Sayt test holatida ishlamoqda!
05 Aprel, 2026   |   16 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:39
Quyosh
06:00
Peshin
12:31
Asr
16:59
Shom
18:56
Xufton
20:11
Bismillah
05 Aprel, 2026, 16 Shavvol, 1447

Islomda oilaning o‘rni

21.01.2018   15080   3 min.
Islomda oilaning o‘rni

Dinimizda oila qurishga erkak va ayol birdek targ‘ib qilingan. Oila qurmasdan, tarkidunyochilik yo‘lini tutish qoralanib, buning aksi bo‘lgan nikoh ibodat darajasiga ko‘tarilgan. Payg‘ambarimiz (alayhissalom) nikohlanish faqat o‘zlarining sunnati emas, balki o‘tgan barcha payg‘ambarlarning ham sunnati ekanini aytganlar. Payg‘ambarimizdan (alayhissalom) bu borada rivoyat qilingan hadislarning birida: «Ey yigitlar, sizlardan qay biringiz oila qurishga qurbi yetsa, uylansin. Uylanish nomahramlarga ko‘z tashlashdan, zinokorlikdan asraydi. Qurbi yetmagan kishi ro‘za tutsin, toki unga to‘siq bo‘lsin», deyilgan (Imom Buxoriy, Muslim, Abu Dovud, Termiziy, Nasoiy). Darhaqiqat, Alloh insonni, u erkak yoki ayol bo‘lsin, nafsiy rag‘bat bilan yaratgan. Ayni paytda ushbu rag‘batni halol-pok yo‘l bilan qondirishni buyurib, nikohni joriy qilgan. Albatta, har qanday inson bolog‘at yoshiga yetgach, undagi yashirin nafsoniy rag‘bat avj ola boshlaydi. Allohdan qo‘rqib, Payg‘ambarimizning (alayhissalom) ko‘rsatmalariga amal qilaman degan banda, agar moddiy va boshqa imkoniyatlari mavjud bo‘lsa, nikohlanish orqali buning oldini oladi. Nafs rag‘batini haromga yurib qondirish yo‘li bo‘lgan zinodan o‘zini saqlaydi. Boshqa bir hadisda esa: «To‘rtta yaxshi ish bor, ular payg‘ambarlar sunnatidan sanaladi: hayo, xushbo‘ylik, misvok tutish va uylanishdir», deb marhamat qilinadi (Imom Termiziy rivoyati). Payg‘ambarimizdan (alayhissalom) yana shunday hadis bor: «Kim uylangan bo‘lsa, dinining yarmini mukammal qilibdi, qolgan yarmida Allohga taqvo qilaversin» (Tabaroniy, Bayhaqiy, Hokim rivoyati). Islom ta’limotiga ko‘ra, oila Yaratganning roziligini topish, Payg‘ambarimiz (alayhissalom) axloqlari, islomiy odob bilan ziynatlanish va pok yo‘l bilan insoniyat naslini davom ettirish maqsadida quriladi. Shuning uchun dinimiz oilani nikoh asosida qurishga alohida ahamiyat beradi va nikohni insoniy aloqalarning eng muhimi sifatida yuksak qadrlaydi. Zero, oila katta jamiyatning kichik bir bo‘lagi hisoblanadi. Jamiyat yomonlik va buzg‘unchilikning barcha turlaridan xoli tinch va obod bo‘lishi, avvalo, ushbu kichik jamiyatning tinchligiga bog‘liq. Oila tinchlik-xotirjamligi va saodatini ta’minlash oiladagi har bir shaxsning o‘z mas’uliyatini his qilishi va bajarishi bilan barqaror bo‘ladi. Bunday mas’uliyatni esa, er va xotin o‘rtasini bog‘lab turuvchi nikohgina joriy qilishi va mustahkamlashi mumkin. Payg‘ambar (alayhissalom) bir hadislarida: «Nikoh mening sunnatimdir, kim sunnatimdan voz kechsa, u mendan emas (ya’ni, ummatimdan emas)”, deganlar. Demak, nikoh asosida turmush qurish Alloh taoloning buyrug‘i, Payg‘ambarimizning (alayhissalom) sunnatlari ekan, musulmon kishi oila qurishni paysalga solmay, uni shar’iy nikoh asosida amalga oshirishi lozim. Nikoh tufayli inson o‘z nasl-nasabining pokligini saqlaydi, iffatini asraydi, buzuqlik, zino singari harom ishlardan tiyiladi.

Usmonxon Alimovning "Oilada farzand tarbiyasi" kitobidan

O‘MI Matbuot xizmati

Boshqa maqolalar

Ulug‘ xulq qanday bo‘ladi?

03.04.2026   10508   1 min.
Ulug‘ xulq qanday bo‘ladi?

Xushxulqlik – bandalikning eng ulug‘ darajasi bo‘lib, unda mardlikning chin surati namoyon bo‘ladi. Alloh taolo O‘zining Rasuli sollallohu alayhi vasallamga ko‘plab fazilatlar ato etganiga qaramasdan u zot sollallohu alayhi vasallamni aynan xulqi xushlari bilan madh etdi. Alloh taolo aytadi: “Albatta Siz ulug‘ xulq ustidadirsiz!” (Qalam surasi, 4-oyat).

Olimlar qayd etadilar: “Ulug‘ xulq degani shunday xulq hisoblanadiki, bunday xulq sohibi hech kimga nisbatan adovatda bo‘lmaydi va unda odamlarning nafratiga sabab bo‘ladigan zarracha bo‘lsa ham yomon illatning o‘zi bo‘lmaydi. Bularning barchasi Allohni tanishning yuksak darajalari tufaylidir”.

Boshqa olimlar deydilar: “Ulug‘ xulq – bu odamlarning unga nisbatan qilgan jabru jafolarini Allohdan deb bilganligi sabab ulardan ranjimasligidir”.

Olimlarning quyidagicha fikrlari ham bor: “Ulug‘ xulq – bu kishining butun borlig‘iyu e’tiborini faqat Allohga qaratmog‘idir!”.


Shuningdek, ilohiyot olimlari yuqoridagi oyatni batafsil mana bu tarzda izohlagan ekanlar:

“Ey Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam, siz ulug‘ xulq sohibisiz! Bu daraja faqat sizgagina nasib etgan. Boshqa hech bir yaralmish xulqning bu darajasiga ko‘tarila olmaydi. Shuning uchun ham Siz boshqalarning qo‘lidan kelishi mahol bo‘lgan darajada matonatli, sabr sohibisiz”.

Olimlardan yana biri bu oyatni quydagicha izohlagan ekan: "Allohning xulqi bilan xulqlanganingiz uchun odamlarning tuhmati, ta’nayu malomati Sizga salbiy ta’sir etolmaydi va Siz ularning yomonliklaridan yetajak uqubatdan forig‘siz. Zeroki, o‘z kuchingiz bilan emas, Alloh aytganidek, Allohning yordami bilan toqat qilasiz".

“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi.