Bir ota uzoq shaharga safar qildi. Ayoli va uch farzandi esa vatanda qolishdi. Bolalari uni juda yaxshi ko‘rishar va hurmat qilishar edi.

Alloh kimnidir O‘ziga do‘stlik sharafi bilan e’zozlabdimi, albatta, uning ko‘ziga dunyoni xunuk qilib qo‘yadi.

Hadisda marhamat etilibdi: “Biror bir qavm yo‘qki oralariga dunyo aralashib qolguday bo‘lsayu Alloh taolo shu sabab o‘rtalariga bug‘zu adovat solmagan bo‘lsa”.

Butun dunyo boyliklari Haq subhanahu va taolo nazdida pashshaning qanoticha qiymatga ega emas. Buni tushungan kishi biror bir Allohni tanigan solih odamni dunyoni tark etganligi sababli maqtab yurmaydi. Chunki barcha zohidlar hissasiga o‘sha “qanotcha” bo‘lgan dunyoning bir ko‘zga ko‘rinmas qismidangina voz kechish majburiyati tushgan xolos. Shunday arzimas, qimmatsiz narsadan voz kechganni maqtash, aslida o‘sha voz kechilgan narsaning, ya’ni dunyoning bahosini oshirgan, qadrini ulug‘lagan bo‘ladi. Haqning xizmatida bo‘lgan sodiq va xos xodimlar go‘yo bunday deydilarki, “Biz biror bir dunyo ahlini to o‘sha o‘ziga yetgan pashsha qanoti bo‘lagini tashlab, oyoqosti qilmagunicha Haq taolo dargohiga yo‘latmaymiz!”. Lekin dunyoni sevuvchilarning hech biri bunga jur’at etolmaydi.

Imom Sha’roniy quddisa sirruhu deydilar: “Bizdan bu dunyoning arzimas va vafosiz ekanligini ko‘ra olishligimizni va undan kechib abadiy hayot obodligi uchun intilishligimiz lozimligi haqida  va’damizni olishgan. Ey, mening qadrdon do‘stim, sevimli og‘am, oladigan va chiqaradigan nafaslarimiz hammasi hisobli, uni endi oshishini va kamayishini hech iloji yuqdir. Bu dunyo abadiy hayotning ekinzoridir. Kim ekish vaqti yalqovlik qilsa, o‘rim (xirmon) vaqti qayg‘uda qoladi. Alloh taolo marhamat etadiki: “Har bir insonga o‘z qilganidan boshqa narsa yo‘q” (Najm surasi, 39-oyat).

Shuningdek, rizqu  nasiba  haqida ham Alloh bunday deydi: “Yer yuzida o‘rmalagan narsa borki, ularning rizqi Allohning zimmasidadir. U ularning turar joylarini ham, borar joylarini ham bilur. Hammasi ochiq-oydin kitobdadir”. (Hud surasi, 6-oyat).

Allohning biz uchun kafil va vakil bo‘lgan narsalarini qo‘lga kiritishda oshiqcha sa’yu harakat qilishimiz, aksincha buyurgan narsalarini talab qilish va bajarishda yalqovlik va beparvolik qilishimiz, ayni  nodonlik va bema’nilikdir. Senga shu narsa aniq ma’lum bo‘lsinki, nafsoniy xohish va dunyo ishlari haqida tashvish chekkan odam bamisoli bir ilon tarbiyat qiluvchidirki oqibat uning zahridan o‘zi halok bo‘ladi. O‘tkinchi dunyo hayotiga mukkasidan ketib, oxiratini esidan chiqargan banda go‘yo bir anqigan o‘laksaga tashlangan it kabidir!

“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi