Sayt test holatida ishlamoqda!
29 Iyun, 2026   |   14 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:07
Quyosh
04:53
Peshin
12:29
Asr
17:42
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
29 Iyun, 2026, 14 Muharram, 1448

Bir illat ortidagi fojialar

30.10.2024   19575   4 min.
Bir illat ortidagi fojialar

Bugun ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda (“tegajog‘lik qildi, zo‘rladi” mazmunidagi) axloqiy buzuqlik bilan bog‘liq noxush xabarlar ko‘payib ketdi. Ularni o‘qiganing sari fig‘oning oshadi. Nahot inson tubanlikka borsa. Bu illat voyaga yetmaganlar orasida ham, aqli raso va hatto yoshi bir joyga borib qolgan insonlar orasida ham urchiyotgani tashvishli holdir.
 

Bugun fahshni targ‘ib qilayotgan vositalar shunchalar ko‘pki, bundan qochishning iloji yo‘qdek. Oldinlari kishi aytishga or qiladigan behayo gaplar endilikda ochiqchasiga seriallaru kinolarda, ijtimoiy tarmoqlarda tashviq qilinmoqda. Oqibatda insonlarda hayo pardasi ko‘tari­lib ketayotgandek...


Buning ta’sirida zo‘rlash bilan bog‘liq jinoyatlar ortib, o‘lim bilan yakunlanganlari bor. Umri xazon bo‘lgan yosh qiz-juvonlar, o‘smirlar qancha. Voyaga yetmay oila qurayotganlar, maktab partasida o‘tirib ona bo‘layotganlar-chi? Xiyonat sabab oilasi buzilayotgan, bolalarini yetim qilayotganlar, yaqin qondoshlik aloqalarini uzayotganlar ham yetarlicha. Buning ortidan yuqumli va bedavo kasalliklarga chalinayotganlar ham bor. Bularning barchasi birgina axloqsizlik ortidagi fojialardir.


– Zinoning yomonligi shundaki, jamiyatning asosi bo‘lgan oilaga jiddiy putur yetkazadi, insonning nasl-nasabi buziladi. Jamiyatda ko‘plab illatlarning urchishiga, kasalliklarning ortishiga sabab bo‘ladi, – deydi O‘MI Fatvo markazi bosh mutaxassisi Hikmatulloh domla Toshtemirov. – Shu bois dinimizda u gunohi kabira sanaladi. Qur’oni karimda: “Zinoga yaqinlashmangiz! Chunki u fahsh va yomon yo‘ldir” (Isro surasi, 32-oyat), deya marhamat qilingan. Demak, mo‘min kishi uning har qanday ko‘rinishidan yiroq yurishi lozim. Afsuski, bugun ijtimoiy tarmoqlar orqali o‘zga jins vakillari bilan munosabatlarda mana shu jihatlarga e’tibor qaratilmayapti. Nomahramlik masalalariga beparvo bo‘lish va o‘zaro nojo‘ya suhbatlar ortidan oilalar buzilib ketyapti. Hali oila qurmagan yoshlar hayosizlik, zinoning virtual ko‘rinishlariga, ya’ni “onlayn muhabbat”ga ruju qo‘ymoqda. Bu narsalar shariatimizda qat’iyan man qilingan.


Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam zinodan qaytarib aytadilar: “Ey insonlar! Zinodan qo‘rqinglar, unda oltita zarar bor. Shundan uchtasi bu dunyoda, uchtasi oxiratda bo‘ladi. Bu dunyodagilari: zino ruhiy go‘zallikni ketkazadi, kambag‘allik keltiradi, ­umrni qisqartiradi. Oxiratdagilari esa – Allohning g‘azabi, hisobdan yomon o‘tish va jahannam azobidir” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).


Kundalik hayotimizda ham fahshga ruju qo‘yganlarning boshi balodan chiqmasligiga ko‘p bor guvoh bo‘lamiz. Bu ham hadisning naqadar haq ekanidan dalolatdir.


Qur’oni karimda: (Ey Muhammad!) Mo‘minlarga ayting, ko‘zlarini (no­mahram ayollardan) quyi tutsinlar va avratlarini (zinodan) saqlasinlar! Mana shu ular uchun eng toza (yo‘l)dir. Albatta, Alloh ular qilayotgan (sir) sinoatlaridan xabardordir”, deya marhamat qilingan (Nur surasi, 30-oyat).


Oyatda Alloh taolo erkaklarni nomahram ayollarga shahvat nazari bilan qarashdan man etmoqda. Chunki bunday nazar zinoga yetak­laydi va bunday qarash ko‘z zinosi hisoblanadi. Afsuski, bugun ko‘cha-ko‘yda, jamoat joylarida, ayniqsa, televizor va qo‘l telefonimiz qarshisida o‘zimizni nomahramlardan, behayo tasvirlardan tiya olmayapmiz. Yoshimiz ulg‘ayib nafsimizni jilovlab olgandirmiz. Lekin farzandlarimizning bu illat iskanjasidan asray olyapmizmi?


Tahrim surasi 6-oyatda: “Ey iymon keltirganlar! O‘zla­ringizni va oila a’zolaringizni yoqilg‘isi odamlar va toshlar bo‘lmish do‘zaxdan saqlangiz...” deya marhamat qi­lingan. Oyat tafsirlarida ulamolarimiz o‘tdan saqlanish gu­nohlarni tark qilish va toat-ibodat bilan bo‘ladi. Bunda oila boshlig‘i ayolini ham farzandlarini do‘zax azobidan saqlashga mas’ul ekanini ta’kidlashgan.


Xulosa qilib aytganda, mo‘min kishi axloqiy buzuqlikka yetak­laydigan har qanday narsadan uzoq yurishi, ahli oilasini ham bu botqoqdan asrashi shart. Bu­ning uchun esa dinimizni mukammal o‘rganib, Qur’onu sunnatda kelgan amallarni hayotimizga tatbiq qilishimiz, farzandlarimizga buzuqlik gunohi kabira ekanini anglatishimiz, eng asosiysi, ularga Allohni tanitishimiz zarur. Shundagina ular yolg‘iz qolsa ham, Allohning kuzatuvida ekanini his etadi, shayton vasvasalariga, nafsining xohishlariga uchmaydi, inshoalloh.


Bobur MUHAMMAD

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon

29.06.2026   701   3 min.
Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon

Joriy yilning 27 iyun kuni Bahouddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazida “Tamaddun” loyihasi qo‘shma dasturi doirasida “Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon” mavzusida respublika ilmiy-nazariy konferensiyasi bo‘lib o‘tdi.
 

Nufuzli anjumanda yurtimizdagi ko‘plab diniy-ma’rifiy va ilmiy muassasalar, jumladan, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, Toshkent islom instituti, Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, Mir Arab oliy madrasasi, Jo‘ybori Kalon ayol-qizlar o‘rta maxsus islom bilim yurti hamda Mir Arab o‘rta maxsus islom bilim yurti rahbariyati, ilmiy xodimlari va soha mutaxassislari ishtirok etdilar.


Yot g‘oyalarga qarshi sof aqidaviy maktab


Konferensiyada bugungi kunda global muammoga aylangan diniy radikalizm, takfirchilik va turli yot fikriy oqimlarga qarshi mafkuraviy kurashda sof Naqshbandiya tariqati, Moturidiylik aqidasi va Hanafiylik mazhabining o‘rni hamda ahamiyati beqiyos ekanligi alohida ta’kidlandi.


Ma’ruzachilar o‘z chiqishlarida haqiqiy tasavvuf aslo boqimondalik yoki dunyodan uzilish emasligini qayd etdilar. Aksincha, sobiq sovet tuzumi davrida insonlarni materialistik hayot tarziga moslashtirish va dinning asl mohiyatini buzib ko‘rsatish maqsadida ataylab soxta tariqatchilik g‘oyalari yoyilgani tarixiy dalillar va ilmiy asoslar bilan ochib berildi.


Xalqaro hamkorlik va ilmiy muloqot


Diniy-milliy qadriyatlarimizni tiklash, xalqimizning ma’naviy merosini asrash va jamiyatda bag‘rikenglik muhitini mustahkamlashni maqsad qilgan ushbu anjumanda mahalliy ulamolar bilan bir qatorda xorijlik nufuzli olimlar ham qatnashdi. Jumladan, Buxoro davlat universiteti professori Ayman Usmon Ash-Shuray’iy va Turkiyaning Dijle (Dicle) universiteti xodimi Mustafo Alago‘zog‘lu (Mustafa Alagözoğlu) o‘zlarining ilmiy ma’ruzalari bilan ishtirok etib, Naqshbandiya ta’limotining jahon sivilizatsiyasida tutgan o‘rni haqida so‘z yuritdilar.


Amaliy takliflar va istiqboldagi vazifalar


Anjuman yakunida bugungi davr talablari va yoshlar tarbiyasidagi dolzarb masalalardan kelib chiqqan holda bir qator muhim amaliy takliflar ilgari surildi: 
 

  1. Raqamli platformalar yaratish: Sof Naqshbandiylik manbalari, ulamolarning asarlari va ularning sharhlarini o‘z ichiga olgan maxsus raqamli platformalar hamda mobil ilovalarni ishlab chiqish;

  2. Ta’lim dasturlarini boyitish: Diniy ta’lim muassasalarining o‘quv dasturlariga tasavvuf fanlarini, xususan, yurtimizdan yetishib chiqqan buyuk mutasavviflar merosini chuqurlashtirilgan holda o‘rganishni tizimli kiritish;

  3. «Dil ba yor» shiorini targ‘ib qilish: Yoshlar o‘rtasida mehnatsevarlik, halol kasb va vatanparvarlikni keng targ‘ib qilish maqsadida Naqshbandiya ta’limotining bosh g‘oyasi bo‘lmish “Dast ba koru dil ba yor” (Qo‘ling ishda, qalbing Allohda bo‘lsin) shiori ostida yashab o‘tgan ulamolarning hayot yo‘lini keng jamoatchilikka yetkazish.


Anjuman ishtirokchilari bu kabi ilmiy uchrashuvlar yurtimizda din sofligini asrash va yoshlarni yot ta’sirlardan himoya qilishda muhim poydevor bo‘lishini e’tirof etdi. 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi 
Matbuot xizmati
 

Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon Naqshbandiya ta’limoti – soxta tariqatchilik va radikallashuvga qarshi ilmiy qalqon
O'zbekiston yangiliklari