Sayt test holatida ishlamoqda!
20 May, 2026   |   2 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:23
Quyosh
05:00
Peshin
12:25
Asr
17:27
Shom
19:43
Xufton
21:13
Bismillah
20 May, 2026, 2 Zulhijja, 1447

“Konfessiyalararo muloqot va diniy bag‘rikenglik - jamiyat barqarorligi garovi” mavzuidagi ilmiy-amaliy anjuman

17.11.2016   8118   5 min.
“Konfessiyalararo muloqot va diniy bag‘rikenglik - jamiyat barqarorligi garovi” mavzuidagi ilmiy-amaliy anjuman

Press-reliz

Bizning mamlakatimiz azal-azaldan qadimiy dinlar rivoj topgan makon sifatida dunyo sivilizatsiyasi tarixida alohida mavqega ega. Bu muborak zaminda bizning ajdodlarimiz boshqa din vakillariga doimo hurmat bilan qaraganlar, mana shu yurt ozodligi yo‘lida ular bilan birga kurash olib borgani, yelkadosh bo‘lib mehnat qilganini hech kim inkor qila olmaydi.

I.A.Karimov

Ma’lumki, Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston qadim asrlardan turli madaniyat, til, urf-odat, turmush tarziga ega bo‘lgan, xilma xil dinlarga e’tiqod qiluvchi va bir-biriga o‘xshash bo‘lmagan turli xalqlar, millatlar, yashagan va yashab kelayotgan o‘lkadir. Qadim zamonlardan bizning yurtimizda zardushtliylik, buddaviylik, yahudiylik, nasroniylik kabi dinlar mavjud bo‘lgan. VIII asrda Movarounnahrga kirib kelgan islom dini mahalliy xalqlarning axloq g‘oyalari, huquqiy me’yorlari va urf-odatlari bilan uyg‘unlashib, hozirgi O‘zbekiston mintaqasida o‘z bag‘rikenglik xususiyati bilan ajralib turuvchi hanafiy mazhabi ta’limoti hamda ijtimoiy-axloqiy va huquqiy me’yorlar uzul-kesil qaror topdi.
Mustaqillik yillari O‘zbekistonda ushbu tarixiy an’anaga yangicha rux bag‘ishlagan holda turli dinlarga mansub qadriyatlarni avaylab-asrashga, barcha fuqarolarga o‘z e’tiqodini amalga oshirish uchun zarur sharoitlarni yaratib berishga, dinlar va millatlararo hamjihatlikni yanada mustahkamlashga alohida e’tibor qaratilib, ushbu yo‘nalishda boshqa davlatlarga namuna bo‘ladigan boy tajriba orttirildi.
Joriy yilning 16 noyabr kuni Toshkent islom universitetida Birlashgan Millatlar Tashkiloti tarkibidagi “YUNЕSKO” Xalqaro tashkiloti tomonidan “16 noyabr kuni - Xalqaro bag‘rikenglik kuni” deb e’lon qilingan kuniga bag‘ishlab tashkil etilgan “Konfessiyalararo muloqot va diniy bag‘rikenglik - jamiyat barqarorligi garovi” mavzuidagi ilmiy-amaliy anjumanda respublikamizda turli millat va diniy urf-odat hamda an’analar hurmat qilinishini ta’minlash, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratish, tenghuquqlilik va o‘zaro hamkorlikni qaror toptirish sohasida amalga oshirilayotgan salmoqli ezgu ishlar muhokama qilindi. 
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, Toshkent islom universiteti, “YUNЕSKO”ning O‘zbekistondagi vakolatxonasi hamkorlikda tashkil etgan mazkur tadbirda mamlakatimizda faoliyat olib borayotgan turli diniy konfessiyalar rahbarlari, diplomatik korpus vakillari va keng jamoatchilik a’zolari ishtirok etdilar.
