Dinimizda oila qurishga erkak va ayol birdek targ‘ib qilingan. Oila qurmasdan, tarkidunyochilik yo‘lini tutish qoralanib, buning aksi bo‘lgan nikoh ibodat darajasiga ko‘tarilgan. Payg‘ambarimiz (alayhissalom) nikohlanish faqat o‘zlarining sunnati emas, balki o‘tgan barcha payg‘ambarlarning ham sunnati ekanini aytganlar. Payg‘ambarimizdan (alayhissalom) bu borada rivoyat qilingan hadislarning birida: «Ey yigitlar, sizlardan qay biringiz oila qurishga qurbi yetsa, uylansin. Uylanish nomahramlarga ko‘z tashlashdan, zinokorlikdan asraydi. Qurbi yetmagan kishi ro‘za tutsin, toki unga to‘siq bo‘lsin», deyilgan (Imom Buxoriy, Muslim, Abu Dovud, Termiziy, Nasoiy). Darhaqiqat, Alloh insonni, u erkak yoki ayol bo‘lsin, nafsiy rag‘bat bilan yaratgan. Ayni paytda ushbu rag‘batni halol-pok yo‘l bilan qondirishni buyurib, nikohni joriy qilgan. Albatta, har qanday inson bolog‘at yoshiga yetgach, undagi yashirin nafsoniy rag‘bat avj ola boshlaydi. Allohdan qo‘rqib, Payg‘ambarimizning (alayhissalom) ko‘rsatmalariga amal qilaman degan banda, agar moddiy va boshqa imkoniyatlari mavjud bo‘lsa, nikohlanish orqali buning oldini oladi. Nafs rag‘batini haromga yurib qondirish yo‘li bo‘lgan zinodan o‘zini saqlaydi. Boshqa bir hadisda esa: «To‘rtta yaxshi ish bor, ular payg‘ambarlar sunnatidan sanaladi: hayo, xushbo‘ylik, misvok tutish va uylanishdir», deb marhamat qilinadi (Imom Termiziy rivoyati). Payg‘ambarimizdan (alayhissalom) yana shunday hadis bor: «Kim uylangan bo‘lsa, dinining yarmini mukammal qilibdi, qolgan yarmida Allohga taqvo qilaversin» (Tabaroniy, Bayhaqiy, Hokim rivoyati). Islom ta’limotiga ko‘ra, oila Yaratganning roziligini topish, Payg‘ambarimiz (alayhissalom) axloqlari, islomiy odob bilan ziynatlanish va pok yo‘l bilan insoniyat naslini davom ettirish maqsadida quriladi. Shuning uchun dinimiz oilani nikoh asosida qurishga alohida ahamiyat beradi va nikohni insoniy aloqalarning eng muhimi sifatida yuksak qadrlaydi. Zero, oila katta jamiyatning kichik bir bo‘lagi hisoblanadi. Jamiyat yomonlik va buzg‘unchilikning barcha turlaridan xoli tinch va obod bo‘lishi, avvalo, ushbu kichik jamiyatning tinchligiga bog‘liq. Oila tinchlik-xotirjamligi va saodatini ta’minlash oiladagi har bir shaxsning o‘z mas’uliyatini his qilishi va bajarishi bilan barqaror bo‘ladi. Bunday mas’uliyatni esa, er va xotin o‘rtasini bog‘lab turuvchi nikohgina joriy qilishi va mustahkamlashi mumkin. Payg‘ambar (alayhissalom) bir hadislarida: «Nikoh mening sunnatimdir, kim sunnatimdan voz kechsa, u mendan emas (ya’ni, ummatimdan emas)”, deganlar. Demak, nikoh asosida turmush qurish Alloh taoloning buyrug‘i, Payg‘ambarimizning (alayhissalom) sunnatlari ekan, musulmon kishi oila qurishni paysalga solmay, uni shar’iy nikoh asosida amalga oshirishi lozim. Nikoh tufayli inson o‘z nasl-nasabining pokligini saqlaydi, iffatini asraydi, buzuqlik, zino singari harom ishlardan tiyiladi.
Usmonxon Alimovning "Oilada farzand tarbiyasi" kitobidan
O‘MI Matbuot xizmati
Shoir Shahriyor Shavkatning Afg‘oniston safarini ijtimoiy tarmoqlar orqali kuzatib bordim. Safar haqida gazetada e’lon qilingan ikki-uch maqoladan ham xabardorman. Yaqinda Shahriyordan Telegram ilovamga shunday xabar keldi: “Assalomu alaykum. Yaxshimisiz? Sizga bir kitob atagandim, qayerga olib boray?” Xabarni o‘qib, “Jadid” gazetasi 2025 yildagi eng sara maqolalar to‘plamini nashr qilgan chog‘i”, deb o‘yladim. Biroq keyingi yozishmalardanm “Hirotga, bobomning huzuriga!” nomli kitob nashr etilgani oydinlashdi. Muallifga muborak, elga
manfaatli bo‘lsin!
So‘ngi vaqtda elektron kitoblarni afzal ko‘rib qoldim. Yuki yengil, smartfoningiz yoningizda bo‘lsa – bas, kun, tun, qor, yomg‘ir, anomal issiq yo sovuqni bahona qilmay, xohlagan joyda o‘qib ketaverasiz. Buning ustiga o‘zingizga ma’qul alifboga ham o‘girib olishingiz mumkin. “Bosmasini keyinroq olarman, elektron varianti bo‘lsa, o‘shani tashlang”, deb yozdim Shahriyorga. Tashlab berdi. Ikkiuch kun, ishdan so‘ng uyga borganda uyqu oldidan o‘qidim. Va kitobdagi o‘zimni ta’sirlantirgan voqealar, boshqalarni ham ta’sirlantirishi kerak bo‘lgan hodisalar haqida yozgim keldi...
Abdulhamid Muxtorov,
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi,
"Ziyo" media markazi direktori
Manba: “Jadid” gazetasi
Gazetani yuklab olish uchun