5-FATVO
Yurti bilan Makka shahri o‘rtasidagi uzoqlik safar masofasi (90–100 km)ga teng yoki ortiq bo‘lsa, ayol kishi uchun hajga birga borib keladigan mahram bo‘lishi shart qilingan. Mahram deb, eri yoki o‘rtalarida nikoh ravo bo‘lmaydigan erkak qarindoshlaridan biri tushuniladi. Uning qarindoshligi nasab yo emikdoshlik, yoki qudachilik jihatidan bo‘lishi mumkin. Musulmon bo‘lishi shart emas. Oqil, bolig‘, ishonchli bo‘lsa, kifoya. Nikohning farqiga bormaydigan majusiy mahramlikka yaramaydi.
«Olamgiriya», «Xulosa», «Qozixon», «Muhit».
6-FATVO
Mahram bo‘lib hajga hamroh sifatida borib keluvchi kishining ovqat va yo‘l xarajatlari ayolning zimmasidadir. Ayol kishida yo‘lga qodirlik va mahram mavjud bo‘lsa, farz sanaluvchi hajga erining ruxsatisiz ham borishi joiz. Ammo nafl sanaluvchi haj safariga erining ruxsatisiz borishi joiz emas. Ayolga mahram topilmagani uchun erga tegib, uni olib ketishi vojib emas.
«Olamgiriya», «Qozixon».
7-FATVO
Ayol kishiga qo‘yilgan shartlardan yana biri – iddada o‘tirganlardan bo‘lmasligidir. Iddasi eri o‘lgani yoki taloq qilingani sababli bo‘lishining farqi yo‘q. Agar haj safari asnosida eri o‘lib yoki taloq bilan idda o‘tirishga to‘g‘ri kelib qolsa, yetgan joyidagi shahardan iddasi tugaguncha chiqmasligi lozim.
«Olamgiriya», «Qozixon».
8-FATVO
Hajni ado etish uchun ham uchta shart mavjud. Ular – ehrom, makon va zamon. Hajning rukn (farz)lari – Arafotda bo‘lish, «ziyorat tavofi» (Ka’ba tavofi) va ehromga niyat bilan kirish. Vojiblari – Muzdalifada turish, Safo bilan Marva orasida (yetti bor) yurish, shaytonga tosh otish, sadr (qaytish) tavofi va soch oldirish yoki qisqartirish. Sunnatlari – qudum tavofi, unda yoki farz tavofida «raml» (kerilib yurish), ikki ko‘k mil (yashil belgi) orasida shitob yurish, Minoda tunash (nahr kunlari), Minodan Arafotga quyosh chiqqandan keyin jo‘nash, Muzdalifadan Minoga tong otmasdan burun jo‘nash, Muzdalifada tunash, tosh otiladigan uchta jamarotda belgilangan tartibda tosh otish ham sunnat amallardandir.
«Olamgiriya», «Fathul-Qadir»,
«Muxtasar», «al-Bahrur-roiq».
Yurtimiz azaldan islom ilm-fani va madaniyatining qadimiy beshiklaridan biri hisoblanadi. Mustaqillik sharofati o‘laroq diniy va milliy qadriyatlarimiz to‘laligicha tiklandi, ulug‘ ajdodlarimizning xotiralariga munosib ehtirom ko‘rsatildi, ular qoldirgan diniy-ilmiy va ma’naviy-ma’rifiy merosni o‘rganish uchun imkoniyatlar yaratildi.
Musulmon renessansi, ya’ni ilmiy-ma’rifiy uyg‘onish davriga asos solgan ulug‘ ajdodlarimiz tomonidan yaratilgan va bugungi kunda ham ma’rifatli dunyoni hayratga solib kelayotgan ilmiy merosini o‘rganish, ilmiy-tadqiqot ishlari olib borish, ular yaratgan ilmiy yo‘nalishlar va maktablar an’analarini davom ettirish bugungi avlod oldida turgan dolzarb vazifalar sirasiga kiradi.
Buyuk ajdodlarimizning boy ilmiy-ma’naviy merosini o‘rganish, ularning insonparvarlik, adolat va ma’rifatparvarlik g‘oyalarini zamonaviy jamiyat hayotiga tatbiq etish davlatimizning ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Shu maqsadda bugun O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasida “Burhoniddin Marg‘inoniy ilmiy merosining zamonaviy islom ma’rifatidagi o‘rni” mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya tashkil etildi.
Ushbu tadbir O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi tashabbusi bilan Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, O‘zbekiston musulmonlari idorasi, Imom Moturididy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamkorligida tashkil etildi.
Konferensiyani O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining vakillik organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar, din va yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchisi o‘rinbosari, O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi rektori Muzaffar Kamilov, Afg‘onistonning O‘zbekistondagi favqulodda va muxtor elchisi Abdul G‘affor Teraviy, delegatsiya rahbari, Tarjima markazi rahbari Shayxulhadis Azizulloh Shinvoriy, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari Davronbek Maxsudov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisining birinchi o‘rinbosari Homidjon Ishmatbekov kirish so‘zi bilan ochib berishdi.
Konferensiyada O‘zbekiston bilan bir Afg‘onistonning nufuzli ilmiy va diniy-ma’rifiy muassasalaridan yetakchi olimlar, islomshunoslar, fiqh mutaxassislari va tadqiqotchilar ishtirok etdi. Xususan, afg‘onistonlik olimlarning ishtiroki tarixan mushtarak ilmiy-madaniy aloqalarni mustahkamlash, hanafiylik maktabining mintaqaviy taraqqiyotiga oid tajriba va ilmiy yondashuvlar almashinuvini kengaytirishda muhim ahamiyat kasb etdi.
Tadbir davomida “Alloma Marg‘inoniy “al-Hidoya” asarining ba’zi tavsiflari”, “Imom Marg‘inoniy g‘oyalari va Yangi O‘zbekistonda islom ma’rifatini rivojlantirish siyosatining uyg‘unligi”, “Marg‘inoniy asarlarida adolat va insof tamoyillari: ijtimoiy barqarorlikning asosi”, “O‘zbekistonda Imom Marg‘inoniy ilmiy merosini o‘rganish va uning xalqaro darajada targ‘ib qilish tajribalari”, “Hidoya” asaridagi bag‘rikenglik va mo‘tadillik tamoyillarining radikallashuvga qarshi kurashdagi o‘rni”, ’Hidoya” asarining tarkibiy tuzilishi va yozilish uslubi” kabi mavzulardagi ma’ruzalar tinglandi.
Mazkur xalqaro ilmiy-amaliy anjuman ajdodlarimiz merosini chuqur anglash, mintaqaviy ilmiy hamkorlikni rivojlantirish, islom ma’rifatini keng targ‘ib etish hamda xalqlar o‘rtasida madaniy-ma’naviy aloqalarni mustahkamlashga xizmat qiladi.