Konferensiyada so‘zga chiqqanlar tomonidan O‘zbekistonning istiqlol yillaridagi rivojlanish tajribasi ko‘p millatli va turli madaniyatlar vakillari istiqomat qiladigan hamda ko‘pkonfessiyali jamiyatda nafaqat dinlararo totuvlikka erishish mumkinligi, balki demokratik islohotlar va bag‘rikenglik ruhini qaror toptirishning muhim vositasi bo‘la olishini isbotlab kelayotganini e’tirof etdilar.
Bugun O‘zbekistonda 2239 ta diniy tashkilotlar, jumladan, 2065 ta musulmon, 157 ta xristian, 8 ta yahudiy, 6 ta bahoiy, 1 ta Krishnani anglash hamda 1 ta Budda ibodatxonasi va O‘zbekiston Bibliya jamiyati kabi diniy tashkilotlarning o‘zaro hurmat va hamkorlik asnosida faoliyat yuritib kelayotgani, davlatimiz tomonidan yuzlab masjid, cherkov, ibodatxona, ziyoratgoh va osori-atiqalar asl ko‘rinishida ta’mirlanib, diniy tashkilotlar ixtiyoriga berilgani, dindorlarimiz muqaddas ziyoratlarni bajarishlari uchun alohida g‘amxo‘rlik ko‘rsatib kelinayotgani, diniy ta’lim tizimi izchil rivojlanishi uchun qulay sharoitlar yaratilgani yuqoridagi fikrning yorqin dalillari hisoblanadi.
Mahalliy va xorijiy diniy arboblari o‘z ma’ruzalarida O‘zbekiston davlatining dunyoviylik, diniy bag‘rikenglik, barcha dinlarga bir xilda munosabat, jamiyat taraqqiyotida esa dinlar bilan hamkorlik qilish siyosati barcha fuqarolarning diniy e’tiqodi va dunyoqarashidan qat’iy nazar, mamlakat ijtimoiy-siyosiy hayotida teng ishtiroki tamoyili asosida amalga oshirilayotgani haqida alohida to‘xtalib o‘tdilar. 
Diniy konfessiya rahbarlari respublikamizda dinning asl insonparvarlik mohiyatini turli noto‘g‘ri aqidalardan saqlash, dining ma’naviy-ma’rifiy salohiyatini jamiyatdagi barqarorlik, ijtimoiy hamkorlik, konfessiyalararo hamjihatlikni mustahkamlashga yo‘naltirish borasida izchil siyosat yuritilayotganini mamnuniyat bilan ta’kidladilar.
Anjuman qatnashchilari xulosa sifatida Markaziy Osiyoning jahon geosiyosiy tizimidagi ahamiyati ortib borayotgan bugungi kunda mintaqada muhim o‘rin tutgan yurtimizni dinni siyosatlashtirayotgan oqimlarning tahdididan himoya qilish, fuqarolarga o‘z e’tiqodini amalga oshirish uchun zarur sharoitlarni yaratib berish, asl diniy qadriyatlarni avaylab-asrash, diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlikni yanada mustahkamlash muhim vazifalardan bo‘lib qolayotgani, ushbu masalalarni muvaffaqiyatli hal etilishi o‘lkamizda asrlar osha hukm surib kelayotgan diniy bag‘rikenglikning bundan buyon ham jamiyatimiz taraqqiyotini belgilab beruvchi muhim omillardan bo‘lib qolishiga mustahkam zamin yaratishini qayd etdilar. 
Konferensiyada respublikamizda bugungi kunda dinlararo totuvlikni va hamjihatlikni ta’minlash, jamiyatda bag‘rikenglik ruhini mustahkamlashda erishilgan yutuq va boy tajriba boshqa ko‘pmillatli va ko‘pkonfessiyali davlatlar uchun namuna bo‘la olishi alohida e’tirof etildi.
Tadbir doirasida mustaqillik yillarida respublikamizda turli konfessiyalar tomonidan chop etilgan diniy mazmundagi adabiyotlar ko‘rgazmasi tashkil qilindi.

Din ishlari bo‘yicha qo‘mita
Axborot xizmati 

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Oqil - aybini tan oladi, ahmoq - xatosini oqlaydi

19.05.2026   3985   3 min.
Oqil - aybini tan oladi, ahmoq - xatosini oqlaydi

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Oqil xato qilsa – afsuslanadi, ahmoq xato qilsa – safsata sotadi.

Bu ikki misra inson tabiati, uning ma’naviy darajasi va hayotga munosabatini juda teran ifoda etadi. Xato – inson zotiga xos. Ammo uni qanday qabul qilish va undan qanday xulosa chiqarish – har kimning aqli va qalbiga bog‘liq.

Islom ta’limotida ham xato qilish ayb emas, balki undan tavba qilmaslik va saboq olmaslik ayb ekani ta’kidlanadi. Qur’oni karimda Alloh taolo marhamat qiladi: “Albatta, Alloh tavba qiluvchilarni va poklanuvchilarni yaxshi ko‘radi” (Baqara surasi, 222-oyat).

Bu oyatda insonning xatodan qaytishi, afsuslanib, o‘zini tuzatishi Alloh nazdida qadrli ekani ochiq bayon etilgan. Demak, oqil inson xato qilganda uni tan oladi, qalbida nadomat tug‘iladi va to‘g‘ri yo‘lga qaytishga harakat qiladi.

Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Barcha odam bolasi xato qiluvchidir. Xato qiluvchilarning eng yaxshilari tavba qiluvchilaridir” (Imom Termiziy rivoyati).

Ushbu hadis insonning komilligi xatosizlikda emas, balki xatodan keyingi holatida ekanini ko‘rsatadi. Oqil kishi o‘z aybini tan olib, uni tuzatishga intilsa, ahmoq esa o‘z xatosini oqlash, hatto uni haqiqat deb ko‘rsatishga urinadi.

Xalqimizda shunday maqol bor: “Aybini bilgan donishmand, aybini yashirgan nodon”. Bu hikmatli so‘zlar yuqoridagi fikrlarning xalqona ifodasidir. Chunki aybini tan olgan inson o‘zini tarbiya qilish imkoniga ega bo‘ladi. Aybini inkor etgan esa o‘z kamchiligi bilan yashashda davom etadi. Yana bir hikmatda aytiladi: “Nodonning tili uzun, aqllining esa yo‘li uzun”. Ahmoq inson ko‘p gapiradi, bahona topadi, safsata sotadi. Ammo oqil inson ortiqcha so‘zdan qochib, amal bilan o‘zini isbotlaydi.

Xato bu yiqilish emas, balki turish uchun berilgan imkoniyatdir. Oqil inson har bir xatosini o‘qituvchi deb biladi. U o‘zini tahlil qiladi, kamchiliklarini anglaydi va yanada mukammal bo‘lishga intiladi. Ahmoq esa xatosini tan olmasdan, boshqalarni ayblash bilan ovora bo‘ladi. Shu bois, har birimiz o‘z nafsimizni so‘roqqa tutishni o‘rganishimiz lozim. Chunki haqiqiy kamolot o‘z xatolarini tan olish va ulardan saboq chiqarishdadir. Hayot yo‘lida adashmaslik uchun insonga aql, vijdon va tavba eshigi berilgan. Bu eshikni ocha bilgan inson baxtli inson.

Xulosa qilib aytganda, oqillik xatosizlikda emas, balki xatodan to‘g‘ri xulosa chiqarishdadir. Ahmoqlik esa xatoni tan olmaslik va uni safsata bilan berkitishdir. Insonni ulug‘laydigan narsa uning tavozesi va o‘zini isloh qilishga bo‘lgan intilishidir.

Ja’farxon SUFIYEV,
TII Modul ta’lim tizimi talabasi,
To‘raqo‘rg‘on tuman “Is'hoqxon to‘ra” jome masjidi imom-xatibi.

 

Maqolalar