G‘am-qayg‘usiz hayotni kutib yashayotgan qizga «Siz kutayotgan kun bu dunyoda hech qachon kelmaydi», deb aytish kerak.
Alloh taolo «Biz insonni mashaqqatda yaratdik», degan (Balad surasi, 4-oyat).
Bu hayot – g‘am-tashvishli, azob-uqubatli, mashaqqatli hayotdir. Mo‘min odam buni juda yaxshi tushunadi. Bu dunyoda qiynalsa, azob cheksa, oxiratda albatta xursand bo‘lishini biladi. Inson mukammal baxtni faqatgina oxiratda topadi. Shuning uchun ulug‘lardan biriga «Mo‘min qachon rohat topadi?» deb savol berishganda, «Ikkala oyog‘ini ham jannatga qo‘yganida», deb javob bergan ekan.
Allohning mehribonligini qarangki, oxirat haqida o‘ylab, unga tayyorgarlik ko‘rish hayotni go‘zal qiladi, qayg‘ularni kamaytirib, uning salbiy ta’sirini yengillatadi, qalbda rozilik va qanoatni ziyoda qiladi, dunyoda solih amallarni qilishga qo‘shimcha shijoat beradi, musibatga uchraganlarni bu g‘am-tashvishlar, azob-uqubatlar bir kun kelib, bu dunyoda bo‘lsin yoki oxiratda bo‘lsin, baribir yakun topishiga ishontiradi. Oxirat haqida o‘ylab, faqat solih amallar qilishga intilish insonni baxtli qiladi.
Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: «Kimning g‘ami oxirat bo‘lsa, Alloh uning qalbiga qanoat solib qo‘yadi, uni xotirjam qilib qo‘yadi, dunyoning o‘zi unga xor bo‘lib kelaveradi. Kimning g‘ami dunyo bo‘lsa, Alloh uning dardini faqirlik qilib qo‘yadi, parishon qilib qo‘yadi, vaholanki dunyodan unga faqat taqdir qilingan narsagina keladi».
Alloh taolo faqat oxirat g‘ami bilan yashaydigan (oxirat haqida ko‘p qayg‘uradigan, har bir amalini oxirati uchun qiladigan) qizning qalbini dunyoning matohlaridan behojat qilib qo‘yadi. Qarabsizki, bu qiz har qanday holatda ham o‘zini baxtli his qiladi, hayotidan rozi bo‘lib yashaydi. Xotirjamlikda, osoyishtalikda, qanoatda yashagani uchun istamasa ham qo‘liga mol-dunyo kirib kelaveradi. Zero, Alloh taolo oxirat g‘amida yashaydigan, shu bilan birga, hayotiy sabablarni ham qilish uchun harakatdan to‘xtamagan kishining rizqini kesmaydi, uni ne’matlariga ko‘mib tashlaydi.
Ammo Alloh taolo bor g‘am-tashvishi dunyo bo‘lgan qizni faqirlar qatorida qilib qo‘yadi. Bunday qiz mol-dunyoga ko‘milib yashasa ham, o‘zini faqir, bechora his qilaveradi. Natijada dardi yangilanaveradi, dardiga dard qo‘shilaveradi, fikrlari tarqoq bo‘lib, iztirobga tushadi. Afsuski, shuncha yelib-yugurgani bilan faqat dunyoning ne’matlariga erisha oladi, oxiratda nasibasi bo‘lmaydi.
Abdulloh Abdulmu’tiy, Huda Sa’id Bahlulning
“Qulog‘im senda qizim” kitobidan G‘iyosiddin Habibulloh,
Abdulhamid Umaraliyev tarjimasi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “…o‘zingiz uchun qilgan yaxshiliklarni Allohning huzurida topasiz” (Baqara surasi, 110-oyat).
Boshqa bir oyatda Alloh taolo: “Mollarini Allohning yo‘lida sarflaydiganlarning misoli, xuddi bir dona donga o‘xshaydi. Undan yetti boshoq o‘sib chiqadi, har boshoqda yuztadan don bor. Va Alloh kimga xohlasa, yana ko‘paytirib beradir. Va Alloh qamrab oluvchi va biluvchi zotdir”, (Baqara surasi, 261-oyat) deb marhamat qilgan.
Ibn Abbos roziyallohu anhu aytadilar: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam insonlarning eng saxiyi edilar. U zotning eng saxiylik vaqtlari Ramazon oyida Jabroiyl alayhissalom bilan uchrashgan vaqtda bo‘lardi. Albatta, Rasululloh yaxshilikda erkin esgan shamoldan ham saxiyroq edilar”.
