Oysha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi va sallam marhamat qildilar: “Eng barakali nikoh – xarajatlari yengil bo‘lganidir” (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Bugun barakali nikohlar ko‘payayotganidan xalqimiz xursand. To‘y-hashamlarni ixchamlashtirish to‘g‘risida qaror va nizom sabab “kimo‘zar”ga qilinayotgan marosimlar ancha kamaydi. Xalqimiz 30– 40 kishilik to‘y qilishning ham uddasidan chiqsa bo‘lar ekan, degan xulosaga keldi.

Alhamdulillah , “Non sindirdi”, “Fotiha” to‘ylarida 10 yoki 20, nikohda esa 200 – 250 nafar kishilar qatnashadigan to‘ylar bo‘lyapti. Dasturxonga ham ilgarigidek mehmonlar yesa-yemasa har xil taomlarni qo‘yishning oldi olinyapti. To‘y -hashamlarni o‘tkazishdan kamida bir hafta oldin mahalla raisi va uning yordamchilari bilan maslahatlashadi.

Oilaviy tadbirlarda diniy mavzuda ma’ruza ko‘zda tutilgan bo‘lsa, ushbu ma’ruza Diniy idoraning vakili tomonidan o‘tkazilmoqda. Ortiqcha vaqt va xarajat talab qiladigan rasm-rusumlar, ya’ni “kelin navkari”, “chorlar”, “ota ko‘rdi”, “sep yoydi”, “quda chaqirdi”, “kuyov chaqirdi”, “kelin chaqirdi”, “tog‘ora yuborish”lar bo‘lmayapti. Ta’ziya marosimlari bilan bog‘liq tadbirlar, ya’ni “yetti”, “payshanbalik”, “yakshanbalik”, “yigirma”, “qirq”, “hayit”, “yil oshi”, “pul tarqatish”, “mato ulashish” kabilar ham o‘tkazilmaydigan bo‘ldi.

Xalq ichida yurganimiz uchun ayrim ayollarning gap-so‘zlariga guvoh bo‘lamiz. Quloq solsangiz, to‘g‘ri aytishadi. Masalan, bir qaynona bunday deydi:

– Men farzandlarimni uylantirib bo‘lganman, u vaqtlar qiz tomon sarpo qilardi. Qizni onasi kerak-kerakmas buyumlarni ham qilgan vaqtlari bo‘lgan. Ba’zi qaynonalar esa qudalaridan so‘nggi rusumdagi, xorijniki bo‘lgan qimmat sarpoyu mebellar keltirishni talab qilishardi. Hozirgi to‘ylarda kuyov tomon qo‘lidan kelgancha narsa-buyumlarni olyapti, kelinga avvalgiday “soliq” solinmaydi. Shuning oldi olinganiga xursand bo‘laman.

Imom A’zam rahmatullohi alayh: “Xayru ehsonda isrof bo‘lmaganidek, isrofda ham hech qanday xayr yo‘qdir”, degan. Ba’zan oldimga to‘y egalari biror marosimini o‘tkazish o‘rniga mahalladagi yetim-muhtoj insonlarga ehson yoki umraga yig‘ilgan pulga xayr-saxovat istagini aytib, maslahat qilishadi.

Afsuski, “Elnikini yeganman, qilmasam bo‘lmaydi”, deydiganlar ham yo‘q emas. Ular bilan ishlaymiz, tushuntiramiz. Isrofning eng xayrsizligi shundaki, qarzga to‘y qilib natijada uni to‘lash uchun oilasini tashlab ketayotgan erkaklarimiz bor. Bir kunlik to‘y, hashamat oiladan uzoqda yashashga, mehnat qilishga arzimaydi. Orzu-havasimiz isrofli to‘y emas, ilm-ma’rifat bo‘lsin. To‘y-ma’rakalarni isrofgarchiliksiz o‘tkazish siz bilan bizga bog‘liq. Aql bilan ish yuritsak, hammasi yaxshi bo‘lishiga aminmiz.

Intizor KAMOLOVA,

Toshkent viloyati bosh otinoyisi

“Mo‘minalar” jurnalining 2026 yil 5-sonidan