Qadrli vatandoshlar!
Avvalo, ushbu qutlug‘ ayyomda siz, azizlarni, ko‘pmillatli butun xalqimizni 8 dekabr – O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi kuni bilan chin qalbimdan samimiy muborakbod etaman.
Hech shubhasiz, bu yilgi Konstitutsiya bayramining alohida ruhi va shukuhi borligini bugun barchamiz chuqur his etib, anglab turibmiz. Bu, birinchi navbatda, mazkur ayyomning siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy, ma’naviy-ma’rifiy hayotimizda katta o‘zgarishlar amalga oshirilayotgan tarixiy bir sharoitda o‘tayotgani bilan bog‘liq, desak, to‘g‘ri bo‘ladi.
Ayniqsa, shu yil 27 oktyabrda Oliy Majlis va mahalliy kengashlarga ochiqlik va raqobat ruhida o‘tgan saylovlar yangilangan Asosiy qonunimizni hayotga tatbiq etish yo‘lida g‘oyat muhim qadam bo‘lganini yana bir bor ta’kidlash lozim.
Mehnatkash, olijanob va bag‘rikeng xalqimizning Yangi O‘zbekistonni barpo etish yo‘lidagi xohish-irodasi, birligi va hamjihatligi, siyosiy madaniyati yaqqol namoyon bo‘lgan ushbu saylovlar natijalariga ko‘ra, yurtimizda konstitutsiyaviy huquq va vakolatlari kuchaygan, mas’uliyati bir necha karra ortgan yangi vakillik tizimi shakllangani albatta barchamizni mamnun etadi.
Yana bir muhim jihati – hokimlar bir paytning o‘zida mahalliy kengashlarga ham rahbarlik qilib kelgan amaliyotdan ushbu organlarga ilk bor deputatlar orasidan saylangan kengash raisi boshchilik qiladigan yangi tizimga o‘tilmoqda.
Bundan tashqari, hokimlarning 30 dan ziyod vakolatlari mahalliy kengashlarga o‘tkazilgani ijtimoiy hayotimizda demokratiya, xalqparvarlik tamoyillari tobora keng o‘rin olayotganidan dalolat beradi.
Biz “Xalq davlat hokimiyatining birdan-bir manbaidir” degan konstitutsiyaviy prinsipga amal qilgan holda, parlament va mahalliy kengashlar vakolatlarini kengaytirish, ularning faolligini yanada oshirish, samarali faoliyat ko‘rsatishlari uchun zarur sharoitlarni yaratish, bir so‘z bilan aytganda, ularni chinakam xalq ovoziga aylantirishga qaratilgan islohotlarimizni qat’iy davom ettiramiz.
Hurmatli do‘stlar!
Inson qadrini ulug‘lash, uning huquq va manfaatlarini ta’minlash bo‘yicha Asosiy qonunimizda muhrlab qo‘yilgan ustuvor tamoyillarni hayotimizga izchil tatbiq etish borasida yurtimizda keng ko‘lamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Xalqimizning fidokorona mehnati bilan so‘nggi yillarda iqtisodiyotimiz 2 karra o‘sgani, aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan daromad 3 ming dollarga yetgani, kambag‘allik darajasi 23 foizdan 11 foizga tushgani, maktabgacha ta’limda qamrov 74 foizdan, oliy ta’limda esa 39 foizdan oshgani, hech shubhasiz, tarixiy natijadir.
Islohotlarni jadal davom ettirib, yangilangan Konstitutsiyamiz normalarini hayotga tatbiq etish maqsadida tadbirkorlikni rivojlantirish, shu asosda aholi daromadlarini oshirish, oila va mahallalarda o‘zaro hurmat va ahillik muhitini mustahkamlash, keksa avlod vakillari, xotin-qizlar va yoshlarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash vazifasi bundan buyon ham e’tiborimiz markazida bo‘ladi.
Shuningdek, Asosiy qonunimizda O‘zbekiston ijtimoiy davlat sifatida belgilanganidan kelib chiqib, shahar va qishloqlarimizni obod qilish, yangi uy-joylar, tibbiyot, ta’lim, madaniyat, san’at va sport maskanlarini barpo etish, yo‘l va kommunikatsiya tarmoqlarini modernizatsiya qilish, manzilli ijtimoiy himoyani kuchaytirish birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Jumladan, sog‘liqni saqlash sohasiga ajratilayotgan mablag‘lar hajmi 2 barobar ko‘paytirilib, tibbiy sug‘urta tizimiga o‘tish va aholini kafolatlangan tibbiy xizmatlar bilan to‘liq ta’minlash ustuvor vazifamiz bo‘lib qoladi.
Ta’lim sohasidagi dasturlarimiz doirasida yaqin yillarda oliygohlarda qamrov 50 foizga yetkaziladi. Birgina 2025 yilda bog‘cha va maktablarni ta’mirlash va yangilarini qurish uchun davlat budjetidan 4 trillion so‘m mablag‘ ajratiladi.
Yana bir muhim yo‘nalish – aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash uchun jami 46,5 trillion so‘m mablag‘ sarflanib, 1 million fuqaroni kambag‘allikdan chiqarish rejalashtirilmoqda.
Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun yanada qulay sharoitlar yaratish, ularning ijtimoiylashuvini oshirish va umuman jamiyatimizda inklyuzivlikni ta’minlash bo‘yicha ishlar ham yangi bosqichga ko‘tariladi. Pensiya tizimini isloh etish bo‘yicha ham zarur choralar ko‘riladi.
Ma’lumki, yangilangan Bosh qomusimizda fuqarolarning ekologiya sohasidagi huquqlari konstitutsiyaviy darajada belgilanib, davlatning atrof-muhitni muhofaza qilish, ekologik muvozanatni saqlashga qaratilgan majburiyatlari alohida mustahkamlab qo‘yildi.
Kirib kelayotgan 2025 yilni mamlakatimizda “Atrof-muhitni asrash va “yashil iqtisodiyot” yili” deb e’lon qilganimiz va bu borada katta vazifalarni aniq belgilab olganimiz ana shu konstitutsiyaviy qoida va prinsiplarni amalga oshirish uchun muhim asos bo‘ladi, deb ishonaman.
Fursatdan foydalanib, siz, aziz yurtdoshlarimni, butun xalqimizni ushbu yil bo‘yicha Davlat dasturini ishlab chiqish va uni amalga oshirishda faol ishtirok etishga chaqiraman.
Hech qachon unutmaylik: tabiatni asrash – bu insonni, kelajakni asrash demakdir. Bebaho boyligimiz bo‘lgan serhosil dalalarimiz, zilol buloqlarimiz, daryo va ko‘llarimiz, tog‘ va adirlarimizni asrab, bog‘u rog‘lar, yashil maskanlarni ko‘paytirsak, O‘zbekistonimiz yanada go‘zal diyorga aylanadi, avlodlarga bizdan ozod va obod Vatan qoladi.
Aziz va muhtaram yurtdoshlar!
Konstitutsiyamiz mamlakatimizda milliy mustaqilligimizni mustahkamlash, tinchlik va barqarorlik, millatlararo do‘stlik va hamjihatlikni saqlash, islohotlarimizning ortga qaytmas tus olishini ta’minlashda doimo ishonchli kafolat bo‘lib kelgan va bundan buyon ham shunday bo‘lib qoladi.
Shu ma’noda, xalqimizning huquqiy tafakkuri, xohish-irodasining yorqin timsoli va amaliy ifodasi bo‘lgan Asosiy Qonunimiz bilan har qancha faxrlansak arziydi.
Bu noyob qomusning har bir moddasi va qoidasini o‘rganish, ularga hurmat, mehr va e’tibor bilan munosabatda bo‘lib, to‘laqonli ijro etish barchamiz uchun muqaddas burch va mezonga aylanishini istardim.
Aminmanki, ana shunday yuksak mas’uliyat bilan astoydil mehnat qilib, islohotlarimiz samarasini yanada oshiramiz va oldimizga qo‘ygan ulug‘vor maqsadlarga albatta yetamiz.
Siz, aziz yurtdoshlarimni Konstitutsiya kuni bilan yana bir bor chin dildan qutlab, barchangizga sihat-salomatlik, xonadonlaringizga tinchlik-xotirjamlik, fayzu baraka tilayman.
Vatanimizning obro‘-e’tibori, shonu shuhrati ziyoda bo‘lsin!
Barcha yutuq va g‘alabalarimizning ijodkori bo‘lgan xalqimiz omon bo‘lsin!
Shavkat Mirziyoyev,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Hikoya qilishadiki, Ma’rufi Karxiy quddisa sirruhu tahorat olish uchun Dajla daryosi qirg‘og‘ida to‘xtab, Qur’on va kiyimlarini bir tarafga qo‘ydilar. Shu payt qandaydir bir ayol kelib Ma’ruf Karxiy quddisa sirruhuning liboslari va Qu’onini olib jo‘nab qoldi. Shayx ayolning izidan yetib olib aytdilar:
– Singlim, men Ma’ruf bo‘laman, sizni hech bir narsada ayblamoqchi emasman. Faqat, Qur’on o‘qiy oladigan farzandingiz bormi yo yuqmi, shuni bilmoqchi edim, xolos?
Ayol “yuq” deb javob qaytargach, Ma’ruf:
– Balki Qur’on o‘quvchi eringiz bordir – deb so‘radilar. Ayol yana “yuq” deb rad javobi bergach, Ma’ruf unga:
– Unday bo‘lsa, mayli, ust-kiyimlarimni o‘zingizda olib qoling-da, Qur’onni menga qaytarib bering! – dedilar.
Bir gal Shayx Abu Abdurahmon as-Sulamiy quddisa sirruhuning uyini o‘g‘rilar bosib, bor narsasini olib ketishdi.
Naql qilishlaricha, u zot quddisa sirruhu bir do‘stlariga bunday debdilar:
– Bozorga borib, o‘g‘irlangan yaktagimga ko‘zim to‘shib qoldi. Shunda darhol o‘zimni bilmaganga solib yuzimni o‘girib oldi.
Bir gal Molik ibn Dinor quddisa sirruhuning ayollari u kishiga “Ey riyokor!” deya tanbeh beribdi. Shunda u kishi: “Ey xotin, sen menga basraliklar bilmaydigan xo‘b munosib bir nom topding-da!”– deya kayfiyatlari ochilib ketgan ekan.
Yahyo ibn Ziyod al-Horisiyda bir badxulq xizmatkor bor ekan. U zotdan:
– Nega bunday yomon qulni ushlab turibsiz? – deb so‘raganlarida, u zot:
– O‘zimga halim bo‘lishni ta’lim qilmoqdaman, – deya javob beribdilar.
Naql etishlaricha, bir gal Ibrohim ibn Adham quddisa sirruhu cho‘lga chiqqanlarida bir askarni uchratib qoldilar. Askar so‘radi:
– Bu yerning aholisi qani?
Ibrohim Adham qabriston tomonga ishora qildilar. Navkar bu odam mening ustimdan kulyapti degan o‘yga borib, u kishining boshlariga urib jarohatladi. U kishi ketganlaridan keyin esa navkarga bu zotning xurosonlik mashhur so‘fiy Ibrohim Adham ekanlarini aytishdi. Navkar ortlaridan borib, kechirim so‘ray boshladi. Bunga javoban Ibrohim Adham quddisa sirruhu bunday dedilar:
– Sen meni urganingda Allohdan senga jannat ato etishini so‘radim.
Navkar bunday xayrli duoning sababini so‘radi va Ibrohim Adham quddisa sirruhu javob berdilar:
– Shuni bildimki, sen meni urganing uchun Alloh menga ajru mukofot beradi. Sen tufayli yaxshilik topganim sababli men tufayli yomonlik ko‘rishingni istamadim.
Hikoya qilishadilarki, qandaydir kishi Shayx Abu Usmon al-Hiriy quddisa sirruhuni mehmonga taklif etdi va Shayx darvozaga yaqinlashganlarida uy egasining shunday deganini eshitdilar:
– Yo Shayx, hozir mening uyimga kirishning vaqti emas, qilgan taklifimdan afsusdaman, ketsang ma’qulroq!..
Abu Usmon quddisa sirruhu qaytib ketdilar va hovlilariga yetdim deganlarida ketlaridan haligi kishining ovozini eshitdilar:
– Yo Shayx, aytganlarimdan afsusdaman, kechirgin, qaytadan menikiga tashrif buyursang yaxshi bo‘lardi...
Shunda taqvodor zot unikiga yana borishlarini aytdilar. Ikkinchi marta borganlarida ham uy egasi avvalgiday muomala qildi. Xuddi shu hol uchinchi, to‘rtinchi bor ham takrorlandi. Shayx esa go‘yo hech narsa bo‘lmaganday borib, eshik oldidan yana qaytardilar. Nihoyat, haligi kishi:
– Yo Shayx, men sizni sinab ko‘rmoqchi edim xolos, – deya uzr so‘rab, u kishini maqtay boshladi, shunda Abu Usmon al-Hiriy quddisa sirruhu dedilar:
– Meni itlarda ham bo‘lishi mumkin bo‘lgan sifat bilan maqtashingga ne hojat, axir ular ham chaqirsang keladilar, haydasang ketadilar-ku?!
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi