Masturaxon hovlining bir chetida ro‘zg‘or yumushlari bilan band edi. Shu damda kimdir darvozani qattiq taqillatdi. Masturaxon shosha-pisha darvozani ochdi-yu, ostonada bazo‘r oyog‘ida turgan erini ko‘rdi.

Ichkariga kirar-kirmas:

– Nimang bor? Olib kel, qornim och, – deb baqirdi.

– Ovqat qilishga hech vaqo qolmagan, bolalar ham och…

Ayolini eshitishga toqati ham yetmagan er yana baqirdi:

– Senda doim yo‘q, senga qolsa, ochlikdan o‘lsam…

U g‘o‘drana-g‘o‘drana yana ko‘chaga ravona bo‘ldi. Qo‘rqib burchakda berkinib turgan bolalar yugurib kelib onasini quchoqlashdi.

Masturaxon turmushga chiqqanidan buyon ko‘pincha ahvol shu. Tongda turib tomorqada ishlar, ba’zan kimningdir kirini yuvar, uyini supurib-sidirar, xullas, ro‘zg‘or uchun pul topib kelardi. Eri esa ko‘cha-ko‘yda tentirab, ichishdan boshqa narsani o‘ylamasdi. Biror kun yo‘q, shu ayol xotirjam tong ottirsa, biror tun yo‘q, halovat bilan uxlasa. Farzandlari ham otaning baqir-chaqiridan qo‘rqib-qo‘rqib so‘zlardi. Ayol kechki taomga nima tayyorlashini bilmay oshxonaga kirar ekan, bexosdan darvoza ochildi, to‘rt-besh kishi erini ko‘tarib olib kirishdi. Uning hamma yog‘i qon edi.

– Qo‘shni, xo‘jayiningizni ko‘cha boshida mashina urib ketibdi. Sabrli bo‘ling, iloj qancha?! Banda taqdirda borini ko‘radi, – deya do‘konda savdo qiladigan qo‘shnisi dalda berdi…

* * *

Oilada o‘z mas’uliyatiga, vazifasiga panja orasidan qaragan erkak o‘zini ham, qo‘l ostidagi ojiza ayolini ham baxtsiz qilishi tayin. Alloh taolo: “Ular (ayollaringiz) bilan totuv turmush kechiringiz” (Niso surasi, 19-oyat), deb amr qilgan. Ayolini xo‘rlamaslik, unga aziyat yetkazmaslik, e’tiborsiz tashlab qo‘ymaslik erning ma’naviy burchi hisoblanadi.

Qur’oni karimda yana bunday marhamat qilinadi: “Erkaklar xotinlar ustidan (oila boshlig‘i sifatida doimiy) qoim turuvchilardir. Sabab – Alloh ularning ayrimlari (erkaklar)ni ayrimlari (ayollar)dan (ba’zi xususiyatlarda) ortiq qilgani va (erkaklar o‘z oilasiga) o‘z mol-mulklaridan sarf qilib turishlaridir” (Niso surasi, 34-oyat).

Rabbimiz er kishini oilada boshliq, rahbar etib qo‘ygan. Erkaklar ham jismonan, ham ma’nan shu maqomga mas’ul. Oilaning nafaqasi, sarf-xarajati, farzandlarning moddiy ehtiyoji, oilani himoyalash erning zimmasida. U oilani boshqarishda aslo qo‘pollik, zulm qilishi mumkin emas. Qolaversa, erning rahbar qilinishi aslo ayolni kamsitish kerak, degani emas. Ayrim g‘animlar da’vo qilayotganiday, uning huquqlarini cheklash ham emas, balki oila-ro‘zg‘or tashvishlaridan ayolni ozod qilish, turmush mashaqqatlarini tabiatan baquvvat yaratilgan erkakka yuklashdir.

Dinimizda erkak kishining ayoliga yaxshi munosabatda bo‘lishi uni insonlarning eng yaxshilari qatoriga qo‘shadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bunday marhamat qilganlar: “Sizlarning yaxshilaringiz o‘z ahliga yaxshi muomala qilganingizdir. Men o‘z ahliga yaxshi muomala qiluvchirog‘ingizman” (Imom Termiziy rivoyati).

Erkakning eng muhim burchi qaramog‘idagilar – oila ahlining o‘zgalar qo‘liga qarab qolishlariga yo‘l qo‘ymaslikdir. Darhaqiqat, erkaklarning zimmasiga ayol va farzandlar ta’minoti farzdir. Payg‘ambarimiz alayhissalom: “Kishi o‘z qaramog‘idagilarini nafaqasiz tashlab qo‘yishi uning qattiq gunohkorligiga kifoya qiladi”, deganlar (Imom Abu Dovud rivoyati).

Erkaklar o‘z burchlariga rioya qilsalar, oilalar mustahkam, ayollar esa baxtli bo‘lishadi!

Oydinoy RAVSHANOVA,

Navoiy viloyati Qiziltepa tumani bosh imom-xatibining xotin-qizlar masalalari bo‘yicha o‘rinbosari

“Mo‘minalar” jurnalining 2026 yil 4-sonidan

 http://hidoyatuz.taplink.ws