Ro‘za qorni ochni taomlantirish, miskinga ehson, faqirga tuhfa berishga chorlaydi. Ramazon oyi sadaqa beruvchilar va ehson qiluvchilar uchun eng qulay fursatdir. Shoir bunday deydi:
Alloh senga berganidan ehson qil sen ham,
Pul qo‘lning kiridir, umr esa o‘tguvchi.
Moling suv kabidir, tutilsa aynir u ham,
Agar yursa shirin buloq kabi oqguvchi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Alloh taoloning ikki farishtasi bor, har tong nido qilishadi. Ularning biri: “Allohim, infoq qiluvchiga (infoqi o‘rniga) to‘ldirish ber!” deydi. Boshqasi esa: “Allohim, ziqnaga talofat ber!” deydi”, dedilar.
Banda har safar ehson qilganda Alloh taolo uning jismiga to‘kislik, qalbiga rohat va rizqiga kenglik ato etadi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Sadaqa suv olovni o‘chirgani kabi xatoni o‘chiradi”.
Gunoh, ma’siyatlarda qalb va nafsni kuydiruvchi olov bo‘ladi. Bu olovni faqatgina sadaqa o‘chira oladi. Sadaqa qalbga salqinlik va ruhga yaxshilik bo‘lib, xatolarni yuvib ketadi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Har bir kishi toki odamlar orasida hukm qilingunicha o‘z sadaqasining soyasida bo‘ladi”.
Naqadar ajoyib! Sadaqaning o‘z soyalari bo‘lib Qiyomat kunida bandalar uning ostida bo‘ladilar, har bir inson dunyodagi sadaqasining miqdoricha soyada bo‘ladi.
Hazrat Usmon ibn Affon roziyallohu anhu boy inson bo‘lib, mol-mulklarini Allohning roziligi yo‘lida sarflar, Tabukka ketayotgan qo‘shinni jihozlagan, quduq sotib olib sadaqa qilib yuborgan edilar.
Abdurrohman ibn Avf roziyallohu anhu ham juda boy edilar, yetti yuzta tuyani ustidagi yuklari bilan Madinaning faqirlariga Alloh roziligi uchun sadaqa qilib yubordilar.
Ro‘zadorlar orasida bir burda non, bir ho‘plam suv yoki bir dona xurmo topa olmaydiganlari ham bor. Ular orasida yordam beradigan biror yaqini, uyi yo‘qlari mavjud. Na saharligi va na iftorligiga yemak topa oladigan faqirlari bor. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytadilar: “Kim bir ro‘zadorni iftor qildirsa unga ro‘zadorning ajridan hech narsa kamaymagan holdagi mislicha ajr bo‘ladi”.
Ramazonda solih insonlarning karami ziyoda bo‘ladi va ular infoq-ehsonni ko‘paytirishadi. Allohdan savob umidida faqir va miskinlarga iftorlik qilib berishni o‘z zimmalariga olishadi. Qadimda ulug‘ zotlarning masjidlari faqir va miskinlarga tayyorlab qo‘yilgan iftorlik taomlariga to‘lib ketar, biror och yoki muhtoj kishi topilmas edi.
Inson o‘zining yeb-ichishi va kiyinishiga sarf etgan barcha narsasi yo‘q bo‘lib ketadi, ammo Allohning roziligi yo‘lida sarflagani boqiy qoladi. Alloh taolo aytadi: “Agar Allohga yaxshi qarz bersangiz, U sizga ko‘paytirib berur va sizni kechirur. Alloh shakur va halimdir” (Tag‘obun surasi, 17-oyat).
Ey ro‘zador, qilayotgan ehsoningiz bilan o‘zingiz muhtoj va faqir bo‘ladigan Qiyomat kuni uchun Robbingizga qarz bermoqdasiz.
Ey, birodarim, sizning bir ho‘plam suvingiz, bir hovuch xurmoingiz, qo‘yingki, Alloh yo‘lida muhtojlarga bergan ozgina molingiz jannat sari yo‘lingizdir. Allohga qasamki, sadaqa kabi molni saqlaydigan va zakot kabi molni poklaydigan narsa yo‘q. Qanchadan-qancha boylar dunyodan o‘tishdi, ulardan son-sanoqsiz mol-dunyo, xazinalar, qasrlar va uylar qoldi. Bularning barchasi egalari uchun hasrat, nadomat va afsus bo‘ldi, chunki ular mol-dunyolarini o‘z o‘rniga sarflamagan edilar. Alloh nasib qilsa ertangi kunda sizga bu ehsonlaringiz foyda bo‘ladi!
Doktor Oiz al-Qarniyning
"Ro‘zadorlar uchun darslar" kitobidan