermoqda UzDaily.uz.
«Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» loyihasini xattot va Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih taqdim etadi. Bu haqda tadbir tashkilotchisi xabar berdi.
Tanlov doirasida turli mamlakatlar va xattotlik maktablarining islomiy xattotlikdagi eng yaxshi an’analarini birlashtirgan noyob Qur’on yaratish ko‘zda tutilgan.
Tanlovning tantanali e’loni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmunlari» mavzusidagi yalpi sessiyaning yakuniy qismi bo‘ladi. Sessiya 26 avgust kuni soat 09:30 dan 12:00 gacha o‘tkaziladi.
Tadbir doirasida ommaviy axborot vositalarining stereotiplar va islomofobiyani yengishdagi roliga bag‘ishlangan xalqaro muhokama ham bo‘lib o‘tadi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat tuzilmalari hamda OAV vakillari ishtirok etadi.
Forum dasturidan Qur’oniy va qo‘lyozma merosga bag‘ishlangan loyihalar ham o‘rin olgan. Ular orasida «114 Qur’on: islom olamining 114 xattotlik durdonasi», «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va rivoyatlar» xalqaro loyihasi hamda «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasi bor.
O‘zbekistonda xattotlikni rivojlantirishga institutsional darajada ham e’tibor qaratilmoqda. Islom sivilizatsiyasi markazi huzurida Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan Xattotlik maktabi faoliyat yuritmoqda. Maktabda suls, nasx, nasta’liq, ruq’a, devoniy va kufiy kabi an’anaviy yozuv uslublarini o‘rgatish rejalashtirilgan.
Xattotlik san’ati Samarqand viloyatidagi yangi Imom al-Buxoriy majmuasida ham namoyon etilgan. Majmua peshtoqlari va ayvonlari devorlari «Sahih al-Buxoriy»dan olingan hadislar bitilgan yozuvlar bilan bezatilgan. Majmua huzurida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Hadis ilmiy maktabi ham faoliyat yuritadi.
Xalqaro mediaforumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi.
Tadbirda qariyb 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 ga yaqin vakili ishtirok etadi. Ular orasida mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari bor.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati