Qur’oni karimda xurmo mevasi jannat ne’matlari qatorida zikr etilgan. «Mevalar, xurmo va anorlar bordir» (Rahmon, 68).
Xurmo mevasi shirin ta’mi va o‘ziga xos oziqlik xususiyatlari bois doim suyib yeyilgan. Mutaxassislarning fikricha, bir dona xurmo va bir piyola sut insonning oziq moddalarga bo‘lgan bir kunlik ehtiyojini qondirar ekan.
Xurmoda inson salomatligi uchun zarur o‘ndan ortiq modda borligi aniqlangan. Ulardan biri hazmi yengil va tez singiydigan shakar – fruktoza tanamizga quvvat manbaidir. U shakar, glyukoza kabi qonda qand mikdorini ko‘paytirib yubormaydi. Xurmoda, shuningdek, A, B1, B2, B3 va B6 darmondorilar, natriy, magniy, temir, sera, kaliy, fosfor kabi minerallar, yog‘ va oqsillar ko‘p.
Xurmoning ikki foizdan ko‘p qismini oqsil tashkil etadi. Oqsil tananing kasalliklarga qarshi immunitetini mustahkamlaydi. A darmondorisi ko‘z mushaklari, immun tizimi, suyak, to‘qima va tishlar uchun kerakli, B1 asab tizimi ishini yaxshilaydi, B2 esa oqsil, uglevod va yog‘larni parchalash, hujayralar yangilanishida xizmat qiladi.
Shifokorlar homilali, yosh bolali ayollarga fruktozasi ko‘p oziqlar yeyishni tavsiya etadi. Chunki fruktoza holdan toygan tanaga kuch bag‘ishlaydi, sutni ko‘paytiradi. Bu vaqtda onaning kaliyga ehtiyoji keskin ortadi. Xurmoda kaliy ko‘p. Kaliy ayol tanasida suv muvozanatini saqlab turadi. Kaliy miyaga kislorod yetkazishga yordamlashadi. Kaliy buyraklarni chiqitlar va zaharli moddalardan tozalashda, qon bosimini me’yorida saqlab turishda juda foydalidir.
Xurmo yoyish kamqonlikning oldini oladi. Suyaklar sog‘lom shakllanishida xurmodagi kalsiy va fosfat katta foyda beradi. Muntazam xurmo yeb turish suyaklar zaiflashuvi, mo‘rtlashuvidan himoya kiladi.
Asabiylik va ruhiy zo‘riqish (stress) hollarida xurmo samarali ta’sir qilishi isbotlangan. Chunki xurmoda B6 darmondorisi ko‘p.
Mo‘minjon SAYDALIYEV tayyorladi.
Ukrainaning “Kyiv Diplomatic” jurnali veb-saytida qadimiy Buxoro shahrining zamonaviy madaniy va sayyohlik rivojlanishiga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Jurnal yozishicha, AQSHning "The New York Times" nufuzli gazetasi O‘zbekistonning qadimiy shaharlaridan biri - Buxoroga bag‘ishlangan maqola chop etgan. Gazetada Buxoro ming yildan ziyod vaqt davomida Sharq va G‘arbni bog‘lagan Buyuk ipak yo‘lining eng muhim markazlaridan biri bo‘lgani ta’kidlangan.
Jumladan, Ark qal’asi, maqbaralar, madrasalar va moviy gumbazli masjidlardan iborat boy me’moriy merosga alohida e’tibor qaratilib, ularning ko‘pchiligi YUNЕSKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgani qayd etilgan.
Jurnalda ta’kidlanishicha, bugungi kunda Buxoro xalqaro madaniy markaz sifatidagi mavqeini yanada mustahkamlamoqda. O‘tgan yili ushbu shaharda o‘tkazilgan zamonaviy san’at biyennalesi, infratuzilmaning rivojlanishi, yangi mehmonxona va restoranlarning ochilishi xorijiy sayyohlar oqimining ortishiga xizmat qilmoqda.
“Kyiv Diplomatic” nashri mintaqaning boy gastronomiyasi, xususan, mashhur Buxoro oshi (osh sofi) va azaliy an’analarni o‘zida mujassam etgan hunarmandchilik mahsulotlari — so‘zana, sopol buyumlar va qo‘l mehnati bilan tayyorlangan qaychilarni alohida e’tirof etgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati