Nafsimizni tarbiya qilishda yordam beradigan muborak ramazon oyini bizga nasib qilgan mehribon Parvardigorimizga beadad hamdu-sanolar bo‘lsin!
Hayotlarining har bir lahzasi biz uchun ibrat manbai bo‘lgan habibimiz va shafoatchimiz Muhammad mustafo sollallohu alayhi vasallamga mukammal salovotu durudlar bo‘lsin!
Ramazoni sharif boshimizga soyabon bo‘lib kelganida bu muborak oyning fazilatidan bahramand bo‘lib qolishga intilamiz. Ro‘za tutish ibodati bilan qalbimizda taqvo urug‘ini ekib, hosilini olishga harakat qilib qolamiz.
Alloh taolo oyati karimada:
«Ey iymon keltirganlar! Sizlardan oldingi (ummat)larga farz qilingani kabi sizlarga ham, ro‘za tutish farz qilindi, shoyadki (u sababli), taqvoli bo‘lsangiz», deydi (Baqara surasi 183).
Taqvo arab tili lug‘atida “saqlanmoq, qo‘rqmoq” degan ma’nolarni bildiradi. Istilohda esa, “Taqvo bu- inson Allohning g‘azabidan qo‘rqib, o‘zini harom ishlardan saqlashi va tiyilishi” deb tushuniladi.
Ro‘za tarbiyasi orqali taqvoga ega bo‘lishimiz kerak. Insonni taqvodor bo‘lishiga olib boradigan omillar ko‘p. Ulardan biri esa ro‘zadir. Demak, ro‘za ham taqvo yo‘llaridan bittasi bo‘lib, kishi qalbida taqvo hissini uyg‘otishi kerak bo‘ladi. Inson ro‘za tutsa-yu, qalbida taqvo hissi uyg‘onmasa, u odam haqiqiy ro‘za tutmagan bo‘ladi. Ro‘za tufayli inson yolg‘on gapirishni, g‘iybat qilishni va moloyaniy so‘zlarni tark qilishi, qalbidan bunday kasalliklarni chiqarib tashlashi kerak bo‘ladi.
Xadisi sharifda:
Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
“Kim yolg‘on gapirishi, unga(yolg‘onga) amal qilishini tark qilmasa, uni och qolib taom va sharobini tark qilmog‘iga (ya’ni ro‘za tutishiga) Allohning ehtiyoji yo‘q” -dedilar (Buxoriy rivoyati)
Ro‘za tutgan odam o‘zini nafaqat yemoq va ichmoqdan, balki noma’qul gap-so‘z va ishlardan ham tiymog‘i lozim. Inson o‘zini taom va sharobdan tiyib tursa-yu, lekin yolg‘on, ig‘vo, g‘iybat, bo‘hton kabi so‘zlarni gapiraverishdan tilini tiymasa, noshar’iy ishlarni qilaverishdan jasadini to‘xtatmasa, uning tutayotgan ro‘zasidan xech qanday foyda bo‘lmaydi.
Oyati karimada «Shoyadki, taqvoli bo‘lsangiz», deb ro‘zadan ko‘zlangan asosiy maqsadni juda chiroyli bayon qilib qo‘ymoqda.
Ro‘za havoyu nafsni jilovlashga, istak maylini izga solishga xizmat qiladi. Ro‘za nafsni istak va hoxish balosidan qutilib, Allohning toatiga xolis ajrab chiqishga yordam beradi.
Kimki iymon va e’tiqod bilan ro‘za tutsa, Alloh taolo o‘sha bandasini taqvo, deb nomlanuvchi, ikki dunyo saodatiga eltuvchi, qiyomatda “Rayyon”deb nomlangan eshikdan jannatga kirish baxtiga ega bo‘luvchi insonlar qatorida qiladi.
Inson o‘zini-o‘zi nazorat qilmog‘i lozim. Bu nazorat esa ro‘za tutish orqali paydo bo‘ladi.
Bir kuni hazrati Umar Ubay ibn Ka’bdan so‘radilar.
- “Alloh taolo Qur’oni karimda taqvoni ko‘p amr qilgan. Taqvo o‘zi nima?”
Ubay ibn Ka’b juda mazmundor qilib javob berdilar:
- “Ey Umar, sen tikanli dalada yurganmisan? ”
- “Xa,yurganman!”, deb javob berdi.
- “Qanday qilib yurgansan?”, deb so‘radi. Ubay ibn Ka’b
- “Ko‘ylagimni etaklarini yig‘ib olib yurganman”- dedi. (Arablar uzun ko‘ylak kiyadilar).
-“Nega bunday qilib yurarding?”- deb so‘radi. Ubay ibn Ka’b
-“Tikanlar etaklarimni yirtmasligi va oyog‘imga tikanlar kirmasligi uchun”-dedi.
“Taqvo ham shunday!”- deb javob berdi.Ubay ibn Ka’b
Ubay ibn Ka’b juda olim kishi edi. Qarang qanday ajoyib javob berdilar
Demak ro‘za tarbiyasi orqali taqvoga ega bo‘lamiz, shu sababli taqvo egalariga xozirlab qo‘yilgan jannatga kirishga musharraf bo‘lamiz.
Allox taolo Qur’oni Karimda: “Jannat va undagi ne’matlar taqvodorlar uchun tayyorlab qo‘yilgan” –deb marhamat qiladi. (Oli imron surasi, 133 oyat)
Taqvoga esa Ramazon oyida Payg‘ambarimiz Muhammad alayxissalomning sunnatlariga amal qilgan holda ro‘za tutish orqali erishamiz.
Toshkent islom instituti o‘qituvchisi
“Kulol-Qo‘rg‘on” masjidi imomi
Muxammadrasul Abdullayev
Bugun, 10 noyabr kuni Buxoro shahridagi qadimiy va tabarruk ilm maskani – Mir Arab oliy madrasasida “Globallashuv davrida sof aqida va tasavvuf masalalari” mavzusida xalqaro darajadagi ilmiy-amaliy konferensiya bo‘lib o‘tdi.
Mazkur yirik anjumanda mahalliy va xorijlik yetakchi ulamolar, islomshunos olimlar hamda diniy soha mutaxassislari jam bo‘lib, bugungi kunning eng dolzarb muammolari va ularning ilmiy-amaliy yechimlarini muhokama qildilar.
Konferensiya avvalida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari, professor Davron Maqsudov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari, professor Muhammadolim domla Muhammadsiddiqov, Tatariston muftiysi o‘rinbosari, Rossiya islom instituti rektori Rafik Muxametshin va Mir Arab oliy madrasasi rektori Jobir domla Elovlar so‘zga chiqdi. Notiqlar bugungi axborot xurujlari avj olgan murakkab davrda bunday ilmiy anjumanlarning ahamiyati beqiyos ekanini ta’kidlab, anjuman ishiga rivoj tiladilar.
Shundan so‘ng konferensiya o‘z ishini ikkita asosiy sho‘baga bo‘lingan holda qizg‘in bahs-munozaralar bilan davom ettirdi.
1-sho‘ba: "Globallashuv davrida sof aqida: muammolar va yechimlar"
Ushbu yo‘nalishda Ibn Xaldun universiteti (Turkiya) vitse-prezidenti, professor Özcan Erkan Akgun hamda Qozon islom instituti doktori Rashid Sibgatulin kabi xorijlik mehmonlar bilan bir qatorda, yurtimiz olimlarining muhim ma’ruzalari tinglandi.
Xususan:
Soatmurod Primov (Toshkent islom instituti kafedra mudiri) Imom Abu Hanifaning adashgan oqimlarga qarshi kurashdagi bebaho qarashlarini tahlil qilib berdi;
Dilsora Boltayeva (Jo‘ybori kalon madrasasi vakili)ning "Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan soxta diniy kontent: tahdidlar va himoyalanish strategiyalari" mavzusidagi chiqishi bugungi raqamli olamdagi yangi xavflardan ogohlantirishi bilan barchada katta qiziqish uyg‘otdi;
Asrorxon Mahmudov (Mir Arab oliy madrasasi) va Dr. Ahmed Saad (Imom Moturidiy markazi)larning moturidiylik ta’limotida vasatiylik tamoyillari hamda tasavvuf uyg‘unligiga oid ma’ruzalari tinglovchilar e’tiboriga havola etildi.
2-sho‘ba: "Globallashuv davrida tasavvuf: ma’naviy meros va zamonaviylik"
Mazkur sho‘bada tasavvufning jamiyat ma’naviyatidagi o‘rni va bugungi kundagi ahamiyati keng ochib berildi.
Ahmad Muhammad Ali Misriy (Mir Arab oliy madrasasi) Abu Hafs Nasafiy misolida Qur’oni karimning tasavvufiy tafsiriga to‘xtaldi;
Shukurillo Umarov (Imom Buxoriy markazi) jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda Najmiddin Kubro ta’limotining o‘rni haqida so‘z yuritdi;
Uchqun Avliyoqulov (Mir Arab oliy madrasasi prorektori) esa Malayziyadagi zamonaviy tasavvuf tashkilotlari va ma’naviy diplomatiya tajribasi bilan o‘rtoqlashdi.
Shuningdek, Misrning Buxoro davlat universitetidagi vakili Dr. Ayman Usmon kabi olimlar ham o‘zlarining ilmiy xulosalarini taqdim etdi.
Umuman olganda, mazkur xalqaro konferensiya globallashuv sharoitida yot g‘oyalarga qarshi sof aqidani saqlash, ajdodlarimizning boy tasavvufiy merosini o‘rganish va mo‘min-musulmonlar ongini turli axborot xurujlaridan himoya qilishda muhim ilmiy-amaliy minbar vazifasini o‘tadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati