Dunyo – insonning dushmani. Dunyo va uning matohlariga muhabbat barcha ilohiy din va shariatlarda la’natlangandir. Chunki u – barcha gunohlarning o‘chog‘i va fitnalarning manbaidir. Shuning uchun banda foniy dunyo jozibalariga berilmasligi, jamiyatning yuqori martabayu e’tiborlari sari talpinishni ko‘ngliga yo‘latmasligi zarur! Zero, obro‘yu e’tiborga bo‘lgan tashnalik bu dunyo boyliklarining muhabbatidan ko‘ra ham og‘irroqdir. Mana shu xatarli ikki sifatning insonda jam bo‘lishligi esa o‘zining ashaddiy dushmani bo‘lgan dunyoni sevishligiga dalolat qiladi.

Bu foniy dunyoning qanchalik manfur va noxush ekanligini tushunish uchun quyidagi misolning o‘zi kifoya qiladi. Alloh otamiz Odam alayhissalom va onamiz Havoni jannatdan yerga tushirganida jannatning rohatbaxsh hididan mahrum bo‘lgan ikki banda bu dunyoning badbo‘y hididan hushlarin yo‘qotib qo‘yadilar. Aytilishicha, ular qirq kun shu ahvolda yotgan ekanlar.

Xabarlarda keladi-ki, Alloh dunyoni yaratib, unga xitob etdi:

“Ey dunyo! Menga xizmat qilganlarning xizmatkori bo‘l! Senga xizmat qiluvchilarni o‘zingning yugurdak qullaringga aylantir!”.

Biz dunyoning matohu manfaatlari haqida gapirganimizda undagi mol, taom, kalom, uyqu va shunga o‘xshash narsalarni nazarda tutgan bo‘lamiz. Ey tariqat yo‘lining yo‘lchisi, sen o‘zingni bulardan saqlaginki, o‘tkinchi dunyo matohlarining jozibasi, lazzati ko‘nglingizni zinhor egallab qo‘ymasin! Va shuni bilingki, dunyo muhabbati yurakning ichidan unib chiqadigan tuklarga o‘xshaydi, agar inson yuragida bir dona tuk o‘sib chiqadigan bo‘lsa ham u o‘sha ondayoq halok bo‘ladi. Aynan shuning uchun Allohning irodasi bilan tuklar teri yuzasida o‘sadi, aksincha emas. Bundagi hikmat shundaki, jannatga mo‘minlar soch-soqolsiz, tanlari tuksiz, surma surilgan ko‘zday, hammalari teppa-teng, bir xil ko‘ngil bilan, bir-birlariga hasad va nafrat tuymasdan kiradilar.

Agar badanlarida tuklar o‘sgan bo‘lganida edi, bu ularni halokatga olib borgan bo‘lardi, chunki u dunyoda odamlar jisman va ruhan xuddi o‘sha yurak kabi bo‘ladilar va ularni Allohdan to‘suvchi parda va to‘siqlar bo‘lmaydi.

Shuni bilingki, murid dunyo lazzatlarini har qancha ko‘proq yoqtirsa, Allohning nazdida shunchalik darajada yoqimsiz bo‘ladi. Seni Allohdan chalg‘ituvchi har qanday narsa dunyoga tegishli bo‘lgani kabi seni Alloh va uning yodiga undovchi va eltuvchi har qanday narsa oxirat hayotiga tegishlidir.

Hazrat Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam hadisida aytilgan:

“Haqiqatda, Alloh dunyo kabi boshqa biror bir yoqimsiz narsa yaratmagan. Shu bois yaratganidan beri unga biror marta ham nazar solib qo‘ymadi[1]” (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Shuningdek, Allohning Rasuli sollallohu alayhi vasallam yana marhamat qildilar:

“Dunyo ham, undagi bor narsalar ham la’natlandi, magaram Allohning zikri va unga eltuvchi narsalardan o‘zga!” (Imom Termiziy rivoyati)